Trong cuộc phỏng vấn được công bố ngày 30/7, Tổng thống Donald Trump cho biết bản thân "không chắc" Mỹ có nên cho phép Ukraine sản xuất một trong những hệ thống phòng thủ tên lửa tiên tiến nhất của nước này hay không. Theo ông, việc chuyển giao các công nghệ quân sự nhạy cảm vẫn là vấn đề cần được cân nhắc kỹ.
Hệ thống phòng không MIM-104 Patriot. (Ảnh: MW)
Phát biểu trên được đưa ra trong bối cảnh Ukraine cùng nhiều đồng minh châu Âu tiếp tục thúc giục Washington mở rộng khả năng tiếp cận các tên lửa Patriot, khi Nga gia tăng các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo.
Khó khăn lớn ngay cả khi được Mỹ chấp thuận
Không chỉ vướng yếu tố chính trị, nhiều chuyên gia cũng đặt câu hỏi về tính khả thi của việc xây dựng dây chuyền sản xuất tên lửa Patriot tại Ukraine.
Theo các quan chức trong ngành công nghiệp quốc phòng và giới phân tích, những rào cản về kỹ thuật, năng lực công nghiệp và an ninh khiến kịch bản khả thi nhất là dây chuyền sản xuất sẽ được triển khai trước tại Đức hoặc một quốc gia NATO khác ở châu Âu. Chỉ khi Ukraine bước vào thời bình, hoạt động sản xuất mới có thể được chuyển dần sang nước này.
Giới phân tích cho rằng, ngay cả khi nhận được sự chấp thuận của Mỹ, việc chế tạo tên lửa Patriot vẫn là một nhiệm vụ cực kỳ phức tạp, ngay cả với những quốc gia có nền công nghiệp quốc phòng phát triển và môi trường ổn định hơn nhiều so với Ukraine.
Phụ thuộc vào công nghệ và chuỗi cung ứng của Mỹ
Tên lửa Patriot tích hợp hàng loạt công nghệ tiên tiến như đầu dò radar, hệ thống điện tử dẫn đường, động cơ tên lửa và phần mềm điều khiển hiện đại. Phần lớn các thành phần này được sản xuất thông qua chuỗi cung ứng quốc tế có mức độ tích hợp rất cao.
Hiện Ukraine chưa sở hữu các cơ sở chuyên dụng cần thiết để chế tạo nhiều linh kiện quan trọng, trong khi việc chuyển giao từng công nghệ nhạy cảm còn phải trải qua các thủ tục phê duyệt riêng, ngoài giấy phép sản xuất tổng thể.
Một trở ngại lớn khác là Boeing, doanh nghiệp sản xuất nhiều linh kiện quan trọng trong hệ thống dẫn đường của Patriot, không muốn chuyển giao việc sản xuất những thành phần công nghệ nhạy cảm nhất ra ngoài lãnh thổ Mỹ.
Theo các nguồn tin trong ngành được trích dẫn, vấn đề lớn nhất nằm ở việc cấp phép sản xuất đầu dò tên lửa, bộ phận được đánh giá là một trong những thành phần phức tạp nhất của toàn bộ hệ thống Patriot.
Điều đó đồng nghĩa, ngay cả khi Ukraine được cấp phép lắp ráp tên lửa, các dây chuyền sản xuất trong nước vẫn sẽ phải phụ thuộc đáng kể vào nguồn linh kiện nhập khẩu từ Mỹ.
Nhu cầu vượt xa năng lực sản xuất
Chính Mỹ cũng đang gặp khó khăn trong việc đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng đối với tên lửa Patriot. Số lượng tên lửa cần thiết tăng mạnh do nhiều nguyên nhân cùng lúc, bao gồm việc tiếp tục viện trợ cho Ukraine, bổ sung kho dự trữ sau các chiến dịch quân sự tại Trung Đông và các đơn đặt hàng ngày càng nhiều từ các đồng minh ở châu Âu cũng như châu Á.
Theo nhiều nguồn tin phương Tây, chỉ trong 5 ngày giao tranh với lực lượng Iran vào tháng 3/2026, quân đội Mỹ đã sử dụng hơn 800 tên lửa đánh chặn Patriot. Mức tiêu hao lớn khiến năng lực sản xuất hiện nay chịu áp lực rất lớn, bất chấp việc Lầu Năm Góc đã đầu tư mạnh để mở rộng công suất.
Để giải quyết tình trạng thiếu hụt, Lầu Năm Góc đã triển khai chương trình mua sắm quy mô lớn. Tháng 7/22026, Lục quân Mỹ ký hợp đồng trị giá tối đa 58,6 tỷ USD với Lockheed Martin nhằm sản xuất thêm các tên lửa đánh chặn PAC-3 MSE cho hệ thống Patriot.
Tháng 3/2026, sau khi kho dự trữ Patriot của quân đội Mỹ suy giảm mạnh trong những ngày đầu xung đột với Iran, Washington đã phải đề nghị các đồng minh bổ sung tên lửa đánh chặn.
