Dịch có xu hướng tăng nhẹ
Tháng 12/1996, Lào Cai phát hiện trường hợp nhiễm HIV đầu tiên tại xã Cốc Lầu, huyện Bắc Hà và cho đến nay HIV đã bao phủ 100% số huyện, thành phố; 120/164 xã, phường trong toàn tỉnh.
Báo cáo của UBND tỉnh Lào Cai cho biết, trong 5 tháng đầu năm 2013, số người nhiễm HIV được phát hiện và báo cáo còn sống là 1.778 trường hợp (trong đó phát hiện mới trong 5 tháng đầu năm là 108 người). Huyện Văn Bàn, Bảo Thắng và TP. Là Cai là 3 nơi có tỷ lệ nhiễm HIV cao nhất tỉnh. Nguy cơ lây nhiễm HIV tại Lào Cai phần lớn vẫn nằm trong các nhóm nghiện chích ma túy và quan hệ tình dục không an toàn. So sánh kết quả 3 năm trở lại đây cho thấy, tỷ lệ nhiễm HIV qua đường máu có xu hướng giảm, trong khi đó tỷ lệ nhiễm HIV lây truyền qua đường tình dục có xu hướng gia tăng. Khác với chiều hướng dịch HIV/AIDS đang giảm dần trên toàn quốc cũng như khu vực miền núi phía Bắc, số nhiễm HIV được xét nghiệm phát hiện của Lào Cai trong 3 năm trở lại đây lại có xu hướng tăng nhẹ.
Giải thích về vấn đề gia tăng HIV tại Lào Cai trong thời gian qua, bà Hà Thị Nga, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng ban Chỉ đạo phòng, chống AIDS và phòng, chống tội phạm, tệ nạn xã hội tỉnh cho biết, do tỉnh tăng cường mở rộng các hoạt động tư vấn xét nghiệm HIV/AIDS, các hoạt động can thiệp giảm tác hại... Nhiều người nhiễm HIV từ trước mới được phát hiện trong những năm gần đây. Tuy nhiên, dịch HIV/AIDS vẫn còn diễn biến phức tạp do lây truyền HIV qua đường tình dục ngày càng tăng. Hơn nữa, Lào Cai lại là nơi có nhiều khách du lịch đến tham quan hàng năm (Sapa, Bắc Hà) và có cửa khẩu quốc tế, quốc gia, là nơi giao lưu thương mại lớn của khu vực phía Bắc, sự di biến động dân cư (đi làm ăn, khai thác khoáng sản, buôn bán...) khó kiểm soát.
 Lấy máu xét nghiệm HIV cho bệnh nhân. |
Đối mặt với nhiều khó khăn
Thời gian qua, Lào Cai đã đẩy mạnh triển khai nhiều hoạt động về truyền thông thay đổi hành vi trong phòng, chống HIV/AIDS tới tận các xã, phường; Truyền thông trực tiếp tập trung vào nhóm người có hành vi nguy cơ cao như người nghiện chích ma túy, người bán dâm, tiếp viên nhà hàng, khách sạn...; Xây dựng các mô hình "Toàn dân tham gia phòng, chống HIV/AIDS" tại cộng đồng... đã từng bước nâng cao nhận thức của cán bộ và của người dân về vấn đề này. Công tác giám sát phát hiện và giám sát trọng điểm được triển khai thường xuyên. Bên cạnh đó, chương trình can thiệp giảm tác hại như trao đổi bơm kim tiêm và phát bao cao su đã có sự đồng thuận của các cấp chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể và triển khai tại 8/9 huyện, thành phố (đối với chương trình bơm kim tiêm). Từ tháng 8/2012, chương trình 100% bao cao su đã được thí điểm tại TP. Lào Cai và huyện Sa Pa, bước đầu có 156 nhà hàng, khách sạn (chủ các cơ sở vui chơi, giải trí) ký cam kết triển khai chương trình. Hơn 60% người nhiễm HIV hiện còn sống đã được quản lý, chăm sóc và điều trị. Tại tỉnh đã có 11 điểm cung cấp dịch vụ lây truyền HIV từ mẹ sang con. Trong năm 2012 và 6 tháng năm 2013, có hơn 11.000 phụ nữ mang thai được tư vấn xét nghiệm, trong đó 22 phụ nữ mang thai có kết quả dương tính với HIV. 100% trẻ phơi nhiễm với HIV đều được điều trị dự phòng bằng ARV... Với những nỗ lực ấy đã góp phần giảm tác hại của HIV/AIDS đối với sự phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh.
Tuy nhiên, công tác phòng, chống HIV/AIDS ở đây còn gặp nhiều khó khăn, nhất là trong thời gian tới. Bà Hà Thị Nga cho biết, số lượng người nhiễm HIV vẫn tăng lên (tăng về số người và mở rộng ra các xã, phường). Tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm nghiện chích ma túy ở mức cao so với cả nước, còn thiếu cán bộ chuyên trách làm công tác phòng, chống HIV/AIDS...
Thu Hương