Vì sao cần chú ý tiêm chủng cho nhóm nguy cơ cao?
Vaccine là một trong những thành tựu quan trọng của y học hiện đại, góp phần phòng ngừa nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, giảm biến chứng, nhập viện và tử vong.
Tuy nhiên, nguy cơ mắc bệnh và diễn tiến nặng không giống nhau ở tất cả mọi người. Một số bệnh truyền nhiễm có thể gây hậu quả nghiêm trọng hơn ở những người có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, suy giảm miễn dịch hoặc đang mắc bệnh nền. Thai kỳ cũng làm thay đổi sinh lý của cơ thể, khiến một số bệnh nhiễm trùng có thể gây biến chứng nghiêm trọng hơn cho mẹ và thai nhi.
Tiêm vaccine phù hợp giúp:
- Giảm nguy cơ mắc một số bệnh truyền nhiễm.
- Giảm nguy cơ bệnh nặng và biến chứng.
- Hạn chế nhập viện và tử vong do các bệnh có vaccine phòng ngừa.
- Bảo vệ những người dễ bị tổn thương.
- Góp phần hạn chế sự lây lan của bệnh truyền nhiễm trong cộng đồng.
Tuy nhiên, nhóm nguy cơ cao không có nghĩa là mọi người trong nhóm đều cần tiêm tất cả các loại vaccine. Việc lựa chọn vaccine phụ thuộc vào tuổi, tình trạng sức khỏe, tiền sử tiêm chủng, nguy cơ phơi nhiễm, tình hình dịch tễ và khuyến cáo đối với từng loại vaccine.
8 nhóm nguy cơ cao cần được ưu tiên tiêm vaccine
Trẻ em
Trẻ nhỏ là nhóm cần được ưu tiên tiêm chủng vì hệ miễn dịch còn phát triển và chưa có miễn dịch đầy đủ với nhiều tác nhân gây bệnh. Các bệnh như sởi, ho gà, bạch hầu, viêm gan B, bại liệt, viêm não Nhật Bản, thủy đậu và bệnh do phế cầu có thể gây viêm phổi, viêm não, suy hô hấp, nhiễm trùng nặng hoặc tử vong.
Trẻ em là đối tượng cần được ưu tiên tiêm chủng.
Cha mẹ cần đưa trẻ đi tiêm đúng lịch, đồng thời tham khảo bác sĩ về các vaccine ngoài chương trình phù hợp với tuổi và nguy cơ của trẻ.
Phụ nữ mang thai
Thai kỳ làm thay đổi hệ miễn dịch và hoạt động của nhiều cơ quan, khiến một số bệnh nhiễm trùng có thể diễn tiến nặng hơn. Một số bệnh còn ảnh hưởng đến thai nhi, làm tăng nguy cơ sinh non hoặc các biến chứng khác.
Vaccine cúm, vaccine phòng uốn ván và một số vaccine chứa thành phần bạch hầu - uốn ván - ho gà có thể được khuyến cáo trong thai kỳ tùy từng trường hợp. Kháng thể người mẹ tạo ra sau tiêm có thể truyền qua nhau thai, giúp bảo vệ thụ động cho trẻ trong những tháng đầu đời.
Không phải vaccine nào cũng có thể tiêm khi mang thai. Phụ nữ có kế hoạch mang thai nên kiểm tra tiền sử tiêm chủng và trao đổi với bác sĩ để hoàn tất những vaccine cần thiết trước hoặc trong thai kỳ theo chỉ định.
Người cao tuổi
Tuổi cao làm thay đổi khả năng đáp ứng miễn dịch, trong khi bệnh nền thường gặp hơn, khiến nguy cơ biến chứng do một số bệnh truyền nhiễm tăng lên. Cúm, COVID-19, bệnh do phế cầu và zona thần kinh là những bệnh đáng lưu ý.
Tùy tuổi, bệnh nền, tiền sử tiêm chủng và khuyến cáo hiện hành, người cao tuổi có thể được tư vấn vaccine cúm, phế cầu, COVID-19, zona hoặc vaccine chứa thành phần bạch hầu - uốn ván. Lịch tiêm không giống nhau giữa các vaccine, do đó cần được tư vấn cụ thể.
Người mắc bệnh mạn tính
Người mắc đái tháo đường, bệnh tim mạch, COPD, hen phế quản, bệnh thận mạn, bệnh gan mạn và một số bệnh nền khác có thể dễ gặp biến chứng nặng khi mắc bệnh truyền nhiễm.
Cúm và COVID-19 chẳng hạn có thể gây bệnh nặng hơn ở người mắc bệnh tim mạch, bệnh phổi hoặc đái tháo đường. Vì vậy, người có bệnh nền nên được đánh giá tình trạng sức khỏe và tiền sử tiêm chủng để lựa chọn vaccine phù hợp.
Người suy giảm miễn dịch
Người nhiễm HIV, ghép tạng, đang điều trị một số bệnh ung thư, sử dụng thuốc ức chế miễn dịch hoặc mắc bệnh gây suy giảm miễn dịch có thể dễ mắc nhiễm trùng và diễn tiến nặng hơn.
Việc tiêm vaccine cần được cá thể hóa dựa trên mức độ suy giảm miễn dịch, bệnh lý, thuốc đang sử dụng và thời điểm điều trị. Một số vaccine sống giảm độc lực có thể chống chỉ định ở người suy giảm miễn dịch nặng. Người chuẩn bị hóa trị, ghép tạng hoặc bắt đầu điều trị ức chế miễn dịch nên trao đổi với bác sĩ về tiêm chủng càng sớm càng tốt.
Nhân viên y tế
Nhân viên y tế có thể thường xuyên tiếp xúc với máu, dịch cơ thể và các tác nhân gây bệnh. Tùy vị trí công việc, một số vaccine đặc biệt quan trọng gồm viêm gan B, cúm mùa, COVID-19, sởi - quai bị - rubella, thủy đậu và vaccine chứa thành phần bạch hầu - ho gà - uốn ván.
Trong đó, vaccine viêm gan B đặc biệt đáng lưu ý với người có nguy cơ tiếp xúc với máu và dịch cơ thể.
Người có nguy cơ phơi nhiễm nghề nghiệp
Nhân viên thú y, người chăn nuôi, kiểm dịch động vật, nhân viên phòng xét nghiệm và người thường xuyên tiếp xúc với động vật có thể có nguy cơ phơi nhiễm đặc thù.
Nhân viên y tế cần được ưu tiên tiêm vaccine vì tiếp xúc với môi trường tiếp xúc với tác nhân gây bệnh.
Tùy công việc, một số người có thể được tiêm vaccine dự phòng trước phơi nhiễm, chẳng hạn vaccine dại đối với nhóm có nguy cơ nghề nghiệp cao. Khi bị động vật nghi dại cắn, cào hoặc có tiếp xúc nguy cơ, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí, không nên tự theo dõi tại nhà.
Người sống hoặc đi đến vùng có nguy cơ dịch bệnh
Người sống tại vùng lưu hành bệnh hoặc chuẩn bị đến khu vực có nguy cơ có thể cần tiêm bổ sung một số vaccine phù hợp. Chẳng hạn, người đến một số quốc gia có nguy cơ sốt vàng có thể được khuyến cáo tiêm vaccine và đáp ứng yêu cầu về chứng nhận tiêm chủng...
Nhóm nguy cơ cao không đồng nghĩa với việc phải tiêm tất cả vaccine. Mỗi vaccine có chỉ định, chống chỉ định, độ tuổi và lịch tiêm khác nhau. Tình trạng sức khỏe, tiền sử tiêm chủng, thuốc đang sử dụng và nguy cơ phơi nhiễm cũng cần được xem xét.
Chủ động tiêm chủng đúng lịch, đúng chỉ định giúp giảm nguy cơ mắc và diễn tiến nặng của nhiều bệnh truyền nhiễm, đồng thời góp phần giảm sự lưu hành của bệnh trong cộng đồng.
Mời độc giả xem thêm video:
Chớ coi thường bệnh cúm mùa, tiêm vaccine để bảo vệ sức khỏe.
