Từ ngày 1 đến 3/3 (tức 13–15 tháng Giêng âm lịch), xã Vạn An, tỉnh Nghệ An rộn ràng trống dong cờ mở, tưng bừng tổ chức hội vật truyền thống. Sới vật đầu xuân không chỉ là nơi so tài cao thấp của các đô vật mà còn là không gian văn hóa cộng đồng, nơi ký ức về thời vua Mai Thúc Loan vẫn được gìn giữ và tiếp nối qua nhiều thế hệ.
Hàng nghìn khán giả chen chân vây kín sới vật tạo nên không khí vô cùng náo nhiệt.
Theo sử liệu địa phương, vua Mai Thúc Loan được nhân dân tôn xưng là Mai Hắc Đế, người đã lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Hoan Châu năm 713, đánh đổ ách đô hộ của nhà Đường, mở ra một giai đoạn hào hùng trong lịch sử dân tộc. Sau khi lên ngôi, mỗi độ xuân về, vua Mai cho tổ chức các cuộc thi vật ở nhiều địa phương nhằm tuyển chọn trai tráng khỏe mạnh, bổ sung vào đội quân tiên phong.
Từ chủ trương ấy, đấu vật dần trở thành một tập tục đẹp trong hội làng, không chỉ là cuộc tranh tài sức lực mà còn gửi gắm tinh thần thượng võ, ý chí quật cường của người dân xứ Nghệ qua bao thế hệ.
Đến nay, tại Lễ hội Đền Vua Mai, nếu không có trở ngại đặc biệt, giải vật truyền thống vẫn được duy trì tổ chức hằng năm, thu hút đông đảo đô vật chuyên nghiệp và phong trào tham gia.
Hội vật được người dân gìn giữ hàng trăm năm nay.
Sới vật trong khuôn khổ Lễ hội Đền Vua Mai mở cửa tự do, bất cứ ai có tinh thần thượng võ đều có thể bước lên đài tranh tài. Dù chỉ là giải phong trào với phần thưởng mang tính khích lệ, đa phần đô vật là người dân lao động, thanh niên trong vùng, nhưng mỗi cuộc so tài vẫn diễn ra quyết liệt, đòi hỏi kỹ thuật và bản lĩnh không kém các giải chuyên nghiệp. Tiếng trống dồn dập hòa cùng tiếng reo hò cổ vũ khiến không khí sôi động suốt nhiều giờ liền.
Hàng chục cặp đấu liên tiếp bước vào sới theo hiệu lệnh của trọng tài.
Ông Trần Hữu Giáp, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Vạn An cho biết, năm nay ban tổ chức mời trọng tài chuyên nghiệp điều khiển các trận đấu, kịp thời xử lý tình huống va chạm nguy hiểm, đảm bảo an toàn cho vận động viên. Lực lượng y tế túc trực bên ngoài sới vật, an ninh được tăng cường để giữ trật tự, hỗ trợ khi có sự cố.
Nhờ sự chung tay của các mạnh thường quân, địa phương đầu tư sới vật quy mô khoảng 2.000 chỗ, đáp ứng lượng khán giả đông đảo đổ về theo dõi. Hội vật được duy trì nhiều năm nay như một cách gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống, đồng thời tạo sân chơi thể thao lành mạnh cho người dân.
"Chúng tôi đặc biệt chú trọng yếu tố an toàn và công bằng. Trọng tài có chuyên môn để điều hành khách quan; vòng ngoài có lực lượng bảo vệ sẵn sàng hỗ trợ nếu vận động viên văng khỏi sới, đội ngũ y tế trực liên tục để chăm sóc sức khỏe khi cần thiết", ông Giáp cho biết thêm.
Giải đấu không quy định trang phục, các đô vật có thể mặc áo hoặc cởi trần khi lên sới. Mỗi cặp đấu được phân biệt bằng dải vải màu đỏ và xanh quấn ngang bụng.
Nhiều chị em phụ nữ cũng hào hứng lên sới vật so tài.
Những trận đấu của chị em nhận được sự hò reo, cỗ vũ của người dân.
Theo quy định, các đô vật khiến đối thủ ngã, lưng chạm đất sẽ giành chiến thắng. Mỗi đô vật nếu giành chiến thắng liên tiếp không được thi đấu quá 3 trận.
Sau thời gian dài thi đấu giằng co quyết liệt bất phân thắng bại, ban tổ chức quyết định cả hai đô vật đều là người chiến thắng.
Điểm mới của mùa giải năm nay là sự góp mặt của các đô vật đến từ Quốc Oai (Hà Nội) giao lưu, thi đấu cùng đô vật địa phương. Sự gặp gỡ ấy không chỉ nâng chất lượng chuyên môn mà còn tạo thêm sắc màu cho sới vật đầu xuân, nơi truyền thống và tinh thần thể thao tiếp tục được nối dài qua nhiều thế hệ.
Khi giành chiến thắng, đô vật được ban tổ chức trao tặng một chiếc áo làm phần thưởng. Ngoài ra, nhiều khán giả cũng hào hứng thưởng tiền cho những đô vật thi đấu nhiệt tình, cống hiến những màn tranh tài mãn nhãn.
Tuy nhiên, giá trị để lại không chỉ là danh hiệu. Đối với người dân, ngày hội là dịp để trai tráng rèn luyện lòng dũng cảm, sự mưu trí và tự tin. Quan trọng hơn cả, tiếng trống hội Đền vua Mai mang theo lời cầu nguyện cho một năm mới "dân khỏe, làng yên, mùa màng tươi tốt" và hạnh phúc đến với muôn người.
Người dân đứng, ngồi quây kín sới vật, nhiều người phải leo lên núi để theo dõi các trận đấu.
Hàng nghìn người reo hồ, cổ vũ, nhiều người dùng điện thoại phát trực tiếp trên các nền tảng mạng xã hội.
Chị Nguyễn Hà An (35 tuổi), hiện sinh sống tại Hà Nội, chia sẻ niềm vui khi trở về quê đúng dịp rằm tháng Giêng để hòa mình vào không khí hội làng.
“Dù đã sống ở Hà Nội nhiều năm, tôi vẫn luôn nhớ tiếng trống hội quê mình. Nhìn các bạn trẻ thi đấu hết mình nhưng vẫn giữ tinh thần thượng võ, không tung ra những đòn nguy hiểm, tôi thấy rất tự hào. Hội vật không chỉ là trò chơi ngày xuân, mà là linh hồn của làng xã, giúp những người xa xứ như tôi cảm nhận nguồn cội một cách rõ ràng nhất”, chị Hà An bày tỏ.
