Trong nhiều năm, dầu thực vật từng được xem là lựa chọn ưu tiên trong căn bếp của các gia đình hiện đại nhờ quan niệm tốt cho tim mạch và ít chất béo bão hòa. Tuy nhiên, thời gian gần đây, không ít bà nội trợ lại có xu hướng quay trở lại sử dụng mỡ lợn - một nguyên liệu nấu ăn quen thuộc từng gắn bó với nhiều thế hệ người Việt. Sự thay đổi này xuất phát từ những tranh luận ngày càng nhiều trên mạng xã hội về giá trị dinh dưỡng tự nhiên của mỡ lợn và lo ngại liên quan đến dầu ăn bẩn, dầu ăn kém chất lượng. Vậy việc sử dụng mỡ lợn thay cho dầu thực vật có thực sự tốt cho sức khỏe như nhiều người đang nghĩ?
1. Tác dụng của mỡ lợn với sức khỏe
Mỡ lợn có rất nhiều tác dụng đối với sức khỏe và không phải “xấu” như nhiều người vẫn nghĩ. Mỡ lợn là nguồn cung cấp chất béo cho cơ thể và tăng hương vị món ăn. Trong đó, chất béo có nhiều tác dụng với sức khỏe bao gồm:
- Xây dựng và duy trì màng tế bào
- Duy trì thân nhiệt
- Tham gia vào quá trình trao đổi chất
- Cung cấp và dự trữ năng lượng, hỗ trợ hoạt động của các cơ quan
- Hỗ trợ cơ thể hấp thu các vitamin tan trong dầu (vitamin A, D, E, K)
- Thúc đẩy tăng cường miễn dịch

Trong nhiều năm, mỡ lợn thường bị xem là nguyên nhân làm gia tăng nguy cơ bệnh tim mạch nên dần bị thay thế bởi dầu thực vật trong bữa ăn hàng ngày.
1.1 Những ai không nên ăn mỡ lợn?
Mỡ lợn có thể dùng để tăng hương vị, cung cấp chất béo cho cơ thể nhưng nếu lạm dụng sẽ gây ra những vấn đề về tim mạch, tăng nguy cơ xơ vữa động mạch. Những người sau cần thận trọng khi sử dụng:
- Người rối loạn mỡ máu, tăng mỡ máu cholesterol
- Người thừa cân béo phì
- Người gan nhiễm mỡ
- Người mắc các bệnh lý về tim mạch, tăng huyết áp
- Người có bệnh lý về rối loạn chuyển hóa đặc biệt là người cao tuổi.
1.2 Cách sử dụng mỡ lợn khoa học
Mỡ lợn rất phù hợp với những món ăn khi chế biến cần nhiệt độ cao và tạo hương vị đậm đà. Sau đây là cách sử dụng mỡ lợn khoa học khi nấu ăn:
- Các món chiên rán ngập dầu: cá rán, nem rán, khoai tây chiên… Dùng mỡ chiên sẽ làm món ăn có màu vàng đẹp mắt, dậy mùi thơm và giòn lâu.
- Món kho hoặc ninh: mỡ sẽ tạo độ ngậy giúp món ăn không bị khô.
- Món xào lửa lớn như khi xào rau giúp món ăn xanh bóng, mềm mượt đồng thời tăng khả năng hấp thu vitamin tan trong dầu.
Lưu ý bạn chỉ nên dùng mỡ lợn với lượng vừa và không để cháy khét khi chế biến. Hạn chế dùng mỡ tái sử dụng nhiều lần.
2. Có nên ăn mỡ lợn thay dầu ăn?
Trước hết muốn trả lời cho câu hỏi có nên ăn mỡ lợn thay dầu ăn, các bà nội trợ cần hiểu rõ về thành phần, nhiệt độ nấu, tỷ lệ acid béo, liều lượng, đối tượng sử dụng phù hợp…
2.1 Mỡ lợn hay dầu thực vật tốt hơn?
Trước hết về thành phần so sánh giữa mỡ và dầu:
Mỡ lợn: Chứa các chất béo bão hòa (SFA) và chất béo đơn không bão hòa (MUFA). Ưu điểm của mỡ là chịu nhiệt tốt cũng như ít bị oxy hóa khi chế biến.
Dầu thực vật: Phần lớn các loại dầu thực vật đều giàu chất béo không bão hòa như omega-3, omega-6, vitamin E. Ưu điểm là phù hợp với người có bệnh lý tim mạch, có thể dùng cho các món xào lửa nhỏ, nấu canh.
Về ngưỡng chịu nhiệt khi chất béo bắt đầu bốc khói, oxy hóa và phân hủy thành các chất độc hại có nguy cơ gây ung thư:
Mỡ lợn: Ngưỡng chịu nhiệt của mỡ khá cao khoảng 185 - 205 độ C. Nhờ cấu trúc axit béo bão hòa giúp chúng bền vững hơn dưới tác động của nhiệt.
Dầu thực vật: Tùy vào từng loại dầu sẽ có mức chịu nhiệt khác nhau. Trong đó các loại dầu tinh luyện như đậu nành hay dầu hướng dương sẽ chịu nhiệt tốt hơn trong mức 175 - 240 độ C và các loại dầu ép lạnh như dầu oliu nguyên chất sẽ có khả năng chịu nhiệt thấp hơn.

Thay vì chỉ dùng mỡ lợn hoặc chỉ dùng dầu thực vật khi chế biến, hãy trang bị cho gian bếp của bạn tối thiểu 2 loại chất béo này.
2.2 Sử dụng linh hoạt mỡ lợn và dầu ăn
Mỡ lợn không hề chứa axit béo không bão hòa thiết yếu như Omega 3, Omega 6 trong khi đó dầu thực vật lại có. Dựa vào những phân tích ưu, nhược điểm của hai loại gia vị trên, bà nội trợ nên hiểu rằng sự lựa chọn tốt nhất là nên cân bằng, linh hoạt:
- Kết hợp linh hoạt giữa dầu ăn và mỡ lợn bằng cách trang bị cả 2 cho gian bếp. Sử dụng mỡ cho các món chiên xào nhiệt độ cao còn dầu thực vật cho món salad, xào lửa nhỏ, nấu canh.
- Không tái sử dụng dầu ăn hay mỡ nhiều lần đặc biệt với dầu ăn không nấu ở nhiệt độ cao khiến dầu bốc khói sinh ra các chất ung thư.
- Liều lượng khuyến cáo cho người trưởng thành khỏe mạnh là 25g chất béo mỗi ngày, tương đương 2 thìa canh. Với người cần hạn chế dùng mỡ lợn nên thay thế bằng dầu hướng dương, dầu oliu, dầu cải…
Việc sử dụng linh hoạt, đúng cách không chỉ giúp bạn tạo ra những món ăn ngon mà còn giúp bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.
