Các tỉnh có đường biên giới dài hiện thường xuyên đang đối mặt với tình trạng buôn lậu phức tạp. Đơn cử như tỉnh Lạng Sơn có đường biên giới giáp Trung Quốc dài 231,74 km. Có 5 huyện, 21 xã, thị trấn biên giới, 2 cửa khẩu quốc tế là cửa khẩu Ga đường sắt Đồng Đăng huyện Cao Lộc và cửa khẩu đường bộ Hữu Nghị, có 1 cửa khẩu quốc gia chính là Chi Ma và 9 cửa khẩu phụ biên giới với Trung Quốc. Ngoài ra, còn rất nhiều lối mòn đi lại qua biên giới do người dân 2 nước đi lại hình thành. Vì vậy, Lạng Sơn luôn là một điểm nóng về buôn lậu.
Bốc dỡ hàng hoá tại biên giới Lạng Sơn
Điều đáng nói là thực trạng buôn lậu tại các cửa khẩu này lại do chính cư dân sinh sống tại đây tiếp tay. Theo quy định tại QĐ 254/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ thì cư dân biên giới được miễn thuế lượng hàng hóa trị giá 2 triệu đồng/ngày, do vậy trung bình mỗi cửa khẩu ở Lạng Sơn có trên 1.000 cư dân biên giới đăng ký xuất nhập khẩu mỗi ngày để mang vác hàng hóa. Không những thế, bên cạnh Quy định 254 của Thủ tướng Chính phủ thì cư dân biên giới còn tiếp tục được hưởng chính sách ưu đãi về thuế qua Thông tư số 60/2011 của Bộ Tài chính, Bộ Công thương và Bộ Công an. Thông tư này quy định, hàng hoá mua bán, trao đổi của cư dân biên giới trong định mức miễn thuế và thuộc danh mục hàng hoá được sản xuất từ các nước có chung biên giới nhập khẩu dưới hình thức mua, bán, trao đổi hàng hoá cư dân biên giới, hàng hoá là hành lý của cá nhân trong định mức miễn thuế. Những chính sách này vô tình đã tạo cơ hội để các đối tượng buôn lậu lợi dụng.
Theo Cục Hải quan Lạng Sơn, một số đối tượng buôn lậu lợi dụng chính sách của Chính phủ đối với cư dân biên giới được vận chuyển hàng về phục vụ nhu cầu sinh hoạt, được miễn thuế nhập khẩu 2 triệu/người/ngày/lượt để thực hiện việc vận chuyển hàng đi vào sâu nội địa. Các trường hợp này đã được cơ quan chức năng kiến nghị rất nhiều lần và mới đây, Bộ Công thương cũng đã tổ chức cuộc họp về chấn chỉnh, cũng như sửa đổi Thông tư 60 đối với hàng hóa vận chuyện này. Tuy nhiên, việc các đối tượng đầu nậu lợi dụng chính sách và lợi dụng cư dân biên giới để thực hiện hành vi buôn lậu, trốn thuế đã tác động tiêu cực đến nhiều mặt kinh tế - xã hội, an ninh trật tự và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dân. Để ngăn chặn có hiệu quả hàng lậu lách Quyết định 254, bên cạnh việc tăng cường kiểm tra, ngăn chặn, tuyên truyền nâng cao ý thức của người dân, thì cũng đòi hỏi các cấp, ngành và chính sự nỗ lực từ phía chính địa phương nhằm giải quyết công ăn việc làm và định hướng nghề nghiệp đúng đắn cho người dân tại các khu vực giáp biên. Có cơ chế để tạo công ăn việc làm cho bà con biên giới, có chính sách cho bà con biên giới thiết thực hơn ví dụ như hỗ trợ đầu tư cho cư dân biên giới có thêm cuộc sống ổn định thì họ sẽ yên tâm trong việc sản xuất và bảo vệ biên cương của Tổ quốc.
Ngoài ra, cần phải hoàn thiện các chính sách cụ thể đối với hàng hóa trao đổi ở khu vực biên giới, nâng cao chất lượng hàng hóa sản xuất trong nước, tiếp tục đẩy mạnh cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”.
Minh Sinh
