Những gương mặt văn nghệ sĩ tuổi Dần

Văn hóa – Giải trí
Huy Du sinh ở Bắc Ninh nhưng gia đình về cư ngụ ở Hà Nội từ lâu. Tuổi ông, vậy là mang mệnh hỏa - Lô Trung Hỏa. Nghĩa là lửa trong lò.

Nhạc sĩ Huy Du, sinh năm 1926 - Bính Dần

Huy Du sinh ở Bắc Ninh nhưng gia đình về cư ngụ ở Hà Nội từ lâu. Tuổi ông, vậy là mang mệnh hỏa - Lô Trung Hỏa. Nghĩa là lửa trong lò. Hình như ngọn lửa này ấp ủ trong trái tim nồng nhiệt của Huy Du để tạo ra một sự nghiệp âm nhạc đáng kính nể.

Bước vào tuổi thanh xuân, Huy Du đã biết kéo vĩ cầm kha khá, cùng các bạn làm nhóm nhạc đi biểu diễn ở rạp Chuông Vàng. Cách mạng Tháng Tám đã tạo bước ngoặt trong cuộc đời Huy Du. Ông tham gia Vệ quốc đoàn ngay chính ngày 19/8/1945 tại Trại Bảo an binh. Từ đó, Huy Du trở thành một nhạc sĩ - chiến sĩ. Trong thời trường kỳ kháng chiến, Huy Du ở khu 3. Đấy là những năm tháng giai điệu Huy Du bắt đầu ngấm vào đời sống đầy khói lửa như Sóng nước ngọc tuyền, Sẽ về Thủ đô... và đặc biệt là bài hát ngắn Tôi yêu hoà bình. Kháng chiến thành công, Huy Du được cử đi học Nhạc viện Bắc Kinh. Kiến thức âm nhạc đã nâng sáng tạo Huy Du lên một tầm cao mới với Hoa mộc miên, Bế Văn Đàn sống mãi (thơ Trinh Đường), Tôi sẽ ca mãi đời anh... và da diết nhất là Tình em (thơ Ngọc Sơn). Huy Du bước vào cuộc chống Mỹ với một tầm vóc đáng trân trọng. Khởi đầu từ Anh vẫn hành quân (thơ Trần Hữu Thung) và Chưa hết giặc là ta chưa về. Đến với đảo Bạch Long Vĩ, ông đã để lại Bạch Long Vĩ đảo quê hương. Đến với mặt trận đường 9 là Bài ca đường 9. Ông nhiều lần đến Trường Sơn để dâng hiến cho người lính những Đêm Trường Sơn, Nổi lửa lên em (thơ Giang Nam) và Trên đỉnh Trường Sơn ta hát...

Từ khi thống nhất đất nước, Huy Du đảm nhiệm vị trí Tổng thư ký Hội Nhạc sĩ Việt Nam khóa 3 (1983 - 1989). Trong giai đoạn chuyển giao quan trọng này, Huy Du đã cùng anh em nhạc sĩ dùng âm nhạc kêu gọi đổi mới. Huy Du đã nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh năm 2000. Ông mất cuối năm 2007, thọ 82 tuổi.

Nghệ sĩ Thúy Nga, sinh năm 1962 - Nhâm Dần

Mùa thu 1988, khi những tín hiệu của thời mở cửa, đổi mới được phát ra qua những nhìn nhận cởi mở về Tân nhạc thời kỳ đầu mà ta quen gọi là "nhạc tiền chiến", người mến mộ dòng nhạc này được nghe lại Văn Cao, Đoàn Chuẩn, Doãn Mẫn... tại sàn diễn nhỏ ở 51 Trần Hưng Đạo - Hà Nội mang tên câu lạc bộ "Khúc hát trữ tình" do NSƯT Khắc Huề chỉ đạo nghệ thuật. Nhiều tuyệt phẩm trong chương trình này lại do ca sĩ trẻ, xinh đẹp Thúy Nga thể hiện. Và dần dà, người ta đã biết Thúy Nga là ai.

Thúy Nga tuổi vậy là mang mệnh kim - Kim Bạch Kim. Nghĩa là vàng trong vàng. Có lẽ cái chất vàng này được Thúy Nga phát hiện ra khi cô thể hiện những Thiên thai (Văn Cao), Thu quyến rũ (Đoàn Chuẩn)... NSƯT Khắc Huề dường như là người đầu tiên khám phá ra cái chất "vàng" này ở Thúy Nga. Không chỉ thế, ông còn khám phá ra cả cái chất "làm vợ" ở Thúy Nga. Và Thúy Nga đã trở thành cái bến yên bình cho "con tàu say" Khắc Huề cập vào sau nhiều cơn phong ba bão tố. Cặp uyên ương nghệ sĩ này đã trụ lại sàn diễn 51 Trần Hưng Đạo từ đó đến nay, tạo ra một tụ điểm duy nhất, hiếm hoi của Thủ đô Hà Nội chuyên trình diễn những tác phẩm thời tiền chiến.

Nghệ sĩ Minh Phương, sinh năm 1974 - Giáp Dần

Diễn viên Minh Phương tuổi vậy là mang mệnh thủy - Đại Khê Thủy. Nghĩa là nước của dòng suối lớn. Dòng suối ấy bắt đầu róc rách từ hội diễn cuối năm 1992 và càng ngày càng vượt ghềnh thác, đổ vào đời sống một nguồn âm thanh tinh khiết của một nghệ sĩ đắm mình trong nghệ thuật dân gian.

Minh Phương là con gái nghệ sĩ chèo Thúy Mơ. Con nhà nòi nên tuy không qua trường lớp, Minh Phương vẫn đủ bản lĩnh thấm nhuần những bài học của nghề chèo mà người mẹ yêu quý trao cho và để rồi khi lần đầu tiên bước lên sân khấu đã đủ sức chinh phục người nghe. Minh Phương có tạng thể hiện bi kịch. Ngày ấy, sau đoạn xót thương trong vai Tấm, Minh Phương lại nhập thân vào nàng Cúc Hoa. Ngay từ đó đã bộc lộ một Minh Phương chín chắn, có vẻ già trước tuổi trong bi kịch mà cô thể hiện. Giọng chèo Minh Phương thật hợp với bi kịch. Nó cứ lan tỏa, thấm vào những suy tư ngổn ngang. Nó tự sắp xếp những lối đi bí mật dẫn tới thẩm mỹ cho người nghe mê đắm.

Cô hiện là nghệ sĩ chèo thuộc Đoàn ca nhạc đài tiếng nói Việt Nam. Không chỉ hát chèo, Minh Phương còn thể nghiệm mình trong các bài hát mang âm hưởng dân gian. Hai album Khúc hát sông quê của Minh Phương đã được ấn hành và chiếm được cảm tình của người nghe. Minh Phương còn đoạt nhiều giải thưởng và được phong tặng Nghệ sĩ ưu tú.

Đạo diễn Đặng Nhật Minh, sinh năm1938 - Mậu Dần

Gặp đạo diễn Đặng Nhật Minh, ít ai nghĩ ông đã qua tuổi "nhân sinh thất thập". Ông Minh trẻ lâu. Gương mặt sau cặp kính có gì phảng phất chất Nhật Bản - nơi mà xưa kia cha thân sinh ông - Giáo sư Đặng Văn Ngữ đã từng tu nghiệp để khi về với kháng chiến đã sản xuất kháng sinh penicilin cho Việt Nam.

Ông Minh tuổi vậy là mang mệnh thổ - Thành Đầu Thổ. Nghĩa là đất trên tường thành. Thảo nào phong trần nhận nắng mưa cuộc đời bao phen.

Khởi sự, ông Minh vốn là thông dịch viên tiếng Nga. Vậy mà niềm đam mê điện ảnh đã khiến ông chìm đắm vào nghệ thuật thứ bảy. Cứ thế, ông mò mẫm để tìm ra mình. Có lúc bí bách, ông đã viết truyện ngắn. Truyện đăng báo không ít nhưng máu điện ảnh vẫn buộc ông phải vượt qua mọi trở ngại để khẳng định mình. 25 năm trước, ông đã cùng đồng nghiệp tạo ra Thị xã trong tầm tay, Bao giờ cho đến tháng Mười, Cô gái trên sông được xem như một dòng chảy phim truyện ấn tượng bên dòng chảy của những Chung một dòng sông, Chị Tư Hậu, Con chim vành khuyên, Đến hẹn lại lên của nền điện ảnh non trẻ Việt Nam.

Bộ ba phim truyện Trở về, Thương nhớ đồng quê, Hà Nội - mùa đông 1946 của ông gây ra nhiều tranh luận thú vị. Nhưng nó vẫn tự khẳng định là những phim truyện Việt Nam có giá trị không chỉ bằng những giải thưởng trong nước và quốc tế, không chỉ bằng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân mà bằng chính sự thuyết phục của những thước phim.

Sau hai nhiệm kỳ lãnh đạo Hội Điện ảnh, sang thế kỷ mới, thiên niên kỷ mới, Đặng Nhật Minh vừa làm Tổng biên tập tạp chí Nhịp cầu, vừa tiếp tục tạo ra Mùa ổi và gần đây nhất là Đừng đốt vừa đoạt giải Bông sen Vàng trong Liên hoan phim 2009. Đừng đốt còn là ứng cử viên vào giải thưởng quốc tế Oscar danh giá của thế giới.

Nhà văn Trần Thị Trường, sinh năm 1950 - Canh Dần

Trần Thị Trường tuổi vậy là mang mệnh mộc - Tùng Bách Mộc. Nghĩa là gỗ cây tùng, cây bách. Bướng ra trò. Nhưng cũng khổ lâm li. Ai đó nói "Canh cô, Mậu quả" chả sai mấy đâu. Nhưng nếu hiểu sống là nếm đủ vị đắng cay ở đời, thì tuổi Canh Dần có thể xếp vào hàng đầu. Nhất là "Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen".

Sau lần đầu tiên gặp Trần Thị Trường, vài năm sau, khi gặp lại đã thấy Trường trở thành phóng viên báo Tuổi trẻ Thủ đô. Vừa làm báo, Trường vừa mở quán cơm nhỏ bình dân để có việc làm cho những lao động dôi dư một thời bao cấp. Chúng tôi hay tụ ở đó vào buổi trưa. Giữa các câu chuyện về trải nghiệm, tôi khuyên Trường: "Cô cứ viết đúng như những gì cô kể là sẽ có cuốn tiểu thuyết hay". Khuyên là khuyên vậy, mà Trường làm thật. Cuốn tiểu thuyết Lời cuối cho em ấn hành năm 1989 ngay lập tức đã có dư luận. Và thế là Trường đã "bước chân đi cấm kỳ trở lại" để trở thành một nhà văn nữ nổi tiếng như bây giờ.

Qua nhiều tác phẩm được ấn hành như Kẻ mắc chứng điên, Bâng khuâng, Thời gian ngoảnh mặt... văn chương Trần Thị Trường trong thời kỳ hội nhập đã "tự nhiên hương" được biết đến ở nước ngoài. Năm Canh Dần 2010 này, Trường vừa tuổi lục tuần mà vẫn mạnh mẽ, xốc vác và ý chí lạ thường. Tập truyện ngắn đã được dịch ra tiếng Anh và có thể sẽ được ấn hành ở Anh quốc. Tới hồi đó, Trần Thị Trường hẳn sẽ hiện diện và vui ở "đảo quốc sương mù".
 
Nguyễn Thụy Kha

Ý kiến của bạn