Những điều kiêng kỵ này tuy rất nhỏ nhưng là cách người Việt gửi gắm hy vọng về một năm mới bình an, may mắn và thịnh vượng.
Theo cuốn "Phong tục thờ cúng của người Việt" (NXB Văn hóa Thông tin), có những hành động trong ngày Tết bị coi là làm tiêu tán tài lộc:
Không quét nhà, đổ rác trong ngày Mùng 1: Đây là tục lệ phổ biến nhất. Người xưa tin rằng quét nhà là quét đi tài lộc, đổ rác là đổ đi sự may mắn của gia đình. Thông thường, rác sẽ được gom vào một góc và đợi qua ngày Mùng 2 mới xử lý.
Ảnh minh hoạ. Nguồn: Internet.
Tránh làm đổ vỡ đồ dùng: Trong cuốn "Văn hóa phong tục" (Toan Ánh), việc đổ vỡ bát đĩa, gương soi trong ngày đầu năm là điềm báo cho sự chia lìa, rạn nứt trong các mối quan hệ gia đình hoặc sự xui xẻo trong công việc.
Không cho lửa, cho nước: Đầu năm, lửa tượng trưng cho sự may mắn (màu đỏ), nước tượng trưng cho tài lộc (tiền vào như nước). Việc cho người khác lửa hoặc nước được coi là đem vận may và tiền bạc của nhà mình cho người khác.
Văn hóa ứng xử ngày Tết đề cao sự hòa nhã, vui vẻ để tạo năng lượng tích cực cho cả năm.
Không nói những lời xui xẻo, cãi vã, thay vào đó là những lời chúc tụng tốt đẹp. Cãi vã ngày Tết được tin là sẽ khiến gia đình bất hòa cả năm.
Tránh vay mượn hoặc đòi nợ: Sách "Việt Nam phong tục" (Phan Kế Bính) ghi rõ, người Việt rất kiêng kỵ việc đòi nợ hoặc đi vay vào ngày đầu xuân. Đi vay là báo hiệu một năm túng thiếu, còn đòi nợ là khiến người khác cả năm gặp vận đen, dễ dẫn đến xung đột.
Dù cuộc sống hiện đại đã có nhiều thay đổi, nhưng việc giữ gìn các điều kiêng kỵ ngày Tết vẫn mang giá trị tinh thần to lớn.
Theo Giáo sư Trần Ngọc Thêm trong cuốn "Cơ sở văn hóa Việt Nam", các tục lệ này giúp con người hướng thiện, điều chỉnh hành vi và tạo ra tâm lý an tâm, lạc quan để bắt đầu một hành trình mới.
(Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo)
