1. Không phải thuốc thông mũi nào người tăng huyết áp cũng dùng được
Một số loại thuốc thông mũi có thể làm tăng huyết áp, khiến việc kiểm soát bệnh trở nên khó khăn hơn. Người bệnh cần đặc biệt thận trọng với các thuốc chứa hoạt chất co mạch như pseudoephedrine, phenylephrine và oxymetazoline.
Các hoạt chất này giúp giảm nghẹt mũi bằng cách làm co mạch máu ở niêm mạc mũi, giảm sưng và tăng độ thông thoáng của đường thở. Tuy nhiên, tùy hoạt chất và đường dùng, thuốc có thể gây tác động toàn thân, ảnh hưởng đến huyết áp và nhịp tim, nguy cơ cần được lưu ý hơn ở người tăng huyết áp.
1.1. Thuốc thông mũi đường uống
Thuốc thông mũi đường uống thường có dạng viên nén, viên nang, viên sủi hoặc siro. Một số thuốc cảm cúm phối hợp cũng chứa thành phần thông mũi, vì vậy người bệnh cần đọc kỹ bảng thành phần trước khi sử dụng.
Pseudoephedrine và phenylephrine là những hoạt chất có thể gặp trong nhóm thuốc này. Sau khi hấp thu vào máu, thuốc kích thích hệ thần kinh giao cảm, gây co mạch và có thể làm tăng huyết áp, nhịp tim. Vì vậy, người mắc tăng huyết áp, đặc biệt là người có huyết áp chưa được kiểm soát, cần tránh tự ý sử dụng các thuốc chứa những hoạt chất này.
Đáng lưu ý, một số thuốc cảm cúm phối hợp có thể chứa đồng thời nhiều hoạt chất như thuốc giảm đau, hạ sốt, kháng histamin và thuốc thông mũi. Người bệnh không nên chỉ căn cứ vào tên thuốc hoặc công dụng ghi trên bao bì mà cần kiểm tra thành phần hoạt chất. Các sản phẩm có tên thương mại tương tự cũng có thể khác nhau về công thức.
Không phải thuốc thông mũi nào cũng an toàn cho người tăng huyết áp. Ảnh: AI
1.2. Thuốc nhỏ mũi, xịt mũi co mạch
Các hoạt chất như naphazolin, oxymetazolin và xylometazolin thường được sử dụng dưới dạng thuốc nhỏ hoặc xịt mũi để giảm nghẹt tại chỗ. Khi dùng đúng liều, tác dụng chủ yếu tập trung ở niêm mạc mũi, mức độ hấp thu toàn thân thường thấp hơn so với thuốc uống.
Tuy nhiên, không nên chủ quan vì thuốc dùng tại chỗ vẫn có thể gây tác dụng không mong muốn toàn thân, nhất là khi sử dụng quá liều hoặc không đúng hướng dẫn. Người bệnh tăng huyết áp nên hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng, đặc biệt nếu huyết áp chưa được kiểm soát tốt.
Một vấn đề khác là nguy cơ nghẹt mũi hồi ứng khi lạm dụng thuốc co mạch tại chỗ. Sử dụng kéo dài có thể khiến tình trạng nghẹt mũi tái phát hoặc nặng hơn, làm người bệnh phụ thuộc vào thuốc để dễ thở. Thời gian sử dụng tối đa tùy sản phẩm và hướng dẫn của nhà sản xuất; nhiều khuyến cáo giới hạn khoảng 3-5 ngày.
Người bệnh không nên tự ý tăng số lần xịt, số giọt hoặc kéo dài thời gian dùng thuốc khi triệu chứng chưa cải thiện. Nếu nghẹt mũi kéo dài, cần đi khám để xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
2. Nguyên tắc dùng thuốc thông mũi an toàn cho người tăng huyết áp
Để hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến huyết áp và sức khỏe tim mạch, người bệnh cần lưu ý một số nguyên tắc khi lựa chọn và sử dụng thuốc thông mũi:
- Đọc kỹ thành phần thuốc trước khi mua: Người bệnh cần kiểm tra hoạt chất, đặc biệt là pseudoephedrine và phenylephrine trong các thuốc cảm cúm phối hợp. Người bị tăng huyết áp nặng hoặc chưa kiểm soát tốt nên tránh sử dụng các thuốc này. Với người có huyết áp đã ổn định, cần hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng.
- Không sử dụng thuốc xịt mũi co mạch kéo dài: Với các thuốc chứa oxymetazoline hoặc xylometazoline, cần tuân thủ đúng liều và thời gian sử dụng ghi trên nhãn hoặc theo chỉ định của bác sĩ. Nhiều sản phẩm chỉ khuyến cáo dùng tối đa 3 ngày, một số hướng dẫn cho phép đến 5 ngày. Sử dụng kéo dài có thể gây nghẹt mũi hồi ứng, khiến tình trạng nghẹt mũi nặng hơn khi thuốc hết tác dụng.
- Theo dõi huyết áp khi cần thiết: Người bệnh nên duy trì việc đo huyết áp tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ. Nếu sử dụng thuốc mới và nhận thấy huyết áp tăng bất thường, tim đập nhanh, đau đầu hoặc hồi hộp, cần ngừng tự ý sử dụng thuốc thông mũi và liên hệ nhân viên y tế để được tư vấn.
- Không tự ý ngừng thuốc điều trị tăng huyết áp: Người bệnh cần tiếp tục dùng thuốc hạ áp theo đơn, đúng liều và đúng thời gian. Không tự ý giảm liều hoặc bỏ thuốc khi bị cảm cúm, nghẹt mũi hay khi sử dụng thêm thuốc điều trị triệu chứng.
- Ưu tiên các biện pháp giảm nghẹt mũi không dùng thuốc: Có thể sử dụng dung dịch nước muối sinh lý để nhỏ hoặc xịt mũi, rửa mũi đúng cách; uống đủ nước theo nhu cầu và duy trì độ ẩm phù hợp trong phòng. Nếu nghẹt mũi do dị ứng, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc xịt corticosteroid tại chỗ hoặc thuốc kháng histamin phù hợp. Không nên xông hơi bằng nước nóng vì nguy cơ bỏng, đặc biệt ở người cao tuổi.
Để đảm bảo an toàn, người bệnh nên ưu tiên lựa chọn thuốc theo thứ tự ưu tiên sau:
Loại thuốc/Biện pháp | Mức độ an toàn | Lưu ý lựa chọn |
Nước muối sinh lý/Nước muối ưu trương | An toàn tuyệt đối | Ưu tiên hàng đầu, giúp làm loãng dịch nhầy. Giúp làm sạch và thông thoáng mũi tự nhiên không chứa hoạt chất co mạch. |
Thuốc xịt mũi chứa corticoid (như fluticasone, budesonide) | An toàn khi dùng đúng liều | Phù hợp cho nghẹt mũi do viêm mũi dị ứng. Thuốc có tác dụng chống viêm tại chỗ, hầu như không ảnh hưởng đến huyết áp nếu sử dụng đúng chỉ định. |
Thuốc kháng histamin xịt hoặc uống (như azelastine, loratadine) | An toàn cho huyết áp | Giảm hắt hơi, chảy nước mũi và nghẹt mũi do dị ứng. Có thể gây buồn ngủ nhẹ. |
Thuốc xịt co mạch tại chỗ (oxymetazolin, xylometazolin) | Thận trọng cao độ | Chỉ sử dụng khi có hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ; người tăng huyết áp cần được đánh giá nguy cơ trước khi dùng. |
Xem thêm bài đang được quan tâm:
