Khoảng 2 tháng nữa sẽ diễn ra Đại hội 8 Hội Nhà văn Việt Nam. Bao giờ cũng vậy, những vấn đề xung quanh đại hội luôn được bàn thảo sôi nổi ở các đại hội khu vực. Chủ tịch Hội Hữu Thỉnh đã có chuyến “vi hành” để nghe ngóng và tiếp nhận.
Điểm nhấn quan trọng đầu tiên
Đại hội Nhà văn khu vực phía Bắc là đại hội đầu tiên trong số 10 đại hội cơ sở tiến tới Đại hội VIII Hội Nhà văn Việt Nam (HNVVN) vào tháng 8/2010. 116 nhà văn từ 26 tỉnh, thành tham dự.
Tại Đại hội Nhà văn khu vực phía Bắc, Chủ tịch Hội Hữu Thỉnh trình bày Báo cáo công tác nhiệm kỳ VII với tiêu đề "Vì sự cường thịnh của đất nước, vì phẩm giá con người" đã cuốn hút người nghe.
Đáng chú ý là kế hoạch và lộ trình nâng cao chất lượng lý luận phê bình, như là một nỗ lực khắc phục cái yếu kém tồn đọng nhiều thập kỷ vừa qua; BCH khóa VII đã tổ chức nhiều cuộc hội thảo, có lẽ là nhiều kỷ lục so với các nhiệm kỳ từ ngày có Hội; mở nhiều lớp tập huấn và mở Trung tâm bồi dưỡng viết văn Nguyễn Du; các hội thảo về Hoài Thanh, Chế Lan Viên, Nguyễn Tuân, Võ Quảng, Nam Trân... đã để lại tiếng vang trong đời sống văn chương. Đặc biệt, nhiệm kỳ VII, Hội đã đưa được Ngày thơ VN vào đời sống lễ hội của cộng đồng và lần đầu Hội tổ chức hội nghị quốc tế giới thiệu văn chương VN với bạn bè thế giới, đã để lại trong lòng mọi người những ấn tượng sâu đậm.
Tại Đại hội khu vực phía Bắc, nhiều vấn đề của văn chương Việt Nam đương đại đã được các nhà văn thẳng thắn phân tích, đánh giá như: tác động của sự phát triển cuộc sống tới tư duy sáng tạo của nhà văn; vai trò, trách nhiệm của nhà văn khu vực miền núi phía Bắc đối với quá trình hội nhập của đất nước và thực tiễn địa phương; các khó khăn trong quảng bá tác phẩm; sự thiếu hụt đội ngũ nhà văn trẻ và nhà văn người dân tộc thiểu số; sự "loạn chuẩn" trong đánh giá và xuất bản tác phẩm văn chương; vấn đề đoàn kết và phát huy sức mạnh sáng tạo của cộng đồng các nhà văn người VN ở trong và ngoài nước,... Việc cải tiến, đổi mới tổ chức, đổi mới hoạt động của HNVVN cũng thu hút sự quan tâm của các nhà văn, như: về xét và trao giải thưởng, việc kết nạp hội viên, hoạt động của các hội đồng chuyên ngành, công tác đầu tư sáng tác. Có ý kiến cho rằng, hiện nay không biết "cái ngưỡng văn chương" còn không, vì sao tình trạng văn rởm thơ rác cứ được in tràn lan? Trách nhiệm của các NXB, các nhà chức trách ở đâu? Vì sao việc làm cho chất lượng văn chương giảm đi, lẫn lộn vàng thau thì cứ được "tự do hoành hành?” Tình trạng hổ lốn đáng báo động về văn chương học đường.
Các nhà văn Đình Kính, Nguyễn Thuý Quỳnh, Bình Nguyên là những người được để cử tham gia bầu vào Ban Chấp hành HNVVN khóa VIII, khu vực phía Bắc.
 |
Sức lan tỏa rộng khắp
Năm năm qua, văn chương các tỉnh bắc miền Trung tiếp tục có những bước phát triển với cảm hứng yêu nước, dân tộc, dân chủ, nhân văn. Các nhà văn thường trực sáng tạo trong cuộc đấu tranh cho công nghiệp hóa và hiện đại hóa, đi đến những lĩnh vực mũi nhọn, những nơi còn nhiều khó khăn, những vấn đề xã hội nóng bỏng. Chủ đề nổi bật và mối quan tâm lớn nhất của văn học hiện nay vẫn là vấn đề đạo đức xã hội. Các nhà văn đã quan tâm hơn đến yêu cầu kết tinh văn học, dồn sức cho những tác phẩm tiêu biểu. Tiểu thuyết, trường ca và thơ tuyển được xuất bản ngày càng nhiều với sự từng trải về kinh nghiệm sống và vững vàng về bút pháp. Văn chương càng tiến sâu vào tiến trình hội nhập, ý thức, tình cảm, mối quan tâm của nhà văn về truyền thống dân tộc ngày càng sâu sắc; không ngừng cách tân hình thức, đổi mới nhịp điệu, bút pháp, ngôn ngữ, khắc phục bệnh trì trệ, mòn cũ, nắm bắt được những vấn đề đời sống đang đặt ra đến mối giao cảm đồng điệu giữa người viết và người đọc, rút ngắn khoảng cách giữa tác phẩm và công chúng. Xuất hiện ngày càng nhiều tài năng trẻ, thể hiện rõ hơi thở, giọng điệu của đời sống ngày hôm nay.
Đại hội các tỉnh Nam Trung Bộ và Tây Nguyên diễn ra tại thành phố Đà Nẵng, Chủ tịch Hội Hữu Thỉnh khẳng định xu hướng văn chương trong khu vực trong những năm qua chính là thể loại tiểu thuyết. Đây chính là thể loại và là xu hướng phát triển mạnh nhất ở khu vực và tiểu thuyết khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên có đóng góp quan trọng vào sự phát triển của văn học Việt Nam những năm gần đây. Vấn đề được các đại biểu quan tâm và dành nhiều thời gian trao đổi nhất chính là việc nâng cao nhiệm vụ xã hội hóa văn chương, văn nghệ đối với quần chúng. Đại hội cũng đã bầu các nhà thơ Văn Công Hùng, nhà văn Huỳnh Thạch Thảo và nhà văn Trần Thị Huyền Trang vào BCH Hội nhà văn VN khóa VIII.
Tại thành phố Hồ Chí Minh và Bến Tre, Đại hội Nhà văn khu vực Thành phố Hồ Chí Minh, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long đã diễn ra sôi nổi, với nhiều đóng góp với tinh thần trách nhiệm xây dựng vào dự thảo báo cáo của BCH nhiệm kỳ VII và phương hướng nhiệm vụ phát triển văn chương nhiệm kỳ 2010- 2015.
Các đại biểu tham dự Đại hội thể hiện sự đồng tình với báo cáo kiểm điểm của BCH khóa VII, đóng góp nhiều ý kiến làm sáng tỏ hơn các thành tự văn học đã đạt được trong năm năm qua, công tác Hội viên và việc cần thiết nâng cao chất lượng báo chí và xuất bản của Hội Nhà văn, xứng đáng với vị trí, chức năng tiếng nói văn học của các nhà văn Việt Nam trong thời kỳ mới. Các ông Lê Quang Trang, Trần Văn Tuấn, Trương Nam Hương, Trần Đức Tiến, Phạm Quốc Ca, Vũ Hồng, Lê Chí, Nguyễn Ngọc Tư được đề cử vào danh sách bầu BCH Hội Nhà văn VN khóa VIII.
Thành công của các Đại hội khu vực sẽ góp phần quan trọng vào việc thành công chung của Đại hội HNVVN lần thứ VIII.
Đỗ Ngọc Yên