Ổ dịch lỵ trực trùng xuất hiện chỉ trong vòng chưa đầy nửa tháng đã khiến 140 người ở 4 xóm của xã Đức Hạnh, huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng nhiễm bệnh, đặc biệt có đến 6 trẻ em đã tử vong đều ở xóm Lũng Mần. Sự bất thường này khiến các cơ quan chuyên môn đặt ra nghi vấn liệu có sự biến đổi nào với loại vi khuẩn lỵ. Nhưng câu trả lời lại nằm ở khía cạnh khác ngoài chuyên môn.
Trẻ chết oan vì hủ tục
Ngày 16/5, bé trai 1 tuổi ở xóm Lũng Mần được cho là bệnh nhân đầu tiên mắc bệnh với các triệu chứng sốt, đau quặn bụng, đi ngoài phân lỏng nhiều lần. Nhưng thay vì đưa trẻ đến cơ sở y tế để được điều trị thì gia đình lại để cháu ở nhà và mời thầy mo về dùng bùa phép để trị bệnh cho cháu bé. Và hậu quả đáng tiếc đã xảy ra, cháu bé đã tử vong ngay tại nhà chỉ sau 3 ngày mắc bệnh do mất quá nhiều nước và cơ thể hoàn toàn suy sụp.
Sẽ không đáng nói nếu như đây chỉ là trường hợp duy nhất tử vong do lỵ ở cùng xóm và trong cùng một thời điểm. Từ xưa đến nay, đã có quá nhiều bài học từ hủ tục này của không ít đồng bào vùng cao. Trong số 97 trường hợp mắc bệnh lỵ ở xóm Lũng Mần trong vòng nửa cuối tháng 5, đã có 6 cháu nhỏ phải chịu cái chết oan nghiệt chỉ vì không được đưa đến cơ sở y tế điều trị bệnh. Cả 6 đứa trẻ xấu số đều ở độ tuổi dưới 3 tuổi. Còn tổng số bệnh nhân mắc bệnh trong toàn xã Đức Hạnh lên đến 140 ca ở 4 xóm, trong đó xóm Lũng Mần có số mắc cao nhất, tiếp đến là xóm Dình Phà với 41 ca mắc, xóm Chẻ Lì B (12 ca) và xóm Ngàm Trái (10 ca mắc). Các trường hợp mắc được ghi nhận ở nhiều lứa tuổi từ 4 tháng tuổi đến 69 tuổi nhưng chiếm đa số là trẻ dưới 10 tuổi. Ngày 3/6, kết quả xét nghiệm 2/2 mẫu bệnh phẩm tại Viện Vệ sinh dịch tễ TW là dương tính với Shigella flexneri.
 Ăn không sạch, ở mất vệ sinh là nguyên nhân gây nhiều bệnh nguy hiểm. (Ảnh chỉ mang tính minh họa) |
Bài học quá đắt
BS. Lý Thị Tứng, Giám đốc Sở Y tế Cao Bằng cho biết, các xóm có ghi nhận ca bệnh lỵ đều ở cách trung tâm xã Đức Hạnh hơn 20km và chỉ có thể đi bộ, các phương tiện giao thông không thể vào được. Xã Đức Hạnh cũng là một xã vùng sâu vùng xa, cách trung tâm huyện Bảo Lâm khoảng 70km và từ trung tâm huyện đến thị xã Cao Bằng khoảng 300km. Người dân chủ yếu làm nông nghiệp, nguồn nước sinh hoạt chủ yếu là nước khe và nước mưa. 100% các hộ gia đình đều không có nhà vệ sinh. Thêm vào đó, đây lại là nơi sinh sống của các hộ đồng bào Mông từ xưa đến nay vẫn có tập tục mời thầy mo về cúng ma mỗi khi có người đau ốm. Vì vậy, việc nắm bắt tình hình khi có dịch bệnh của cán bộ y tế rất khó khăn. Ngay như ổ dịch lỵ xảy ra ở hai xóm Lũng Mần và Dình Phà từ ngày 16/5 và đến ngày 19/5 ghi nhận ca tử vong đầu tiên nhưng phải đến ngày 25/5, cơ sở mới phát hiện và báo cáo lên Trung tâm y tế dự phòng tỉnh.
Cũng theo bà Lý Thị Tứng, ngay sau khi nhận được thông tin về tình hình dịch bệnh trên địa bàn xã Đức Hạnh, Sở Y tế, Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh Cao Bằng đã phối hợp với Trung tâm Y tế huyện Bảo Lâm cử cán bộ cắm chốt tại vùng dịch, tiến hành giám sát tại vùng dịch, điều tra ca bệnh, cách ly các trường hợp mắc tiêu chảy, cấp phát thuốc điều trị và dự phòng bằng trimazol 480 mg, becberin, oresol, dịch truyền... cho các trường hợp mắc bệnh tại các xóm và thu thập mẫu bệnh phẩm; tuyên truyền cho người dân về vệ sinh phòng bệnh, vệ sinh môi trường, vệ sinh cá nhân, vệ sinh thực phẩm; phun thuốc khử trùng bằng dung dịch cloramin B, phân công cán bộ trực chống dịch 24/24 giờ, báo cáo dịch hàng ngày theo đúng quy định; tiếp tục giám sát các ca tiêu chảy tại bệnh viện và cộng đồng để phát hiện sớm và điều trị kịp thời, hạn chế tử vong do dịch lỵ gây ra. Hiện tại, tất cả các trường hợp mắc bệnh đều đã ổn định và từ ngày 1/6 đến nay không ghi nhận ca mắc mới.
Lỵ trực khuẩn là bệnh viêm nhiễm cấp tính ở đường tiêu hóa, thường lây từ người bệnh sang người lành thông qua các yếu tố trung gian như bàn tay, đồ dùng, dụng cụ và cả ruồi nhặng hoặc vi khuẩn có mặt ở thức ăn, nước uống rồi xâm nhập vào người lành qua đường ăn uống. Các biểu hiện thường gặp là sốt cao, tình trạng nhiễm khuẩn nhiễm độc toàn thân, đi ngoài rầm rộ, phân có lẫn nhiều đờm máu. Nguyên tắc điều trị bao gồm bù nước và điện giải càng sớm càng tốt, kết hợp dùng kháng sinh và chăm sóc toàn thân. Việc sử dụng thuốc phải tuân theo chỉ định của bác sĩ. Việc phòng bệnh bao gồm: vệ sinh thực phẩm, vệ sinh ăn uống, kiểm tra và phát hiện người lành mang mầm bệnh để loại trừ nguồn chứa mầm bệnh kịp thời. |
Mai Phương