Tại Hội nghị khoa học kỹ thuật năm 2026 của Bệnh viện Đa khoa khu vực Thủ Đức (TPHCM), một nghiên cứu về cách giải quyết mâu thuẫn của điều dưỡng quản lý gợi mở câu chuyện đáng suy ngẫm về nhu cầu được lắng nghe và chia sẻ của đội ngũ điều dưỡng.
Nghiên cứu do ĐD.CKI Đào Thị Bích Trâm - Trưởng phòng Điều dưỡng Bệnh viện Trưng Vương (TPHCM) trình bày. Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 3 đến tháng 6/2026 với sự tham gia của toàn bộ 45 điều dưỡng quản lý thuộc 27 khoa, đơn vị Bệnh viện Trưng Vương.
Những áp lực phía sau mỗi ca trực
Theo nghiên cứu, phân công công việc, lịch trực, nghỉ bù và cảm nhận về sự công bằng là những nguyên nhân gây tâm tư phổ biến nhất, được 7/8 người tham gia phỏng vấn đề cập. Tiếp đó là những quy định chưa cụ thể, trách nhiệm chưa rõ ràng trong bàn giao ca trực, hồ sơ và dụng cụ.
Một người tham gia nghiên cứu chia sẻ: "Bằng mặt không bằng lòng…". Câu nói ngắn ngủi phần nào phản ánh những căng thẳng âm thầm trong môi trường làm việc vốn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng, công bằng.
Điều dưỡng chăm sóc bệnh nhân ở Bệnh viện Trưng Vương. Ảnh: BSH
Ở bệnh viện, điều dưỡng là lực lượng hiện diện gần như xuyên suốt quá trình chăm sóc người bệnh. Người điều dưỡng quản lý đứng giữa nhiều yêu cầu: Bảo đảm hoạt động chuyên môn, duy trì kỷ luật, lắng nghe nhân viên và phối hợp với lãnh đạo khoa. Khi các yêu cầu không gặp nhau, chính họ phải tìm cách dung hòa.
Kết quả khảo sát ghi nhận 93,3% điều dưỡng quản lý lựa chọn hợp tác là phong cách giải quyết mâu thuẫn chủ đạo. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy xu hướng ưu tiên trao đổi, tìm tiếng nói chung thay vì áp đặt.
Tuy nhiên, nghiên cứu cũng phát hiện một nghịch lý: 35,6% người tham gia có mức điểm né tránh đáng lưu ý; khoảng 40% thừa nhận cố tránh bất đồng với nhân viên, 37,8% tránh những cuộc trao đổi không thoải mái.
Điều đó không có nghĩa họ thiếu trách nhiệm. Qua phỏng vấn sâu, nhóm nghiên cứu nhận thấy nhiều người chủ động lựa chọn thời điểm đối thoại, tránh làm căng thẳng thêm tình huống hoặc bỏ qua những bất đồng nhỏ chưa ảnh hưởng công việc. Một phát hiện khác cũng đáng suy nghĩ: 26,7% điều dưỡng quản lý chưa từng được đào tạo kỹ năng giải quyết mâu thuẫn hoặc quản lý. Trong khi đó, gần 29% có thâm niên quản lý dưới 5 năm.
Nghiên cứu chưa ghi nhận sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về phong cách xử lý mâu thuẫn giữa nhóm đã và chưa được đào tạo. Nhóm tác giả cho rằng cần xem xét lại thời lượng, nội dung và phương pháp đào tạo, thay vì chỉ dừng ở những bài học lý thuyết chung.
Để người chăm sóc không phải đơn độc
Có lẽ phần khiến người đọc trăn trở nhất nằm trong những cuộc phỏng vấn sâu. Một điều dưỡng quản lý chia sẻ: "Trưởng khoa không thuận thì em vừa phải đẩy thuyền vừa phải chống cục đá chặn thuyền".
Hình ảnh ấy cho thấy áp lực không chỉ đến từ nhân viên, mà còn từ sự phối hợp giữa các cấp quản lý. Khi điều dưỡng trưởng và trưởng khoa thiếu thống nhất, việc điều hành càng khó khăn.
Tập thể điều dưỡng Bệnh viện Trưng Vương trong dịp kỷ niệm Ngày Quốc tế Điều dưỡng. Ảnh: BSH
Nghiên cứu cũng ghi nhận tâm lý e ngại khi tìm kiếm hỗ trợ chính thức. Một số người sợ bị đánh giá năng lực yếu, ngại chia sẻ khó khăn hoặc lo nhân viên bị xử lý kỷ luật. Có người mô tả trạng thái căng thẳng "đầu như cái lò xo siết chặt". Những cảm xúc ấy ít xuất hiện trong các báo cáo chuyên môn thường ngày, nhưng lại là một phần của đời sống nghề nghiệp. Theo nhóm nghiên cứu, mâu thuẫn kéo dài có thể ảnh hưởng tinh thần người quản lý, sự gắn kết của nhân viên, hiệu quả công việc và cuối cùng là chất lượng chăm sóc người bệnh.
Từ kết quả khảo sát, nhóm tác giả đề xuất xây dựng chương trình đào tạo kỹ năng giải quyết mâu thuẫn gắn với tình huống thực tế, ưu tiên người mới đảm nhận vị trí quản lý; đồng thời thiết lập quy trình hỗ trợ rõ ràng, có đầu mối tiếp nhận bảo mật.
Các giải pháp khác gồm tăng cường phối hợp giữa trưởng khoa và điều dưỡng trưởng, làm rõ trách nhiệm từng vị trí, tổ chức kèm cặp, phản hồi đa chiều và xây dựng môi trường làm việc, nơi nhân viên có thể nói lên khó khăn mà không sợ bị đánh giá.
Nghiên cứu mới thực hiện tại một bệnh viện, với 45 người tham gia và dữ liệu chủ yếu dựa trên tự đánh giá, nên chưa thể đại diện cho toàn bộ đội ngũ điều dưỡng. Tuy nhiên, những phát hiện đã đặt ra vấn đề đáng quan tâm đối với công tác quản trị nhân lực y tế.
Trong bối cảnh nhiều cơ sở khám chữa bệnh đối diện áp lực nhân lực, chăm lo đời sống tinh thần, cải thiện môi trường làm việc và hỗ trợ năng lực quản lý, cũng là những cách thiết thực để giữ chân điều dưỡng.
Người bệnh cần sự tận tâm của điều dưỡng. Nhưng để duy trì sự tận tâm ấy qua những ca trực dài, những tình huống căng thẳng và vô vàn trách nhiệm, chính người điều dưỡng cũng cần được lắng nghe, thấu hiểu và nâng đỡ.
