1. Hiểu đúng để sử dụng an toàn
Nước lá tía tô với gừng là một bài thuốc quen thuộc trong y học cổ truyền Việt Nam. Lá tía tô và gừng đều có vị cay, tính ấm, là những dược liệu được sử dụng phổ biến trong đời sống của người Việt. Trong y học cổ truyền, hai vị này thường được phối hợp trong các bài thuốc có tác dụng tân ôn giải biểu, làm ấm cơ thể, hỗ trợ giảm các triệu chứng như sợ lạnh, phát sốt, đau đầu không có mồ hôi, đầy bụng, nôn và buồn nôn.
- 1. Hiểu đúng để sử dụng an toàn
- 2. Những nhóm người không nên hoặc cần thận trọng khi uống nước lá tía tô với gừng
- 2.1. Người đang dùng thuốc chống đông máu hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu
- 2.2. Người chuẩn bị phẫu thuật
- 2.3. Người bị Hội chứng dạ dày tá tràng, trào ngược dạ dày thực
- 2.4. Người có cơ địa dị ứng với tía tô hoặc gừng
- 2.5. Phụ nữ mang thai không nên tự ý uống hằng ngày
- 2.6. Người mắc bệnh mạn tính đang sử dụng nhiều loại thuốc
Ngày nay, nước lá tía tô với gừng được nhiều người lựa chọn như một thức uống hỗ trợ chăm sóc sức khỏe hằng ngày. Tuy nhiên, xu hướng sử dụng các sản phẩm từ thảo dược ngày càng phổ biến cũng đặt ra yêu cầu về việc sử dụng an toàn.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhấn mạnh, việc sử dụng y học cổ truyền cần dựa trên bằng chứng về hiệu quả, tính an toàn và có sự quản lý phù hợp, thay vì mặc định mọi sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên đều an toàn với tất cả mọi người. Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là "có nên uống hay không", mà còn là xác định ai phù hợp, ai cần thận trọng và sử dụng trong từng hoàn cảnh.
Theo lý luận y học cổ truyền, sự kết hợp giữa tía tô (tô diệp) và gừng tươi (sinh khương) thường phù hợp hơn với những trường hợp có biểu hiện thuộc chứng hàn như sợ lạnh, phát sốt không có mồ hôi, đau đầu, đầy bụng do lạnh, nôn hoặc buồn nôn. Tuy nhiên, việc sử dụng không chỉ dựa vào một vài triệu chứng đơn lẻ mà cần xem xét tổng thể tình trạng cơ thể theo nguyên tắc biện chứng luận trị.
Do cả hai dược liệu đều có tính ấm, người có biểu hiện âm hư sinh nội nhiệt hoặc thể trạng thiên về nhiệt theo quan niệm y học cổ truyền không nên sử dụng.
Cần lưu ý, các khái niệm như hàn, nhiệt, âm hư, dương hư là những cương lĩnh chẩn đoán riêng của y học cổ truyền, không hoàn toàn tương đương với các chẩn đoán bệnh trong y học hiện đại. Vì vậy, người dân không nên tự phân loại thể trạng để sử dụng lâu dài, nhất là khi đang có bệnh lý nền, đang dùng thuốc điều trị hoặc xuất hiện các triệu chứng bất thường.
Người đang dùng thuốc cần thận trọng khi uống nước lá tía tô và gừng.
2. Những nhóm người không nên hoặc cần thận trọng khi uống nước lá tía tô với gừng
2.1. Người đang dùng thuốc chống đông máu hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu
Trong nước lá tía tô với gừng, gừng là thành phần được nghiên cứu nhiều hơn về khả năng ảnh hưởng đến quá trình đông máu. Một số nghiên cứu cho thấy gừng có thể tác động đến sự kết tập tiểu cầu ở một mức độ nhất định. Do đó, người đang sử dụng thuốc chống đông máu hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu cần thận trọng khi dùng các sản phẩm chứa lượng gừng lớn hoặc sử dụng thường xuyên.
Những thuốc thường gặp gồm: Warfarin, apixaban, rivaroxaban, clopidogrel, aspirin liều chống kết tập tiểu cầu…
Hiện chưa có bằng chứng cho thấy lá tía tô làm tăng nguy cơ chảy máu, nhưng với các sản phẩm phối hợp nhiều thành phần, người bệnh vẫn nên trao đổi với bác sĩ điều trị trước khi sử dụng thường xuyên.
2.2. Người chuẩn bị phẫu thuật
Người sắp phẫu thuật nên thông báo với bác sĩ về tất cả các loại thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung đang sử dụng, trong đó có các sản phẩm chứa gừng. Một số thảo dược có thể ảnh hưởng đến quá trình đông máu hoặc tương tác với thuốc gây mê, thuốc giảm đau, thuốc điều trị sau phẫu thuật.
Không nên tự ý uống nước lá tía tô với gừng thường xuyên trong thời gian chuẩn bị phẫu thuật nếu chưa được bác sĩ tư vấn.
2.3. Người bị Hội chứng dạ dày tá tràng, trào ngược dạ dày thực
Theo Y học cổ truyền Vị quản thống (Hội chứng dạ dày tá tràng, trào ngược dạ dày thực quản) cũng có thể hàn, thể nhiệt. Đừng thấy dạ dày khó chịu là tự dùng nước gừng và tía tô, vì với thể bệnh nhiệt lại là chống chỉ định
Cho nên, người bị trào ngược dạ dày thực quản nên thận trọng nếu uống nước gừng tía tô quá đặc hoặc uống khi đói (nên có lời khuyên của bác sĩ khi muốn sử dụng).
2.4. Người có cơ địa dị ứng với tía tô hoặc gừng
Dị ứng với tía tô hoặc gừng không phổ biến nhưng vẫn có thể xảy ra. Sau khi uống, nếu xuất hiện các biểu hiện như: Ngứa, nổi mề đay, phát ban, sưng môi, mặt, khó thở… cần ngừng sử dụng và đi khám nếu triệu chứng nghiêm trọng. Không nên tiếp tục thử lại với suy nghĩ "uống thêm sẽ quen", bởi phản ứng dị ứng có thể nặng hơn ở những lần tiếp xúc sau.
2.5. Phụ nữ mang thai không nên tự ý uống hằng ngày
Gừng là một trong những dược liệu được nghiên cứu khá nhiều về khả năng hỗ trợ giảm buồn nôn và nôn trong thai kỳ khi sử dụng phù hợp. Tuy nhiên, với nước lá tía tô kết hợp gừng, hiện chưa có đủ dữ liệu để khuyến cáo sử dụng thường xuyên như một loại nước uống hằng ngày trong thai kỳ.
Phụ nữ mang thai, đặc biệt người có thai kỳ nguy cơ cao hoặc đang sử dụng thuốc, nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng kéo dài.
2.6. Người mắc bệnh mạn tính đang sử dụng nhiều loại thuốc
Những người mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh gan, bệnh thận thường phải dùng thuốc lâu dài. Mặc dù uống một lượng nhỏ như gia vị hoặc đồ uống thảo dược thông thường thường không phải vấn đề với người khỏe mạnh, việc sử dụng thường xuyên với mục đích "bồi bổ" có thể làm tăng nguy cơ tương tác thuốc ở một số trường hợp. Vì vậy, người đang điều trị bệnh mạn tính nên hỏi bác sĩ nếu muốn sử dụng nước lá tía tô với gừng như một thói quen hằng ngày.
Lá tía tô và gừng đều là những dược liệu quen thuộc, có giá trị trong y học cổ truyền và đang tiếp tục được nghiên cứu dưới góc nhìn y học hiện đại. Tuy nhiên, việc sử dụng cần dựa trên hiểu biết đúng về công dụng và giới hạn của từng loại.
Nước lá tía tô với gừng có thể là một lựa chọn đồ uống thảo mộc phù hợp với nhiều người khỏe mạnh khi dùng ở mức vừa phải. Nhưng với người đang dùng thuốc, có bệnh nền, phụ nữ mang thai hoặc có tiền sử dị ứng, cần thận trọng hơn. Sử dụng thảo dược an toàn không có nghĩa là tránh hoàn toàn, mà là biết khi nào nên dùng, khi nào cần hỏi ý kiến chuyên môn và không coi đó là phương pháp chữa mọi bệnh lý.
Mời độc giả xem thêm:
