Nhu cầu không được đáp ứng về KHHGĐ dẫn đến mang thai ngoài ý
Theo ước tính, trên thế giới có khoảng 45% số ca phá thai không an toàn và hơn một nửa trong số đó xảy ra ở châu Á, phần lớn tập trung ở Nam Á và Trung Á.
Mỗi năm có khoảng 4,7-13,2% số ca tử vong mẹ được cho là do phá thai không an toàn. Ở các quốc gia phát triển, ước tính có 30 phụ nữ tử vong trên 100.000 ca phá thai không an toàn, nhưng số ca tử vong tăng lên 220 ca ở các quốc gia đang phát triển và tăng đến 520 ca trên 100.000 ca phá thai không an toàn ở khu vực tiểu vùng Sahara của châu Phi.
Mang thai ngoài ý muốn xảy ra khi phụ nữ muốn ngừng sinh con, giãn khoảng cách giữa các lần sinh nhưng không dùng biện pháp tránh thai, hay dùng biện pháp tránh thai nhưng không hiệu quả, hoặc phải quan hệ tình dục trái ý muốn và một số giải quyết bằng cách phá thai, một số khác lựa chọn sinh con dù không muốn.
Theo kết quả điều tra Các mục tiêu phát triển bền vững về trẻ em và phụ nữ Việt Nam 2020-2021 do Tổng cục Thống kê, UNICEF và UNFPA thực hiện, tổng nhu cầu không được đáp ứng về KHHGĐ đối với phụ nữ hiện đã kết hôn hoặc sống chung là 10,1%. Tỉ lệ này cao hơn so với 6,1% của điều tra tương tự năm 2014. Đối với phụ nữ có quan hệ tình dục, hiện chưa kết hôn hoặc không sống chung như vợ chồng, tổng nhu cầu KHHGĐ không được đáp ứng là 40,7%, cao hơn nhiều so với phụ nữ đã kết hôn hoặc sống chung.
Chính nhu cầu không được đáp ứng về KHHGĐ dẫn đến mang thai ngoài ý muốn và tỉ lệ phá thai cao. Mang thai ngoài ý muốn chiếm hơn một nửa số ca phá thai (53,6%). Tỉ suất phá thai là 68/1.000 ca sinh ra sống.
Về tỉ lệ phá thai theo độ tuổi (ASAR), các ước tính trong điều tra các mục tiêu phát triển bền vững về trẻ em và phụ nữ Việt Nam 2020-2021 cho thấy, tỉ lệ phá thai cao nhất ở phụ nữ từ 25-29 tuổi (9 lần/1.000 phụ nữ), tiếp theo là nhóm từ 20-24 tuổi (7 lần/1.000 phụ nữ), đến nhóm từ 30-39 tuổi (6 lần/1.000 phụ nữ). Nhóm vị thành niên từ 15-19 tuổi có tỉ lệ phá thai là 1 lần/1.000 phụ nữ.
Số liệu của Vụ sức khỏe bà mẹ và trẻ em (Bộ Y tế) cho thấy, hàng năm, nước ta có khoảng 250.000 - 300.000 ca phá thai. Theo báo cáo chưa đầy đủ năm 2017, cứ 1.000 phụ nữ có thai thì có 24 trường hợp ở tuổi vị thành niên; trong 1.000 ca phá thai có 15 trường hợp ở tuổi vị thành niên.
Tư vấn các biện pháp KHHGĐ cho đồng bào dân tộc ở Bình Phước (ảnh Xuân Hiệp)
Giải quyết các nhu cầu chưa đáp ứng về KHHGĐ - mắt xích rất quan trọng để thành công
Theo ông Nguyễn Doãn Tú, Tổng cục trưởng Tổng cục Dân số - KHHGĐ, Bộ Y tế, nâng cao nhận thức của giới trẻ, nhóm vị thành niên, thanh niên, phụ nữ và nam giới trong độ tuổi sinh đẻ về tất cả các biện pháp tránh thai, để giúp họ có sự lựa chọn sáng suốt cho sức khỏe sinh sản"...
Theo đó, tại Nghị quyết số 21-NQ/TW Nghị quyết Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương khoá XII về công tác dân số trong tình hình mới đã xác định phải "duy trì mức sinh thay thế". Cùng với đó, tại Quyết số 588/QĐ-TTg ngày 28/4/2020 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt "Chương trình điều chỉnh mức sinh phù hợp các vùng, đối tượng đến năm 2030' cũng đặt mục tiêu duy vững chắc mức sinh thay thế trên toàn quốc, phấn đấu tăng mức sinh ở những địa phương đang có mức sinh thấp, giảm mức sinh ở những địa phương đang có mức sinh cao, góp phần thực hiện thành công Chiến lược Dân số Việt Nam đến 2030, bảo đảm phát triển nhanh, bền vững đất nước đều đặt ra vấn đề duy trì mức sinh phù hợp. Vì vậy, để thực hiện được những mục tiêu này thì việc đáp ứng nhu cầu tránh thai của phụ nữ cùng với việc giải quyết các nhu cầu chưa đáp ứng về KHHGĐ là một mắt xích rất quan trọng để thành công.
Cũng theo Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ để thực hiện được mục tiêu đã đề ra vẫn duy trì KHHGĐ, cung cấp đủ phương tiện tránh thai để đảm bảo "mỗi cặp vợ chồng có 2 con", tức là "không thể từ bỏ KHHGĐ". Vấn đề là cần tổ chức KHHGĐ theo phương thức mới. Đó là giảm sinh ở những tỉnh, thành phố có mức sinh cao; duy trì kết quả đã đạt được ở những tỉnh, thành phố đạt mức sinh thay thế; thực hiện mỗi cặp vợ chồng nên sinh đủ 2 con ở những nơi có mức sinh thấp.
Không chỉ ở các khu vực chưa đạt mức sinh thay thế mà ngay cả ở các khu vực cần duy trì mức sinh thay thế thì KHHGĐ vẫn là một trong những nhiệm vụ quan trọng của công tác dân số. Trong thời gian tới, tiếp tục thực hiện KHHGĐ không chỉ là để giảm sinh, nội dung của KHHGĐ sẽ cần được đổi mới theo hướng phổ cập và mở rộng các dịch vụ. Nói cách khác là phải đảm bảo cho mọi người dân đều được tiếp cận thuận tiện với các biện pháp KHHGĐ và đảm bảo rằng mọi người đều bình đẳng trong hưởng thụ dịch vụ.
Được biết, hiện Tổng cục Dân số KHHGĐ đã triển khai chương trình truyền thông kế hoạch hóa gia đình vì sức khỏe cộng đồng giai đoạn 2021-2025 bằng nhiều hình thức, gồm: Sản xuất các clip về việc tuyên truyền sử dụng các biện pháp tránh thai an toàn; các thông tin, bài viết khoa học trên Fanpage, Zalo, Tiktok, Youtube "Truyền thông dân số" của Tổng cục Dân số KHHGĐ; series các clip giáo dục giới tính trên Youtube có sự tham gia của chuyên gia sản phụ khoa; phát sóng các số Radio trò chuyện cùng chuyên gia; phối hợp với nhiều người nổi tiếng để thực hiện các số livestream trên fanpage cá nhân nhằm lan tỏa thông tin và ý thức tránh thai chủ động đến với nhiều các đối tượng phụ nữ hơn…
