Nhóm tuổi có nguy cơ đột tử cao nhất khi chơi pickleball

Pickleball đang bùng nổ tại Việt Nam, từ học sinh, sinh viên, nhân viên văn phòng đến những người sắp nghỉ hưu, vì luật chơi đơn giản, sân nhỏ, cảm giác "vừa vui vừa khỏe" nhưng nếu chủ quan với trái tim, một buổi chơi tưởng chừng vô hại có thể khiến người chơi ra đi mãi mãi.

Huyết áp và nhịp tim thay đổi đột ngột khi chơi Pickleball

Mặc dù pickleball chơi trên sân nhỏ và bóng nhẹ khiến nhiều người lầm tưởng đây là môn giải trí an toàn, thực tế pickleball đòi hỏi người chơi phải bứt tốc, lùi sâu và đổi hướng liên tục trong không gian hẹp. Kiểu vận động bùng nổ ngắt quãng này buộc nhịp tim và huyết áp phải thay đổi đột ngột, vô tình biến trận đấu thành một "bài test gắng sức" quá tải đối với những người có bệnh tim tiềm ẩn, người lớn tuổi chơi quá đà hoặc người trẻ có lối sống thiếu lành mạnh (thức khuya, béo phì, lạm dụng cà phê). 

Nguy cơ này càng tăng cao dưới thời tiết nóng ẩm tại Việt Nam, khi người chơi đổ mồ hôi nhiều nhưng thường chỉ bù nước lọc thay vì bù điện giải, khiến cơ thể thiếu hụt các khoáng chất thiết yếu (kali, natri, magie) và dễ kích hoạt tình trạng rối loạn nhịp tim ở những pha gắng sức cuối trận.

Điều gì xảy ra khi bạn bị ngừng tim?

Ngừng tim đột ngột là tình trạng tim bất ngờ ngừng bơm máu hiệu quả khiến nạn nhân mất ý thức và ngưng thở nhanh chóng, tuy nhiên cơ chế gây ra tình trạng này có sự khác biệt rõ rệt theo độ tuổi.

Ở người trung niên và lớn tuổi, thủ phạm hàng đầu là bệnh mạch vành. Khi chơi thể thao, nhịp tim và huyết áp tăng cao tạo áp lực làm nứt vỡ mảng xơ vữa có sẵn trong động mạch, hình thành cục máu đông gây bít tắc lòng mạch và dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp. Vùng cơ tim thiếu máu đột ngột sẽ làm hỗn loạn hệ thống điện học, kích hoạt các rối loạn nhịp thất nguy hiểm như rung thất, khiến tim chỉ "rung lên" chứ không thể bơm máu nuôi não và cơ thể.

Ngược lại, ở người trẻ, ngừng tim thường do "lỗi hệ thống" bẩm sinh tiềm ẩn như bệnh cơ tim phì đại, bất thường mạch vành hay rối loạn kênh ion di truyền. Những bất thường này rất khó phát hiện ở điều kiện sinh hoạt thường ngày, nhưng khi tim bị đặt dưới áp lực lớn từ việc chơi pickleball cường độ cao, kết hợp với các yếu tố như thiếu ngủ, uống nhiều cà phê hay dùng thực phẩm tăng cơ, đốt mỡ, hệ thống điện tim sẽ bất ổn và phát sinh loạn nhịp ác tính.

Đóng vai trò là "kẻ tiếp tay" nguy hiểm cho cả hai nhóm tuổi chính là tình trạng mất nước và điện giải. Việc đổ mồ hôi nhiều làm thất thoát kali và magie khiến tế bào cơ tim nhạy cảm hơn với kích thích điện, dễ kích hoạt nhịp nhanh nhất là khi gặp thêm xúc tác từ sự gắng sức hay stress. Đặc biệt, vận động quá mức còn nguy cơ gây tiêu cơ vân, giải phóng lượng lớn kali vào máu dẫn đến tăng kali máu cấp và khiến tim ngừng đập nếu không được xử trí kịp thời.

Ai dễ gặp biến cố?

Cả người trẻ và người trung niên đều có nguy cơ gặp biến cố khi chơi pickleball. Tuy nhiên, nhóm người có nguy cơ nhồi máu cơ tim và ngừng tim cao nhất là những người trên 45 tuổi. Cụ thể:

• Nhóm dưới 30 tuổi: Chủ yếu gặp chấn thương phần mềm nhưng dễ chủ quan với dấu hiệu tim mạch (ngất thoáng qua, tức ngực, hụt hơi...) do tự tin vào sức trẻ hoặc đổ lỗi cho thể lực yếu, cà phê. Sự chủ quan này rất nguy hiểm nếu họ có bệnh cơ tim phì đại hoặc dị tật mạch vành bẩm sinh.
• Nhóm 30 - 45 tuổi: Nhóm "vừa trẻ vừa bận", chịu áp lực công việc, lối sống thiếu lành mạnh (ít vận động, tăng cân, dùng chất kích thích). Khi chơi pickleball dễ ham hố quá sức, đánh nhiều set để xả stress, trong khi đây là giai đoạn bắt đầu âm thầm xuất hiện tăng huyết áp, mỡ máu, tiểu đường.
• Nhóm trên 45 - 50 tuổi: Nhóm nguy cơ nhồi máu cơ tim và ngừng tim cao nhất. Dù sinh hoạt bình thường cảm thấy khỏe, nhưng họ thường có sẵn các yếu tố nguy cơ (bệnh nền, thừa cân, ít vận động, gen di truyền). Khi bị cuốn vào trận đấu, họ dễ vô tình đẩy tim vào trạng thái quá tải.

Ngoài ra yếu tố thời tiết, thời điểm và sinh hoạt khi chơi pickleball cũng cần lưu ý:

• Người trẻ dễ gặp nguy cơ khi chơi tối muộn trong tình trạng thiếu ngủ, ăn uống thất thường. Người già dễ bị tăng huyết áp, co mạch khi chơi lúc sáng sớm hoặc chiều tối lạnh.
• Cả hai nhóm đều dễ mắc sai lầm nguy hiểm sau trận đấu: tắm ngay, uống nước đá lạnh, hoặc ngồi nhậu nhẹt thay vì nghỉ ngơi, bù nước và điện giải đúng cách.

Làm sao để cả người trẻ lẫn trung niên chơi pickleball an toàn?

Để pickleball thực sự là môn thể thao gắn bó lâu dài cho sức khỏe, cả hai nhóm tuổi cần chuyển từ chơi cho vui sang chơi có trách nhiệm với trái tim mình.

• Người trẻ: Cần kiểm tra tim mạch cơ bản nếu có dấu hiệu bất thường (đau ngực, choáng, khó thở, đánh trống ngực) hoặc gia đình có tiền sử đột tử/đột quỵ sớm để phát hiện dị tật bẩm sinh; nên tập thể lực cuốn chiếu (đi bộ, chạy nhẹ) trước khi chơi pickleball dồn dập.
• Người trung niên/lớn tuổi: Bắt buộc tầm soát tim mạch chuyên sâu (đo huyết áp, điện tâm đồ, siêu âm, xét nghiệm) để bác sĩ tư vấn cường độ chơi phù hợp; nếu có bệnh nền (huyết áp, tiểu đường, mạch vành) phải tuyệt đối tuân thủ dùng thuốc, không tự ý bỏ thuốc khi thấy khỏe lên.

Về thói quen tập luyện pickleball, cả người trẻ lẫn người trung niên nên:

1. Khởi động ít nhất 10-15 phút bằng xoay khớp, đi bộ nhanh, chạy chậm.
2. Bù đủ nước và điện giải trong và sau khi chơi, không đợi tới khi khát cháy mới uống.
3. Kết thúc trận đấu bằng đi bộ nhẹ, giãn cơ, không ngồi bệt xuống ngay.
4. Tránh chơi khi đang sốt, mệt, thiếu ngủ, say rượu, vừa ăn quá no hoặc đang đói lả.

Để tận hưởng trọn vẹn lợi ích của pickleball, người trẻ cần bớt chủ quan, người lớn tuổi bớt chơi cố sức và cộng đồng cần chủ động chuẩn bị cho an toàn tim mạch.

• Đối với cá nhân: Tuyệt đối không chơi cố sức khi cơ thể báo động (đau ngực, khó thở, chóng mặt, vã mồ hôi lạnh, buồn nôn); cần dừng chơi ngay, báo bạn sân và đi khám nếu triệu chứng không giảm.
• Đối với cộng đồng/CLB: Cần đưa kỹ năng sơ cứu (ép tim ngoài lồng ngực) vào văn hóa sân chơi; khuyến khích các sân trang bị máy sốc tim tự động (AED) và treo hướng dẫn CPR làm lá chắn an toàn.

Người đàn ông đột quỵ ngưng tim khi đang chơi pickleball

SKĐS - Một người đàn ông hơn 50 tuổi bất ngờ ngưng tim khi đang chơi pickleball tại Đà Nẵng. May mắn có bác sĩ ở gần phát hiện, ép tim liên tục hơn 5 phút giúp bệnh nhân có nhịp tim trở lại và qua cơn nguy kịch.