Không thể là nơi cổ súy sự thù ghét
Trong nhóm "con ghét bố mẹ" trên mạng xã hội tiếp tục xuất hiện nhiều bài đăng, bình luận xoay quanh mâu thuẫn gia đình, cảm giác không được cha mẹ thấu hiểu và những câu chuyện cá nhân. Bên cạnh các nội dung chia sẻ, tìm kiếm sự đồng cảm, một số quan điểm mang tính tiêu cực, thậm chí cực đoan cũng đặt ra những vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc.
Nhóm "con ghét bố mẹ" trên mạng xã hội. Ảnh chụp màn hình
Trao đổi dưới góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Văn Nam – Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng, việc một hội nhóm công khai mang tên "Con ghét bố mẹ" thu hút hơn 100.000 thành viên trong thời gian ngắn là hiện tượng cần được quan tâm. Theo luật sư Nam, mỗi người có quyền chia sẻ những tổn thương, bất đồng hoặc mâu thuẫn trong gia đình, nhưng quyền bày tỏ cảm xúc không đồng nghĩa với việc cổ súy tư tưởng thù ghét, xúc phạm hoặc kích động sự đối đầu giữa cha mẹ và con cái.
"Ngay từ tên gọi 'Con ghét bố mẹ' đã tạo ra một cách tiếp cận rất tiêu cực, dễ khiến những cảm xúc bức xúc được tập hợp và khuếch đại theo hướng đối đầu thay vì tìm kiếm giải pháp tháo gỡ mâu thuẫn. Nếu trong nhóm xuất hiện những nội dung kích động, cực đoan, kêu gọi chống đối cha mẹ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc cổ súy hành vi lệch chuẩn thì cần phải lên án và ngăn chặn", luật sư Nguyễn Văn Nam nhận định.
Tuy nhiên, luật sư Nam lưu ý cần phân biệt rõ giữa việc tham gia một hội nhóm với hành vi vi phạm pháp luật. Một người tham gia nhóm, theo dõi nội dung hoặc chia sẻ trải nghiệm cá nhân về mối quan hệ với cha mẹ không vì thế mà đương nhiên phải chịu trách nhiệm pháp lý.
"Pháp luật không xử lý một người chỉ vì họ tham gia nhóm có tên 'Con ghét bố mẹ' hoặc bày tỏ cảm xúc tiêu cực về cha mẹ. Điều quan trọng là phải xem xét cụ thể người đó đã đăng tải, bình luận, chia sẻ nội dung gì; nội dung đó có xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người khác hay không", luật sư Nguyễn Văn Nam phân tích.
Theo luật sư Nam, ranh giới pháp lý nằm ở chính hành vi và nội dung cụ thể. Việc kể lại trải nghiệm cá nhân, bày tỏ cảm xúc hoặc nêu quan điểm khác với hành vi đưa thông tin sai sự thật, vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc công khai trái phép thông tin đời tư của người khác.
Các quy định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực thông tin trên mạng đã đặt ra chế tài đối với một số hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống hoặc xúc phạm uy tín, danh dự, nhân phẩm của cá nhân. Nghị định 15/2020/NĐ-CP và Nghị định 14/2022/NĐ-CP là những văn bản liên quan đến nhóm hành vi này.
"Không thể cho rằng bình luận trên mạng xã hội là câu chuyện riêng tư và muốn nói gì cũng được. Một bài viết hoặc bình luận sau khi đăng tải có thể được chụp màn hình, chia sẻ và lan truyền rất xa. Nếu nội dung xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác thì trách nhiệm pháp lý có thể được đặt ra", luật sư Nam nói.
Rủi ro không chỉ nằm ở pháp lý
Bên cạnh nguy cơ vi phạm pháp luật, việc tham gia các cộng đồng trực tuyến có nội dung tiêu cực cũng có thể tạo ra những tác động khác đối với người dùng, đặc biệt là trẻ vị thành niên.
Theo luật sư Nguyễn Văn Nam, đây là nhóm người dùng cần được lưu ý bởi các em có thể đang ở trạng thái xúc động hoặc có mâu thuẫn với gia đình nhưng chưa đủ khả năng đánh giá đầy đủ hậu quả của những quyết định được đưa ra trong thời điểm đó.
Trong nhóm, nếu một thành viên chia sẻ câu chuyện cá nhân, những người khác có thể đưa ra lời khuyên, đồng cảm hoặc tranh luận. Tuy nhiên, nếu người dùng tiếp nhận các lời khuyên cực đoan như bỏ nhà đi, cắt đứt hoàn toàn với gia đình hoặc tìm đến một người xa lạ để được "giúp đỡ", nguy cơ có thể chuyển từ vấn đề tâm lý sang những rủi ro thực tế.
"Đặc biệt với trẻ vị thành niên, cần hết sức thận trọng khi một người lạ trên mạng chủ động tiếp cận, đề nghị giúp đỡ, cho chỗ ở, tiền bạc, việc làm hoặc rủ gặp trực tiếp. Người dùng không nên cung cấp địa chỉ, số điện thoại, thông tin trường học, hình ảnh giấy tờ hoặc các dữ liệu cá nhân cho người chưa được xác minh", luật sư Nam khuyến cáo.
Luật An ninh mạng năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đã bổ sung, tăng cường các quy định bảo vệ trẻ em trên không gian mạng; trong đó yêu cầu các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng có biện pháp phát hiện, ngăn chặn, gỡ bỏ kịp thời nội dung xâm hại trẻ em, kích động bạo lực hoặc lôi kéo trẻ em tham gia hành vi vi phạm pháp luật.
Một rủi ro khác không thể bỏ qua là tác động đến quan hệ giữa các thành viên trong gia đình. Những lời khuyên được đưa ra trên mạng thường dựa trên một phía của câu chuyện, trong khi người bình luận không trực tiếp biết hoàn cảnh, nguyên nhân và diễn biến mâu thuẫn.
Do đó, theo luật sư Nguyễn Văn Nam, người dùng, đặc biệt là trẻ vị thành niên, cần tránh đưa ra quyết định lớn như bỏ nhà đi, cắt đứt hoàn toàn liên hệ với gia đình hoặc gặp người lạ chỉ dựa trên những lời khuyên trên mạng.
"Việc chia sẻ để tìm sự đồng cảm có thể giúp một người cảm thấy được lắng nghe. Nhưng nếu biến những chia sẻ đó thành căn cứ duy nhất để đưa ra quyết định ảnh hưởng lâu dài đến quan hệ gia đình hoặc sự an toàn của bản thân thì cần hết sức thận trọng", luật sư phân tích.
Khi nào có thể bị xử lý hình sự?
Theo luật sư Nguyễn Văn Nam, không phải mọi nội dung gay gắt, tiêu cực hay tranh luận trong nhóm đều liên quan đến trách nhiệm hình sự. Chỉ khi hành vi cụ thể có đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự thì mới đặt ra vấn đề xử lý hình sự.
Chẳng hạn, tùy nội dung, tính chất, mức độ và hậu quả, hành vi xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của người khác có thể được xem xét theo quy định về tội làm nhục người khác; việc bịa đặt hoặc loan truyền những điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác có thể được xem xét về tội vu khống. Các hành vi cụ thể phải được cơ quan có thẩm quyền xác minh và đánh giá theo từng trường hợp.
"Không thể chỉ nhìn vào một câu nói hoặc một bài đăng rồi kết luận người đó phạm tội. Để xử lý hình sự phải có căn cứ xác định đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm. Vì vậy, người dùng cần hết sức thận trọng với những nội dung mình đăng tải, nhất là khi đề cập đến danh dự, nhân phẩm, đời tư của người khác", luật sư Nguyễn Văn Nam nhấn mạnh.
Theo luật sư, với một nhóm có lượng thành viên rất lớn, tốc độ lan truyền thông tin càng nhanh thì rủi ro đối với người đăng tải càng cao. Người dùng nên kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, không công khai dữ liệu cá nhân của người khác, không sử dụng ngôn từ xúc phạm và không làm theo lời kêu gọi của người lạ nếu chưa xác minh được danh tính, mục đích.
"Tham gia một nhóm trên mạng không phải là hành vi bị pháp luật cấm. Nhưng quyền tự do biểu đạt luôn đi cùng trách nhiệm. Người dùng cần hiểu rằng mỗi bài đăng, bình luận hay hành động chia sẻ đều có thể tạo ra hậu quả pháp lý, tâm lý và ảnh hưởng đến các mối quan hệ ngoài đời thực", luật sư Nguyễn Văn Nam cho biết.
