Đáng lưu ý, ngày càng có nhiều người trẻ phải cấp cứu vì nhồi máu cơ tim, trong đó hút thuốc kéo dài cùng các yếu tố lối sống không lành mạnh có thể góp phần làm gia tăng nguy cơ.
1. Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ tắc nghẽn động mạch vành
Nhồi máu cơ tim cấp xảy ra khi dòng máu đến một vùng cơ tim bị giảm hoặc ngừng đột ngột, thường do động mạch vành bị tắc. Một trong những cơ chế thường gặp là mảng xơ vữa trong thành mạch bị nứt hoặc vỡ, tạo điều kiện hình thành cục máu đông gây bít tắc lòng mạch.
Hút thuốc lá và thuốc lào là những yếu tố thúc đẩy quá trình tổn thương mạch máu. Các chất độc trong khói thuốc có thể làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu, thúc đẩy quá trình xơ vữa, ảnh hưởng đến chức năng của mạch máu và làm tăng xu hướng hình thành huyết khối.
Ở người hút thuốc trong thời gian dài, nguy cơ mắc bệnh động mạch vành tăng lên do tác động tích lũy của khói thuốc lên hệ tim mạch. Khi mảng xơ vữa bị nứt vỡ và hình thành huyết khối, động mạch vành có thể bị tắc cấp tính, khiến cơ tim phía sau vị trí tắc không được cung cấp đủ oxy. Nếu không được tái tưới máu kịp thời, tế bào cơ tim có thể bị tổn thương và hoại tử, dẫn đến nhồi máu cơ tim.
Điều đáng lo ngại là nhồi máu cơ tim không chỉ xảy ra ở người cao tuổi. Một số bệnh nhân trẻ nhập viện cấp cứu có thể chưa được chẩn đoán mắc tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc các bệnh lý tim mạch trước đó. Tuy nhiên, không có nghĩa họ không có yếu tố nguy cơ. Hút thuốc lá, rối loạn mỡ máu, thừa cân, ít vận động, chế độ ăn uống không hợp lý, sử dụng rượu bia và stress kéo dài đều có thể góp phần làm tăng nguy cơ tim mạch.
Cấp cứu điều trị bệnh nhân nhồi máu cơ tim tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình. Ảnh BV
2. Nhận biết sớm dấu hiệu nhồi máu cơ tim
Nhồi máu cơ tim cấp là tình trạng cấp cứu, trong đó thời gian có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Triệu chứng điển hình là đau hoặc tức nặng vùng ngực, có thể được mô tả như cảm giác bị đè ép, bóp nghẹt hoặc nặng ngực. Cơn đau có thể lan lên vai, cánh tay, lưng, cổ hoặc hàm.
Bên cạnh đau ngực, người bệnh có thể xuất hiện khó thở, vã mồ hôi lạnh, buồn nôn hoặc nôn, chóng mặt, mệt lả, hồi hộp. Một số trường hợp, đặc biệt ở người cao tuổi, người mắc đái tháo đường hoặc phụ nữ, triệu chứng có thể không điển hình, thậm chí đau ngực không rõ ràng.
Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ nhồi máu cơ tim, cần nhanh chóng gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu tim mạch. Không nên tự lái xe, tự mua thuốc điều trị hoặc chờ triệu chứng tự hết.
Trong nhồi máu cơ tim cấp do tắc động mạch vành, mục tiêu điều trị quan trọng là khôi phục dòng máu đến cơ tim càng sớm càng tốt. Tùy tình trạng cụ thể, người bệnh có thể được điều trị bằng thuốc và các phương pháp tái tưới máu, trong đó can thiệp động mạch vành qua da có thể được thực hiện khi có chỉ định.
Việc điều trị chậm trễ có thể làm tăng diện tích tổn thương cơ tim và nguy cơ xuất hiện các biến chứng như rối loạn nhịp tim, suy tim, sốc tim hoặc thậm chí tử vong.
3. Hút thuốc lá - yếu tố nguy cơ có thể thay đổi
Hút thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ tim mạch quan trọng và có thể chủ động loại bỏ. Không chỉ người hút trực tiếp, người thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc thụ động cũng có thể chịu những ảnh hưởng bất lợi đối với hệ tim mạch.
Nguy cơ tim mạch liên quan đến thuốc lá phụ thuộc vào mức độ và thời gian phơi nhiễm. Vì vậy, những người hút thuốc nhiều năm, hút với số lượng lớn hoặc đồng thời sử dụng thuốc lào không nên chủ quan chỉ vì chưa từng có biểu hiện bệnh tim.
Đặc biệt, người trẻ hút thuốc cần hiểu rằng việc chưa có triệu chứng không đồng nghĩa với việc mạch máu hoàn toàn khỏe mạnh. Quá trình xơ vữa động mạch có thể diễn ra âm thầm trong nhiều năm trước khi biểu hiện bằng một biến cố cấp tính.
Ngoài bỏ thuốc, cần kiểm soát các yếu tố nguy cơ khác như huyết áp, đường huyết, cholesterol máu và cân nặng; duy trì vận động thể chất phù hợp; xây dựng chế độ ăn cân đối; hạn chế rượu bia và ngủ đủ, điều độ. Người có nguy cơ tim mạch nên khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các bất thường và được tư vấn phù hợp.
Bỏ thuốc lá càng sớm càng có lợi cho sức khỏe tim mạch. Với người đã hút thuốc nhiều năm, việc cai thuốc vẫn mang lại lợi ích, đồng thời giúp giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh lý khác liên quan đến thuốc lá. Khi có dấu hiệu đau ngực, khó thở hoặc các triệu chứng bất thường nghi ngờ nhồi máu cơ tim, cần cấp cứu ngay, không chờ đợi tại nhà.
Trường hợp nam thanh niên 22 tuổi, có tiền sử hút thuốc lá, thuốc lào nhập viện vì đau thắt ngực.
Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội vừa tiếp nhận người bệnh nam 22 tuổi nhập viện với cơn đau thắt ngực điển hình của bệnh lý mạch vành. Người bệnh có tiền sử hút thuốc lá, thuốc lào nhiều năm.
Qua thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết, các bác sĩ chẩn đoán người bệnh bị nhồi máu cơ tim cấp. Kết quả chụp động mạch vành cho thấy động mạch vành phải bị tắc hoàn toàn.
Người bệnh được can thiệp động mạch vành cấp cứu và đặt một stent. Sau can thiệp, tình trạng đau ngực cải thiện, các dấu hiệu lâm sàng ổn định.
Các bác sĩ khuyến cáo người trẻ không nên chủ quan với sức khỏe tim mạch, đặc biệt cần hạn chế và tiến tới bỏ thuốc lá, thuốc lào. Khi xuất hiện đau thắt ngực, tức ngực hoặc khó thở, nhất là triệu chứng xuất hiện đột ngột hoặc khi gắng sức, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.
