Năm đó, giữa hai đợt chiến dịch truy quét tàn quân Pôn Pốt, đơn vị dừng chân trên đường mòn lưng chừng ngọn đèo có tên là đèo Khỉ. Sau một ngày hành quân leo lên ngọn đèo với những cua dốc đến chóng mặt, khi dừng chân thì mặt anh em trong đơn vị ai nấy đều nhăn nhó, méo xệch làm tôi tự hỏi có phải vì thế mà lính ta đặt tên cho đèo là đèo Khỉ không nhỉ? Đội phẫu chúng tôi nhanh chóng chiếm một khoảng ở bên bờ suối. Tất cả anh em không ai bảo ai vừa vứt ba lô đã lăn phịch thở dốc. Mặt trời đã khuất sau các tán cây đỉnh đèo. Giờ là mùa khô, rừng cây đang trút lá làm lộ ra những cành khẳng khiu, thêm nữa đạn pháo lại cầy xới thật xơ xác trông như một cô gái yếu ớt xanh xao vừa trải qua một trận ốm thập tử nhất sinh vậy. Chiều dần buông xuống, một làn sương như một tấm khăn voan mỏng rủ xuống rừng cây, dường như muốn che bớt đi những vết thương trên thân thể gầy guộc của mình. Nhìn rừng cây, tôi chợt nhớ đến một câu thơ "Em mong manh tựa rừng cây trút rời lá, gió chiều xào xạc xao xuyến mãi khôn nguôn...". Tự nhiên, lòng tôi chợt se lại một cảm giác bùi ngùi, xót thương khẽ dâng lên. Chiều buông hẳn xuống, hơi lạnh của sương, của núi đá tỏa lan dần. Xa xa, thỉnh thoảng một vài tiếng mìn nổ thưa thớt, lạnh lùng đầy vẻ đe dọa như muốn làm tăng thêm cảnh buồn của một chiều xa nhà. Hôm nay đã là 30 Tết rồi. Thấm thoắt một năm đã trôi qua, năm ngoái tôi vẫn còn là một sinh viên quân y thư sinh, Tết đến tôi còn cùng lũ bạn đi vui đón giao thừa, phó mặc việc chuẩn bị giao thừa cho mẹ và chị gái. Một nỗi buồn nhớ nhà da diết dâng lên. Giờ này chắc cha, mẹ và chị gái tôi đang chuẩn bị luộc bánh chưng, hẳn là mọi người nhớ tôi nhiều lắm. Chợt nhìn quanh, thấy mấy anh em ai nấy mặt mày trông buồn thiu, toàn lính trẻ Tết mới xa nhà lần đầu chắc đang nhớ nhà nhiều lắm. Phải làm cho mọi người vui lên, dù sao giờ tôi đã là một bác sĩ trưởng đội phẫu, là anh cả của đơn vị, mọi người đều sẽ trông vào tôi. Tự nhủ vậy, tôi bèn phân công anh em trong đội phẫu chia nhau ra người kiếm củi nhóm bếp, người tranh thủ kiếm mớ rau tàu bay. Khi ánh lửa hồng cháy lên, chút khói của bếp quyện với mùi hương của rừng thành thứ khói có một mùi hương nồng ấm áp. Mùi hương đó làm tôi ấm lòng trở lại. Đơn vị vừa mới dừng chân, tiếp tế chưa kịp nên vốn liếng để đón giao thừa chẳng nhiều nhặn gì ngoài ít lương khô, gạo sấy và cá khô. Kiểm lại trong ba lô, may quá tôi còn giữ lại một chai rượu pha của chú chủ nhiệm quân y sư đoàn gửi cho, vậy là có thứ uống để mừng giao thừa rồi. Nhưng phải kiếm cái gì tươi tươi nhấm nháp mừng xuân cho ra trò chứ nhỉ. Nghĩ vậy, sau bữa ăn chiều đạm bạc, tôi cùng mấy anh em xắn quần lội dọc theo con suối tìm đồ cải thiện. Nước suối lạnh giá như muốn cắn chặt vào chân chúng tôi, dường như chúng muốn làm giá lạnh thêm những đôi chân vốn đã gầy guộc và xanh xao vì sốt rét rừng. Mùa khô, nước suối ở lưng chừng đèo thì cạn, cá thì đi di tản cả. Sau mấy tiếng vật lộn, chiến lợi phẩm thu được chỉ có khoảng gần ba chục con cua suối. Cua mùa khô đã hiếm lại còn gầy. Thôi thế cũng quý rồi, dù sao vẫn là đồ ăn tươi mà, suốt gần một tháng chiến dịch chúng tôi toàn phải gặm lương khô, gạo sấy, cá khô... ai cũng cảm thấy xót ruột lắm rồi. Sắp 11 giờ đêm, tôi vội bảo anh em quay trở lại vị trí đóng quân. Trở lại bên đống lửa của đơn vị, gọi mọi người quây quần chuẩn bị đón giao thừa. Đài không có để nghe tình hình, lời Chủ tịch nước chúc Tết và tiếng pháo giao thừa như mọi năm, tôi bèn lấy trong ba lô chiếc đồng hồ Volstock, vật kỉ niệm của em gái tặng để bắt mạch, kê đơn trước khi vào chiến trường "nhờ" nó báo thời điểm năm mới sẽ đến. Quanh bếp lửa, anh em đã tụ họp đông đủ, mọi người bắt đầu thay nhau ôn lại những chuyện về gia đình, bạn bè và những chuyên đón Tết của mình. Câu chuyện lúc đầu còn rời rạc, thưa thớt nhưng càng về sau càng rôm rả, xen lẫn vào là những câu chuyện tiếu lâm của lính, cả những chuyện phỏng đoán về tình hình chiến sự của của các "tham mưu con". Trên bếp lửa hồng, những chú cua suối được anh em nướng đượm một mùi thơm nồng của thịt cua, mùi khen khét của mai cua cháy, ngửi đã muốn tứa nước miếng. Rượu được rót ra chiếc cốc được làm từ vỏ bọc liều phóng cối được chuyền vòng xung quanh mọi người, chút hương nồng của rượu với ánh lửa đã làm hồng lên những khuôn mặt vốn xanh xao vì sốt rét. Tiếng cười của những chàng lính trẻ càng vang lên rội rã. Không khí vui vẻ làm cho cậu bé Ba, em út đơn vị vừa dứt cơn sốt rét buổi chiều cũng đã lò dò lần ra để cùng góp vui với các anh. Nhìn đồng hồ, thời khắc giao thừa sắp điểm rồi, xa xa từng loạt súng nổ truy kích địch bỗng vang lên dường như muốn thay những tràng pháo đón một mùa xuân mới. Cùng đếm ngược kim đồng hồ vào thời khắc đất trời giao hòa, mọi lời chúc xen lẫn vào nhau và những khuôn mặt đồng đội thân thương như rạng ngời thêm. Tôi đã thêm một tuổi và thật sự đã trở thành người anh cả của đội phẫu.
Bao năm trôi qua, mỗi khi Tết đến xuân về với đầy đủ bao nhiêu thứ đón xuân: nào bánh chưng, nào kẹo, nào thịt mỡ, dưa hành... nhưng không hiểu sao tôi không thể quên được mùi thơm nồng kèm mùi khen khét của cua suối nướng đón giao thừa năm đó và lúc đó, những khuôn mặt thân thương của đồng đội cũ lại hiện lên rõ mồn một trong tôi.
BS. Minh Anh