Buổi trưa ngày 30 tháng 4, miền núi Cẩm Thủy, Thanh Hóa bỗng hửng nắng, trời xanh hơn. Từ suối cá thần Cẩm Lương, chúng tôi tìm về bản Muốt thăm ông Quách Lê Thanh - một trong số những người Mường ở Cẩm Thủy thành đạt nổi tiếng một thời. Chuyến thăm bất ngờ của Tiến sĩ Nguyễn Quốc Triệu, Bộ trưởng Bộ Y tế khiến ông Thanh xúc động thật sự.
 TS. Nguyễn Quốc Triệu cùng đoàn cán bộ Bộ Y tế thăm gia đình ông Quách Lê Thanh. |
Dễ mấy năm rồi không gặp người từng đứng đầu cơ quan Thanh tra Chính phủ nhưng nom ông vẫn vạm vỡ, chắc khỏe ở tuổi ngoài sáu mươi. Nghỉ hưu, ông về quê bản Muốt, xã Cẩm Thành, huyện Cẩm Thủy không xa Cẩm Lương, nơi có suối cá thần kỳ thú, cách thành phố Thanh Hóa gần trăm cây số. May nhờ có đường Hồ Chí Minh, từ Hà Nội lên đây chỉ cần hơn 2 giờ chạy xe. Chuyến ngược lên xứ Mường thăm cố nhân thuận lợi lắm. Nguyên Tổng Thanh tra Chính phủ Quách Lê Thanh, người con ưu tú của xứ Mường Cẩm Thủy từng có những tháng năm rực rỡ ở vùng quê này. Vào thời điểm chiến tranh phá hoại của không quân Mỹ lan ra hầu khắp các địa phương miền Bắc, anh Quách Lê Thanh đã được đứng trong hàng ngũ vinh quang của Đảng. Mười năm sau, khi mới 30 tuổi, anh đã là Bí thư Huyện ủy Cẩm Thủy, vào diện trẻ nhất miền Bắc được bầu vào vị trí đứng đầu một đảng bộ huyện. Hồi đó Cẩm Thủy nổi lắm. Phong trào nào cũng nổi bật và người ta không quên vai trò hạt nhân lãnh đạo của Bí thư Quách Lê Thanh. Hẳn vì vậy, khi chưa đầy bốn mươi tuổi anh đã trở thành Phó Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa. Ông Thanh được bầu vào BCH Trung ương khóa 9 khi đang là Phó trưởng ban Nội chính Trung ương... và sau đó được giao nhiệm vụ Tổng Thanh tra Chính phủ.
 |
Chuyến thăm bất ngờ của Tiến sĩ Nguyễn Quốc Triệu, Bộ trưởng Bộ Y tế khiến ông Thanh xúc động thật sự. Ông Triệu cười nói với chúng tôi rằng đi thăm ông Quách “Tổng” tại nơi rừng xanh núi đỏ này khi nghe tin ông già bản Muốt này đang có vấn đề về tim mạch chắc chắn không liên quan gì đến nhân sự, hẳn là một việc tốt... Được báo trước, ông Thanh huy động cả nhà đón khách. Các bà mế, vai trên và ngang vai với ông, vận những bộ áo váy mới tinh tươm, chờ sẵn ở dưới ngôi nhà sàn mới cất. Ông Thanh rảo bước ra cổng ôm chầm lấy người đứng đầu ngành y tế, tay bắt mặt mừng... Lên nhà sàn, sau khi phân ngôi chủ khách, vò rượu cần được bưng ra. Đón khách đến nhà ở miền núi, thật khó có thứ gì hơn được rượu cần. Nếp nương, men lá ủ kỹ, rượu cần nhà ông Thanh có hương vị thật đặc biệt. Không tiện hỏi nhưng chúng tôi đồ rằng, đây là rượu nhà cất lấy. Dẫu thoát ly đã lâu nhưng bà vợ ông vẫn quen nếp cũ. Bà còn biết bốc thuốc chữa bệnh ngay ở Hà Nội. Ông Triệu vui chuyện kể rằng, hồi còn ở Sở Y tế Hà Nội, ông đã cấp phép hành nghề cho bà. Mọi người cùng cười vui. Nhanh thật, mới đó mà đã cả chục năm rồi. Rượu cần ngon lắm hẳn là nhờ công bà biết cách chọn men ủ rượu cho ông nhà sẵn sàng đón khách về bản Muốt. Hai ông Bộ trưởng, một ông "nguyên", một ông " đương" trò chuyện tâm đắc lắm. Câu chuyện dần ngả sang chuyện bệnh tim của ông Thanh sau chuyến về bệnh viện kiểm tra mới rồi. Và những lời nhắc nhủ của thầy thuốc dành cho người bệnh. À ra thế, chúng tôi nghe chuyện mới biết lý do mà ông Triệu kiên quyết bắt cất ngay can rượu và chỉ cho mút mát chút rượu cần.
Ngồi trong nhà sàn bản Muốt, chúng tôi chợt nhớ lại câu chuyện từ năm 2005. Khi ông Thanh đương chức Tổng Thanh tra Chính phủ thì cơ quan ông có chuyện tày đình. Mấy tay cấp dưới của ông là Lương Cao Khải, Dương Văn Lực, Bùi Xuân Bảy, nguyên là cán bộ cấp vụ, khi đi thanh tra đã "dính" bả kim tiền. Mấy người này can tội "lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ", "đưa hối lộ" và "nhận hối lộ". Hành vi của họ cũng chẳng có gì ghê gớm, tinh vi mà chỉ là kê thêm sai sót của người bị thanh tra để xoay tiền. Cơ quan điều tra kết luận Lương Cao Khải nhận hối lộ của các đối tượng bị thanh tra tổng số tiền 13.500USD, 10 triệu đồng và vay 200 triệu đồng của Công ty PVECC để mua 6.507m2 đất tại Bà Rịa - Vũng Tàu. Bị can Dương Văn Lực nhận hối lộ 3.000USD và 10 triệu đồng; Bùi Xuân Bảy nhận hối lộ 11 triệu đồng. Nghe chừng lộ chuyện, Khải tính chuyện hối lộ ông Thanh. Lương Cao Khải đến nhà riêng của ông Quách Lê Thanh tạ sự báo cáo về công tác thanh tra và kẹp một phong bì 30 triệu đồng trong số tài liệu để lại. Lần sau, Khải tiếp tục đến và đưa phong bì 50 triệu đồng vào tài liệu. Lần thứ ba nhân dịp sinh nhật vợ ông Thanh, Lương Cao Khải đến dự, mang theo một phong bì chúc mừng sinh nhật 30 triệu đồng. Cả ba lần nhận tiền, tổng cộng 110 triệu đồng, ông Quách Lê Thanh đều báo cáo với ông Trương Vĩnh Trọng lúc đó là Trưởng Ban Nội chính Trung ương và giao nộp số tiền 110 triệu đồng mà Khải định để dùng "mua" ông nhằm chạy tội! Sau cái đận ồn ĩ đó, ông Thanh "bị" nghỉ hưu khi chưa đủ 60 tuổi và cũng chẳng có kết luận gì rõ ràng về trách nhiệm của người đứng đầu, để ông Thanh và dư luận am tường. Có lần trò chuyện với cánh nhà báo trẻ, ông Thanh cười chua chát về cái vụ kẻ xấu kia định "mua" ông với cái giá trên 100 triệu đồng.
 |
Chiều hôm 30/4, bên khung cửa sổ nhà sàn ở bản Muốt, chúng tôi chứng kiến cuộc chuyện trò hoan hỉ của gia đình ông Thanh với ông Triệu và khách thăm. Chợt nhớ những câu thơ từ đáy lòng ông Thanh:
Trời đã ngả sang chiều, khách cáo từ ra về. Ông Thanh tiễn khách và vẫn không quên giới thiệu cảnh điền viên của mình và đặc biệt thích thú với đàn ngỗng ồn ào trong vườn nhà. Không nói ra nhưng ai cũng muốn hẹn ngày gặp lại. Mọi người còn nán lại chụp chung vài kiểu ảnh với gia đình ông Thanh.
Lần đầu tiên về bản Muốt thăm ông Quách Lê Thanh, nhiều người trong đoàn khách không thể ngờ rằng đây lại là lần cuối cùng: 24 giờ sau, tin dữ từ Cẩm Thủy báo ra, ông Quách Lê Thanh đã mất vào chiều ngày 1/5 vì một cơn đau tim. Ông về cõi tiên sao mà vội vã! Một đời quan vạn đời dân chưa kịp ngấm với ông mất rồi. Có chăng là vạn người dân Cẩm Thủy sẽ nhớ mãi ông Thanh - một người con ưu tú của bản Muốt, của Cẩm Thủy, của xứ Thanh.
Bài, ảnh: Trần Đình Thảo