Luật Bảo hiểm y tế (BHYT) chính thức được triển khai áp dụng toàn diện và đầy đủ trong phạm vi toàn quốc từ ngày 1/1/2010 đã tạo nên những thay đổi quan trọng không chỉ về cơ chế, chính sách tài chính y tế mà còn tác động đến nhiều mặt của hoạt động khám chữa bệnh (KCB) cho nhân dân và khẳng định quan điểm, định hướng của Đảng và Nhà nước trong tiến trình đổi mới cơ chế tài chính y tế thông qua BHYT, với mục tiêu BHYT toàn dân, xây dựng nền y tế Việt Nam theo định hướng công bằng, hiệu quả và phát triển.
 Khám cho bệnh nhân BHYT tại Bệnh viện Lão khoa.Ảnh: ĐA |
Công tác tổ chức thực hiện, tuyên truyền đa dạng
Thực hiện Chỉ thị số 38-CT/TW ngày 07/9/2009 của Ban Bí thư về “Đẩy mạnh công tác BHYT trong tình hình mới”, công tác truyền thông phổ biến giáo dục pháp luật đã được Bộ Y tế quan tâm chỉ đạo với nhiều hình thức, nội dung khác nhau và đã huy động được sự tham gia của cả hệ thống chính trị trong tổ chức thực hiện Luật BHYT. Cấp ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố đã ban hành chỉ thị, nghị quyết chuyên đề, quyết định nhằm thúc đẩy thực hiện chính sách, pháp luật về BHYT. Nhiều địa phương tổ chức các chuyên mục trên báo địa phương và đối thoại trực tiếp với nhân dân về chủ trương, chính sách BHYT trên phương tiện thông tin đại chúng (Hà Nam, Đà Nẵng, Hải Phòng...). 51 tỉnh đã ban hành văn bản chỉ đạo thực hiện BHYT, một số địa phương đã chủ động dùng nguồn ngân sách địa phương hỗ trợ mức đóng BHYT cho người thuộc hộ cận nghèo, học sinh, sinh viên (TP. Hà Nội, Đà Nẵng, Bắc Ninh, Hải Dương, Nghệ An…), hỗ trợ một số nhóm đối tượng người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số thực hiện quy định cùng chi trả 5% chi phí KCB (Khánh Hòa, Quảng Nam...). Các hoạt động tuyên truyền đã đem lại hiệu quả, tạo thuận lợi cho cả người tham gia BHYT, các cơ sở KCB và cơ quan quản lý quỹ BHYT, giảm bớt những bức xúc trong thực hiện BHYT.
Kết quả đạt được
17 văn bản quy phạm pháp luật đã ban hành Một hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật và văn bản chỉ đạo thực hiện đã được ban hành, đảm bảo việc hướng dẫn thực hiện Luật cũng như đáp ứng yêu cầu trong tổ chức thực hiện chính sách. Tính đến ngày 31/12/2010 đã ban hành 17 văn bản hướng dẫn thực hiện: 1 Nghị định, 1 Chỉ thị của Ban Bí thư, 1 Quyết định của TTCP, 1 Thông tư liên tịch và 3 Thông tư hướng dẫn thực hiện BHYT và nhiều văn bản chỉ đạo khác. |
Công tác quản lý nhà nước về BHYT đã được tăng cường, thể hiện qua sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ và trách nhiệm của các bộ, ngành, tổ chức đoàn thể. Công tác tham mưu quản lý nhà nước về BHYT tại Sở Y tế các tỉnh, thành phố đã có những chuyển biến tích cực hơn, thông qua hoạt động tuyên truyền, phổ biến chính sách, xây dựng các văn bản chỉ đạo các cơ sở KCB trên địa bàn.
Một số vấn đề vướng mắc trong quá trình thực hiện
Sau một năm thực hiện Luật BHYT, bên cạnh những kết quả bước đầu, quá trình thực hiện vẫn còn một số hạn chế, vướng mắc, đó là việc mở rộng đối tượng tham gia BHYT theo quy định của luật còn chậm, sự phối hợp liên ngành y tế - lao động thương binh và xã hội - BHXH chưa chặt chẽ, dẫn tới tình trạng xác định đối tượng, lập danh sách, cấp thẻ BHYT chưa kịp thời, nhất là với nhóm người nghèo, cận nghèo, trẻ em dưới 6 tuổi. Vẫn còn tình trạng người tham gia BHYT phàn nàn về thủ tục KCB phiền hà, về quy định cơ sở đăng ký KCB ban đầu, chuyển tuyến KCB và phân bổ thẻ KCB BHYT. Bên cạnh đó, vẫn còn một số vướng mắc trong thanh toán chi phí KCB giữa cơ sở KCB và cơ quan bảo hiểm xã hội; trong thanh toán BHYT cho các trường hợp tai nạn giao thông, thực hiện quy định cùng chi trả...
Công tác tuyên truyền chưa được quan tâm đúng mức, một bộ phận người tham gia BHYT, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, người nghèo còn thiếu thông tin về những quy định mới của luật BHYT. Ngoài ra, Sở y tế chưa có bộ phận chuyên trách theo dõi, tham mưu về quản lý nhà nước và thực hiện BHYT, cán bộ chủ yếu là kiêm nhiệm nên nhiều vướng mắc, vấn đề phát sinh trong thực tế chưa được tháo gỡ, giải quyết kịp thời.
 Chi trả bảo hiểm y tế tại Bệnh viện Phụ sản TW. Ảnh: TM |
Tiếp tục nâng cao chất lượng KCB đáp ứng sự hài lòng của người bệnh BHYT
Luật BHYT mới có hiệu lực đã tạo ra những chuyển biến tích cực trong đời sống xã hội nước ta. Tuy nhiên, để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách BHYT, trước hết, cần tiếp tục duy trì, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, xác định rõ trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền, mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể trong việc tuyên truyền, phổ biến và tổ chức thực hiện luật BHYT. Công tác tuyên truyền cần chú trọng nội dung, đối tượng, hình thức tuyên truyền, nhất là những nội dung mới của Luật BHYT đồng thời nêu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của người dân trong việc tham gia BHYT, trong việc thực hiện cùng chi trả chi phí KCB. Năm 2011, nội dung tuyên truyền cần tập trung vào chủ đề hành động của Ngày BHYT Việt Nam - 1/7/2011 là: “Tăng cường khả năng tiếp cận dịch vụ y tế đối với người nghèo, người dân tộc thiểu số và trẻ em dưới 6 tuổi trong khám, chữa bệnh BHYT”.
Hai là, tiếp tục hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật về BHYT, trên cơ sở đánh giá các quy định của luật BHYT để có những đề xuất sửa đổi, bổ sung kịp thời. Nghiên cứu, thí điểm thực hiện các phương thức thanh toán BHYT theo quy định của luật, đồng thời tiếp tục hướng dẫn, giải quyết một số vướng mắc: đăng ký KCB ban đầu; thủ tục thanh toán đối với trường hợp tai nạn giao thông…
Ba là, tăng cường, nâng cao năng lực hệ thống quản lý nhà nước về BHYT từ trung ương đến địa phương. Tổ chức đánh giá một cách toàn diện việc thực hiện luật BHYT và quy chế phối hợp hoạt động giữa ngành y tế và bảo hiểm xã hội.
Bốn là, đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định của pháp luật về BHYT, tập trung thực hiện quy chế chuyên môn, chống lạm dụng quỹ BHYT.
Năm là, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh đáp ứng sự hài lòng của người bệnh BHYT, tập trung đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý bệnh viện, quản lý BHYT, thực hiện cải cách thủ tục hành chính trong KCB, bảo đảm thuận tiện, giảm thời gian chờ đợi của người bệnh.
ThS.Tống Thị Song Hương (Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế - Bộ Y tế)