Nhịn ăn hoặc cắt giảm nhiều nhóm thực phẩm để giảm cân có thể khiến khẩu phần không cung cấp đủ vitamin và khoáng chất cần thiết. Tuy nhiên, không phải ai giảm cân bằng cách ăn ít cũng cần uống vitamin tổng hợp. Việc bổ sung cần căn cứ vào chế độ ăn và tình trạng dinh dưỡng của mỗi người.
1. Nhịn ăn giảm cân có thể gây thiếu vi chất khi nào?
Nhịn ăn gián đoạn là phương pháp giảm cân được nhiều người áp dụng, với cách ăn trong một khoảng thời gian nhất định và nhịn trong những giờ còn lại. Tuy nhiên, nếu thời gian ăn quá ngắn, khẩu phần nghèo nàn hoặc tổng lượng thực phẩm giảm mạnh, cơ thể có thể không được cung cấp đủ vitamin và khoáng chất cần thiết.
Một tổng quan nghiên cứu đăng trên tạp chí Current Opinion in Clinical Nutrition and Metabolic Care năm 2025 cho thấy, một số phương pháp nhịn ăn gián đoạn có thể làm giảm lượng vi chất được cung cấp, trong đó có canxi, magiê, kali, folate, vitamin C và các vitamin nhóm B. Nguy cơ này phần lớn liên quan đến việc giảm tổng năng lượng và ăn ít thực phẩm giàu dinh dưỡng trong những ngày hoặc khung giờ ăn. Tuy nhiên, kết quả giữa các nghiên cứu chưa hoàn toàn thống nhất; không phải ai nhịn ăn cũng bị thiếu vi chất.
Nguy cơ thiếu chất thường cao hơn khi người giảm cân cắt bỏ nhiều nhóm thực phẩm, chỉ ăn một vài món lặp lại, hạn chế quá mức chất béo hoặc protein, hoặc áp dụng chế độ ăn có tổng năng lượng quá thấp trong thời gian dài.
Chẳng hạn, người hạn chế thịt, cá, trứng và sữa có thể khó đáp ứng nhu cầu một số vitamin nhóm B, sắt hoặc canxi nếu không có thực phẩm thay thế phù hợp. Người ăn ít rau quả có nguy cơ giảm lượng vitamin C, folate và chất xơ. Trong khi đó, việc thiếu protein và chất béo thiết yếu không thể khắc phục chỉ bằng một viên vitamin tổng hợp.
Nhịn ăn để giảm cân có thể khiến cơ thể mệt mỏi, thiếu năng lượng và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Ảnh: AI.
2. Vitamin tổng hợp có giúp tránh thiếu chất khi nhịn ăn?
Vitamin tổng hợp thường chứa nhiều loại vitamin và khoáng chất với hàm lượng khác nhau tùy sản phẩm. Với người ăn kiêng có khẩu phần hạn chế hoặc khó đáp ứng nhu cầu vi chất qua thực phẩm, sản phẩm này có thể giúp bổ sung một phần lượng vitamin và khoáng chất còn thiếu.
Tuy nhiên, không nên mặc định cứ nhịn ăn giảm cân là phải uống vitamin tổng hợp. Việc có cần bổ sung hay không phụ thuộc vào mức độ hạn chế năng lượng, chất lượng khẩu phần, thời gian áp dụng chế độ ăn, tình trạng sức khỏe và nguy cơ thiếu hụt của từng người.
Cần lưu ý, vitamin tổng hợp không thể thay thế thực phẩm. Viên uống không cung cấp đầy đủ protein, chất béo thiết yếu, chất xơ và các thành phần có lợi khác trong thực phẩm tự nhiên. Do đó, uống vitamin nhưng vẫn ăn quá ít, bỏ qua các nhóm thực phẩm quan trọng hoặc giảm cân quá nhanh không phải là cách bảo đảm sức khỏe.
Ngoài ra, thành phần và hàm lượng vi chất trong các sản phẩm rất khác nhau. Dùng vitamin tổng hợp cùng lúc với nhiều chế phẩm bổ sung riêng lẻ có thể khiến lượng một số chất vượt quá nhu cầu, đặc biệt là sắt, vitamin A, kẽm hoặc acid folic ở những sản phẩm có hàm lượng cao. Không nên tự ý chọn sản phẩm liều cao với suy nghĩ rằng bổ sung càng nhiều thì càng tốt.
Những người có bệnh lý ảnh hưởng đến hấp thu dinh dưỡng, đang dùng thuốc hoặc có chế độ ăn hạn chế nghiêm ngặt nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi bổ sung. Tùy trường hợp, việc đánh giá khẩu phần, thăm khám và xét nghiệm có thể cần thiết để xác định thiếu hụt cụ thể thay vì tự uống nhiều loại vitamin.
3. Cách bổ sung vi chất an toàn khi đang giảm cân
Để hạn chế nguy cơ thiếu chất trong quá trình nhịn ăn giảm cân, điều quan trọng nhất là xây dựng khẩu phần đủ dinh dưỡng trong khoảng thời gian được phép ăn.
- Ưu tiên thực phẩm đa dạng: Bữa ăn nên có nguồn protein phù hợp như cá, trứng, thịt nạc, đậu phụ hoặc các loại đậu; rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và nguồn chất béo lành mạnh. Việc thu hẹp thời gian ăn không đồng nghĩa với bỏ qua các nhóm thực phẩm cần thiết.
- Tránh cắt giảm năng lượng quá mức: Giảm cân cần tạo mức thâm hụt năng lượng phù hợp, không nên nhịn kéo dài hoặc ăn quá ít để mong giảm cân nhanh. Nếu thường xuyên mệt mỏi, yếu sức, chóng mặt hoặc giảm khả năng hoạt động, cần xem lại chế độ ăn và cân nhắc đi khám.
- Chỉ bổ sung khi có nhu cầu phù hợp: Nếu khẩu phần không đáp ứng đủ vi chất hoặc có nguy cơ thiếu hụt, có thể cân nhắc vitamin tổng hợp với hàm lượng phù hợp. Người có biểu hiện nghi thiếu chất hoặc thuộc nhóm nguy cơ nên được đánh giá cụ thể; không nên tự chẩn đoán chỉ dựa trên triệu chứng.
- Đọc kỹ thành phần sản phẩm: Kiểm tra hàm lượng từng vitamin, khoáng chất và các sản phẩm khác đang sử dụng để tránh trùng lặp. Tuân thủ hướng dẫn trên nhãn; một số vitamin hấp thu tốt hơn khi dùng cùng thức ăn, vì vậy không nên mặc định uống lúc bụng đói là phù hợp.
- Thận trọng với chế độ nhịn ăn nghiêm ngặt: Người có bệnh nền, đang dùng thuốc, có tiền sử rối loạn ăn uống hoặc tình trạng dinh dưỡng kém nên hỏi ý kiến nhân viên y tế trước khi áp dụng chế độ nhịn ăn kéo dài.
Xem thêm video đang được quan tâm:
Vitamin C và những lợi ích tuyệt vời cho sức khỏe.
