Trạm y tế không dám đỡ đẻ vì sợ vữa trần rơi trúng trẻ
Những mảng trần bong tróc, tường thấm nước, nền nhà xuống cấp khiến các y, bác sĩ tại Trạm Y tế Mậu Đức (xã Mậu Thạch, Nghệ An) thấp thỏm mỗi khi mưa lớn, giông lốc.
Trạm nằm trên khuôn viên rộng gần 2.800m², gồm một nhà hai tầng và hai nhà một tầng, tổng cộng 23 phòng. Khuôn viên bên ngoài khá rộng rãi, có sân, nhà để xe, cây xanh và vườn thuốc Nam.
Khuôn viên Trạm Y tế Mậu Đức (Nghệ An) rộng gần 2.800 m2 trông khang trang bên ngoài, nhưng cơ sở vật chất bên trong đã xuống cấp nghiêm trọng. Ảnh: Song Hoàng
Bên trong trạm, dấu vết xuống cấp hiện rõ ở nhiều hạng mục. Nền dãy nhà hai tầng bong tróc từng mảng, tường và trần nhiều chỗ hư hỏng. Nhà vệ sinh bị thấm dột, hệ thống điện từng xảy ra chập cháy.
Đáng lo nhất là dãy nhà một tầng, nơi bố trí phòng đẻ, phòng hậu sản và các phòng chăm sóc sức khỏe sinh sản. Nhiều cánh cửa hư hỏng, trần nhà bong tróc, loang lổ vì thấm dột.
Y sĩ Nguyễn Thị Hồng, Trạm Y tế Mậu Đức cho biết, trạm hiện có 6 nhân viên. Cơ sở vật chất xuống cấp khiến công việc khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân gặp nhiều trở ngại. "Cái khó nhất hiện nay là cơ sở vật chất. Gạch bong tróc, trần nhà hư hỏng, nhiều phòng xuống cấp. Mỗi khi mưa lớn, mọi người làm việc với tâm trạng lo lắng", chị Hồng nói.
Mảng tường bong tróc, trần nhà thấm dột tại dãy nhà hai tầng khiến y bác sĩ luôn lo lắng mỗi khi mưa lớn, giông lốc. Ảnh: Song Hoàng
Phòng đẻ là nơi khiến các nhân viên y tế đặc biệt lo ngại. Đầu năm 2026, trạm từng hỗ trợ hai trường hợp sinh trong tình huống người nhà đưa đến quá gấp. Sau đó, từ khoảng tháng 3, trạm không còn dám tiếp nhận đỡ đẻ tại đây vì lo ngại mất an toàn cho sản phụ và trẻ sơ sinh.
Theo chị Hồng, khi đỡ đẻ, sản phụ phải nằm ngửa, trong khi phần trần phía trên đã xuống cấp. Nếu vữa hoặc vật liệu rơi xuống, trẻ sơ sinh có thể bị ảnh hưởng. "Không phải chúng tôi không muốn nhận bệnh nhân, mà vì điều kiện cơ sở vật chất không bảo đảm. Phòng đẻ không có điện, trần nhà lại bong tróc, thấm dột. Nếu có sự cố xảy ra thì không an toàn cho cả mẹ và bé", chị Hồng nói. Những trường hợp phụ nữ đến sinh vì thế được trạm hướng dẫn chuyển lên tuyến trên.
Không chỉ phòng đẻ, nhiều khu vực khác của Trạm Y tế Mậu Đức cũng xuống cấp. Theo kết quả kiểm tra thực tế, nền nhà dãy hai tầng bong tróc trên diện rộng, không bảo đảm yêu cầu trong khám, chữa bệnh và sơ cấp cứu, đặc biệt là kiểm soát nhiễm khuẩn. Tại dãy nhà một tầng, cửa bị hư hỏng; trần phòng đẻ, phòng hậu sản bong tróc, thấm dột. Khu xử lý rác thải bị hư hỏng, gây khó khăn cho việc thu gom, xử lý chất thải y tế. Nhà vệ sinh dãy hai tầng bị thấm dột và từng xảy ra chập cháy điện.
Theo đại diện Trạm Y tế Mậu Đức, đơn vị nhiều lần báo cáo, kiến nghị về tình trạng cơ sở vật chất và mong sớm được sửa chữa.
Khu vực phòng đẻ, phòng chăm sóc sinh sản trạm y tế xã Mậu Thạch bị hư hỏng không thể sử dụng. Ảnh: Song Hoàng
Bà Kha Thị Giang (66 tuổi, ở bản Đức Thành) đến Trạm Y tế Mậu Đức khám vì đau đầu, chóng mặt và đang điều trị tăng huyết áp. Theo bà Giang, trạm xuống cấp từ lâu, nhiều hạng mục nhìn vào là thấy cũ kỹ. "Trạm cũ lâu rồi, nhìn đâu cũng thấy hư hỏng. Bà con đến khám chỉ mong có chỗ sạch sẽ, an toàn. Tôi thấy phòng sinh là xuống cấp nhất, trần nhà có chỗ bong ra, nhìn mà lo", bà Giang nói và cho biết, với những phụ nữ đến sinh, cơ sở vật chất như vậy càng khiến người nhà bất an. Bà mong trạm sớm được sửa chữa để người dân có nơi khám bệnh khang trang, an toàn hơn.
Ông Phạm Trọng Bình, Bí thư Đảng ủy xã Mậu Thạch cho biết, tình trạng cơ sở vật chất của trạm xuống cấp đang gây nhiều khó khăn cho công tác khám, chữa bệnh. Một số người dân phải tìm đến bệnh viện tuyến trên, kéo theo thêm chi phí và thời gian đi lại.
Theo ông Bình, địa phương muốn sớm khắc phục tình trạng này và đã có nguồn kinh phí để sửa chữa. Tuy nhiên, việc nghiệm thu công trình chưa thể hoàn tất nên xã chưa có cơ sở để triển khai các hạng mục sửa chữa theo kế hoạch. "Xã rất mong các thủ tục liên quan sớm được tháo gỡ để có thể tiến hành sửa chữa, bảo đảm điều kiện hoạt động cho trạm và thuận lợi hơn cho người dân khi đến khám, chữa bệnh", ông Bình nói.
Trạm mới chậm tiến độ, người dân tiếp tục chờ
Tại Trạm Y tế Lục Dạ (xã Môn Sơn), cán bộ y tế phải rời trụ sở cũ, mượn Trường tiểu học Lục Dạ làm nơi khám, chữa bệnh vì cơ sở xuống cấp, không còn bảo đảm điều kiện hoạt động.
Từ ngày 29/5/2025, trạm chuyển sang cơ sở tạm. Cùng lúc đó, cán bộ y tế chờ đợi công trình mới hoàn thành để có nơi làm việc ổn định. Theo bác sĩ Ngân Văn Anh, Trạm trưởng Trạm Y tế xã Lục Dạ, công trình ban đầu được dự kiến hoàn thành, bàn giao vào tháng 12/2025, nhưng đến nay vẫn chưa xong. "Chúng tôi chờ mãi nhưng công trình không hoàn thành như kế hoạch. Sau đó thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, việc thi công cũng bị chững lại. Trạm nhiều lần làm đơn, báo cáo, kiến nghị về tình trạng cơ sở vật chất", bác sĩ Văn Anh nói.
Trạm Y tế Lục Dạ phải mượn cơ sở Trường tiểu học Lục Dạ làm nơi khám, chữa bệnh do trụ sở cũ xuống cấp. Ảnh: Song Hoàng
Tại điểm làm việc tạm thời, các phòng chức năng không đủ khiến việc triển khai tiêm chủng mở rộng, phòng chống dịch bệnh, khám chữa bệnh bảo hiểm y tế, chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình và lưu bệnh nhân gặp khó khăn.
Trang thiết bị cũng không có không gian phù hợp để bố trí, bảo quản. Điều kiện vệ sinh môi trường chưa bảo đảm, ảnh hưởng đến công tác phòng, chống nhiễm khuẩn. "Cơ sở như hiện nay vừa khó cho anh em làm chuyên môn, vừa ảnh hưởng đến người dân khi đến khám. Người dân nhìn thấy nơi khám chữa bệnh xuống cấp, thiếu thốn thì tâm lý cũng không yên tâm", bác sĩ Văn Anh nói.
Khu vực khám, chữa bệnh tại Trạm Y tế Lục Dạ xuống cấp, thiếu nước sạch, không bảo đảm điều kiện làm việc cho nhân viên y tế. Ảnh: Song Hoàng
Trong khi chờ cơ sở mới, điều kiện làm việc tại trạm cũ cũng ngày càng xuống cấp. Trần hành lang và một số phòng khám mục nát; tường bị mối mọt, nhiều mảng hoen ố, bong tróc. Vào mùa mưa, nước thấm từ trần xuống khiến các phòng luôn ẩm thấp.
Trạm cũng không có nguồn nước sạch ổn định. Giếng khoan không có nước, hiện phải dẫn nước từ trường học gần đó về sử dụng nhưng không đủ cho nhu cầu khám, chữa bệnh. "Không có nước sạch thì việc vệ sinh phòng khám, dụng cụ và các công việc chuyên môn đều gặp khó. Đây là điều chúng tôi lo nhất", y sĩ Hà Thị Hoa chia sẻ.
Nhiều thiết bị như giường bệnh, bàn khám, bàn tiểu phẫu, tủ thuốc và tủ đựng dụng cụ đã được sử dụng trong thời gian dài, một số đã hư hỏng. Khu nhà ở của cán bộ y tế cũng xuống cấp, trần và tường bong tróc từng mảng, phòng ngủ và khu vệ sinh ẩm thấp, mùa mưa thường bị dột.
Khu khám, chữa bệnh của Trạm Y tế Lục Dạ xuống cấp, nhiều mảng tường bong tróc, trần nhà hư hỏng sau thời gian dài sử dụng. Ảnh: Song Hoàng
Theo bác sĩ Văn Anh, trong điều kiện hiện nay, trạm chủ yếu đáp ứng cấp thuốc bảo hiểm y tế, tiêm chủng mở rộng, y tế dự phòng và các chương trình y tế quốc gia. Việc người dân đăng ký khám chữa bệnh bảo hiểm y tế tại trạm cũng còn hạn chế.
Trạm Y tế Lục Dạ là một trong 63 điểm y tế thuộc dự án nâng cấp, sửa chữa và xây mới mạng lưới y tế cơ sở trên địa bàn tỉnh Nghệ An. Dự án khởi công từ cuối tháng 5/2025, theo kế hoạch ban đầu hoàn thành, bàn giao toàn bộ vào tháng 12/2025. Riêng Trạm Y tế Lục Dạ được đầu tư xây mới hoàn toàn với kinh phí hơn 6 tỉ đồng.
Theo ông Nguyễn Đình Hoàn, Phòng Quản lý Kỹ thuật Chất lượng Công trình thuộc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh Nghệ An, nguyên nhân chính khiến công trình gián đoạn là nhà thầu thi công ban đầu, đơn vị 469, gặp khó khăn về tài chính nên không thể tiếp tục. Các đợt mưa lớn cũng ảnh hưởng đến tiến độ thi công.
Khu nhà ở của nhân viên Trạm Y tế Lục Dạ cũng xuống cấp, tường và trần bong tróc, phòng ở ẩm thấp, mùa mưa thường bị dột. Ảnh: Song Hoàng
Ban Quản lý dự án sau đó làm thủ tục chấm dứt hợp đồng với nhà thầu 469 và chuyển phần khối lượng còn lại cho một thành viên khác trong liên danh tiếp tục thực hiện. Đến nay, đơn vị thi công mới cơ bản hoàn thành phần khung, vỏ công trình và đang lắp đặt thiết bị y tế. Theo kế hoạch, Trạm Y tế Lục Dạ sẽ hoàn thành, bàn giao vào cuối tháng 9/2026.
Ông Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND xã Môn Sơn cho biết, sau khi sáp nhập xã Lục Dạ và xã Môn Sơn, địa phương hiện có hai trạm y tế. Cả hai cơ sở đều được xây dựng từ lâu, diện tích nhỏ và xuống cấp, ảnh hưởng đến điều kiện khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân. "Địa phương mong công trình sớm được hoàn thành, bàn giao để cán bộ y tế có nơi làm việc ổn định, yên tâm phục vụ người dân. Nếu kéo dài thêm, việc khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu trên địa bàn sẽ tiếp tục gặp khó khăn", ông Hùng nói.
Theo ông Hùng, UBND xã đã có văn bản gửi các cơ quan chức năng đề nghị đẩy nhanh tiến độ, sớm đưa Trạm Y tế Lục Dạ vào sử dụng.
Câu chuyện cơ sở y tế xuống cấp cũng đang diễn ra tại Trung tâm Y tế Hoàng Mai. Cơ sở cũ trên quốc lộ 1 vốn là Phòng khám Đa khoa khu vực Hoàng Mai được đơn vị tiếp quản sau khi thành lập.
Theo ông Hồ Sỹ Dương, Giám đốc Trung tâm Y tế Hoàng Mai, cơ sở này xuống cấp, thường xuyên quá tải trong khi nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân ngày càng tăng. Trung tâm được giao 100 giường bệnh nhưng nhiều thời điểm số bệnh nhân vượt quá quy mô, đơn vị phải tận dụng những khoảng trống để kê thêm giường.
Cơ sở cũ lại nằm ở vị trí thấp hơn quốc lộ 1 nên mỗi khi mưa lớn, nước thường tràn vào. Cách cơ sở cũ khoảng 1km là Trung tâm Y tế Hoàng Mai mới, được đầu tư xây dựng từ nhiều năm trước với kỳ vọng thay thế nơi khám, chữa bệnh đã chật chội, xuống cấp. Thế nhưng, dù giai đoạn 1 của dự án cơ bản hoàn thành, công trình đến nay vẫn chưa thể đưa vào sử dụng.
Từ những trạm y tế vùng xa đến cơ sở khám, chữa bệnh tuyến huyện, nhiều nơi vẫn chờ được sửa chữa, nâng cấp. Với cán bộ y tế, một mái trần không dột, một phòng chức năng đủ dùng, có nước sạch để sinh hoạt và làm việc để họ yên tâm chăm sóc người bệnh nơi tuyến đầu.
