Nhiều thế hệ trong một gia đình hơn nửa thế kỷ đi tìm mộ liệt sĩ

Chuyện về người anh cả liệt sĩ

Với gia đình bà Hoàng Thị Vân (SN 1964, trú xã Trường Ninh, tỉnh Quảng Trị) hành trình 55 năm tìm mộ của anh trai liệt sĩ Hoàng Trọng Huynh (SN 1952) chưa bao giờ dừng lại. Bà cùng người thân mong mỏi sau chiến dịch 500 ngày đêm sẽ xác định chính xác phần mộ của anh trai.

Bà Vân kể, năm 1970 anh trai lên đường nhập ngũ. Trong trí nhớ của cô em út năm ấy không thể lưu giữ được nhiều ký ức về người anh. Theo lời kể của ba mẹ, anh Huynh luôn biết yêu thương các em, biết vun vén việc gia đình.

"Lúc ấy tôi còn quá nhỏ, chỉ mang máng nhớ những lần được anh cõng đi quanh làng. Trước ngày nhập ngũ, chị cả sinh khó, anh Huynh cùng người nhà phải khiêng chị bằng võng đến gặp bác sĩ. Ngày lên đường, anh ấy nói với cháu nhỏ hãy bình an lớn lên, ngày về cậu sẽ có quà và làm đồ chơi tặng cháu", bà Vân kể.

Rồi không lâu sau đó, gia đình nhận tin giữ "chiến sĩ Hoàng Trọng Huynh hy sinh ngày 15/06/1971 tại mặt trận phía Nam Quân khu 4". Cũng từ đó, hành trình tìm nơi an nghỉ của người con, người anh cả bắt đầu.

"Ba tôi thường nhắc về anh, luôn muốn đi tìm nhưng khi đó chiến tranh nên không thể. Đến khi đất nước hòa bình, dù cuộc sống khó khăn nhưng ông vẫn không quên việc phải đi tìm hài cốt anh về. Thông tin ngày đó hạn chế nên không biết anh yên nghỉ ở đâu. Cứ mỗi lần thấy ai đó mặc quân phục hay trang phục gần giống, dù đang làm việc gì ba tôi cũng đuổi theo để hỏi có biết gì về anh Huynh không. Khi già yếu, trí nhớ kém nhưng ba vẫn luôn nhắc chúng tôi về việc đi tìm anh", bà Vân chia sẻ.

Ngày rời nhân thế, ước mong tìm được hài cốt người con liệt sĩ của người ba vẫn chưa thành. Nhớ lời ba dặn, gia đình bà Vân tiếp tục hành trình tìm nơi liệt sĩ Huynh an nghỉ. Người em trai của liệt sĩ huynh cùng chị em liên hệ các cơ quan chức năng, đơn vị liên quan để tìm thông tin. Với những manh mối ít ỏi có được, người em trai thực hiện nhiều chuyến đi tới các nghĩa trang ở "phía Nam Quân khu 4" để tìm kiếm. Những chuyến đi chở đầy hy vọng rồi trở về với kết quả không như mong đợi.

"Tôi rất tự hào vì có người anh chồng anh dũng hy sinh, đóng góp vào việc đánh đuổi quân thù. Tôi luôn động viên chồng đi tìm mộ anh Huynh. Nhưng đến khi chồng tôi mất, di nguyện của ba mẹ và chồng vẫn chưa thực hiện được. Mấy chị em, con cháu chúng tôi lại thay họ tiếp tục đi tìm anh Huynh", bà Ngô Thị Thỉ (SN 1960, em dâu liệt sĩ Huynh) chia sẻ.

Những hy vọng được thắp lên

Bà Thỉ kể, sau hàng chục năm tìm kiếm, năm 2020, gia đình nhận thông tin Đội quy tập 968 cất bốc hài cốt liệt sĩ ở xã Cam Thành, huyện Cam Lộ (cũ) nay là xã Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị. Khi quy tập, hài cốt được an táng trong hòm gỗ đã mục, di vật còn một mảnh tôn bị oxy hóa và một lọ penicillin vỡ nắp. Hài cốt liệt sĩ được đưa về an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ Cam Lộ.

Kết quả giám định, phục hồi thông tin cho thấy nhiều nội dung quan trọng trên mảnh tôn như "liệt sĩ", "họ và tên Ho...", "ngày sinh...", "nhập ngũ...", "hy sinh...", cùng dòng quê quán "xã Vạn Ninh, H - Quảng Ninh, Q. Bình".

Cơ quan chức năng thông báo, Chính quyền xã Vạn Ninh (cũ) kiểm tra xác định có 15 liệt sĩ quê Vạn Ninh mang họ Hoàng. Đến thời điểm đó, có 13 liệt sĩ được quy tập, còn 2 liệt sĩ chưa tìm thấy phần mộ là Hoàng Trọng Huynh và Hoàng Trọng Cường.

"Gia đình tìm hiểu thêm được biết, liệt sĩ Hoàng Trọng Cường hy sinh ở Huế, cách địa điểm phát hiện ra phần mộ có quê Vạn Ninh này xa. Chúng tôi nghĩ phần mộ mới được quy tập này là của anh Huynh nên làm đơn để xin được lấy mẫu ADN người thân. Khi nhận tin mẫu phẩm ở phần mộ không thể xác định ADN chúng tôi buồn lắm. Gia đình lại nhờ cơ quan chức năng tìm các thông tin khác nhằm khẳng định phần mộ của anh. Dù chưa có kết quả, chúng tôi vẫn hy vọng đó là hài cốt của anh Huynh, hằng năm cứ ngày lễ vẫn vào thắp hương", bà Thỉ cho biết.

Hành trình tìm lại tên cho anh còn tiếp tục

Bước ngoặt đến vào năm 2025, ông Phan Tùng Mậu trong một lần về thăm quê biết được gia đình đang nỗ lực tìm thông tin về liệt sĩ Hoàng Trọng Huynh. Ông Mậu kể, ngày 15/6/1971, ông cùng đồng đội thuộc Sư đoàn 304 chiến đấu tại cao điểm 826. Trận đánh ác liệt khiến 2 đồng đội hy sinh, trong đó có liệt sĩ Hoàng Trọng Huynh. Bị thương nặng, trước khi rời trận địa, ông Mậu báo đơn vị để đưa các liệt sĩ về an táng. Từ những thông tin nắm được, ông Mậu nghi vấn ngôi mộ được quy tập về Nghĩa trang liệt sĩ Cam Lộ là của người đồng đội năm xưa.

Trong quá trình xác minh, cán bộ Sở Nội vụ tỉnh Quảng Trị phát hiện điểm mâu thuẫn. Theo tài liệu lưu trữ, khu vực Đội quy tập 968 phát hiện hài cốt liệt sĩ, trước đây là Trạm phẫu Cam Thành, huyện Cam Lộ. Trong khi đó, liệt sĩ Huynh hy sinh tại cao điểm 826 cách trạm phẫu này khoảng 20km. Trạm phẫu Cam Thành được thành lập sau khi huyện Cam Lộ giải phóng năm 1972. Còn liệt sĩ Huynh hy sinh năm 1971, thời điểm đó khu vực này vẫn thuộc vùng địch kiểm soát.

Cán bộ của Sở Nội vụ Quảng Trị đưa ra giả thuyết, liệt sĩ trải qua 2 lần an táng. Có thể sau khi hy sinh tại cao điểm 826, phần mộ liệt sĩ này được đồng đội an táng tại chiến trường. Đến khi Cam Lộ giải phóng năm 1972 và Trạm phẫu Cam Thành được thành lập, hài cốt được quy tập về đây, an táng trong hòm gỗ, thông tin trong lọ penicillin được khắc lại lên mảnh tôn.

Tuy nhiên, đây chỉ mới là giả thuyết, cần những thông tin xác đáng hơn để xác định danh tính phần mộ này. Với gia đình bà Vân, bà Thỉ, hành trình xác định chính xác phần mộ của người anh liệt sĩ vẫn sẽ tiếp tục.

Những bác sĩ thầm lặng tìm lại tên cho liệt sĩ

SKĐS - Giữa hàng nghìn phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính, những y, bác sĩ pháp y ở Hà Tĩnh lặng lẽ thu nhận từng mẫu sinh phẩm, góp phần tìm lại tên tuổi cho những người đã ngã xuống. Mỗi mẫu ADN là một hy vọng, mỗi cuộc giám định là hành trình tri ân bằng khoa học.