Nhiều người trẻ mắc lao nhưng chủ quan khi nhập viện phổi đã tổn thương nặng

Người trẻ chủ quan về lao, phát hiện bệnh khi đã nặng

Khi nhập viện tại Bệnh viện Phổi Nghệ An, anh N.D.Th. (36 tuổi, xã Văn Hiến) trong tình trạng sốt cao, ho khạc đờm kéo dài, khó thở, cơ thể suy kiệt. Kết quả thăm khám và xét nghiệm xác định anh mắc lao phổi nặng.

Sau gần tuần điều trị, sức khỏe anh Th. dần ổn định. Người đàn ông 36 tuổi kể, nhiều tháng trước xuất hiện những cơn ho dai dẳng, cơ thể thường xuyên mệt mỏi nhưng chỉ nghĩ do làm việc quá sức nên tự mua thuốc uống rồi tiếp tục đi làm. Chỉ đến khi sốt kéo dài, sụt cân nhanh, khó thở ngày càng nặng, anh mới vào viện thì bệnh đã tiến triển.

"Giá như đi khám sớm hơn thì có lẽ tôi đã không phải điều trị vất vả như thế này", anh Th. nói. Không có bảo hiểm y tế, chi phí điều trị cùng những ngày phải nghỉ làm khiến kinh tế gia đình thêm chật vật. Người thân của anh cũng thừa nhận, trước đó không nghĩ một người còn trẻ lại có thể mắc lao nên khá chủ quan trước các dấu hiệu ban đầu.

Theo các bác sĩ, trường hợp của anh Th. không phải cá biệt. Thực tế, ngày càng có nhiều người trong độ tuổi lao động nhập viện khi bệnh đã diễn tiến nặng. Không ít người có tiền sử lạm dụng rượu bia, sức khỏe suy giảm hoặc mắc bệnh nền nhưng chủ quan, cho rằng chỉ bị viêm đường hô hấp thông thường nên chậm đi khám, bỏ lỡ thời điểm điều trị hiệu quả nhất.

Bệnh viện Phổi Nghệ An cho biết, bệnh nhân điều trị nội trú vì lao hiện chiếm khoảng 6-10% tổng số người bệnh. Nếu trước đây lao chủ yếu gặp ở người lớn tuổi thì vài năm gần đây, số ca mắc ở thanh niên và người trung niên có xu hướng gia tăng.

Trao đổi với phóng viên, BSCKII Thái Đình Lâm, Phó Giám đốc Bệnh viện Phổi Nghệ An cho biết, nhiều yếu tố dẫn đến bệnh lao trẻ hóa. Áp lực học tập, công việc kéo dài, thức khuya, dinh dưỡng thiếu cân đối, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia hay sống trong môi trường đông đúc, thiếu thông thoáng đều có thể làm suy giảm miễn dịch hoặc tăng nguy cơ phơi nhiễm với vi khuẩn lao. Bên cạnh đó, các bệnh như đái tháo đường, HIV, suy giảm miễn dịch hoặc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Điều đáng lo là các triệu chứng ban đầu của lao thường không rầm rộ. Người bệnh ho kéo dài trên hai tuần, sốt nhẹ về chiều, đổ mồ hôi ban đêm, mệt mỏi, chán ăn, sụt cân hoặc đau tức ngực. Nhiều người trẻ dễ nhầm lẫn với cảm cúm, viêm phế quản nên tự mua thuốc điều trị, bỏ lỡ thời điểm phát hiện sớm. Đến khi ho ra máu, khó thở hoặc suy kiệt mới nhập viện thì việc điều trị trở nên phức tạp hơn.

Khoảng trống trong phát hiện sớm

Theo BS Thái Đình Lâm, phát hiện sớm là yếu tố quyết định để cắt đứt nguồn lây và nâng cao hiệu quả điều trị. Tuy nhiên, công tác tầm soát lao trong cộng đồng vẫn gặp nhiều khó khăn.

Sau khi Việt Nam trở thành quốc gia có thu nhập trung bình, nhiều nguồn tài trợ quốc tế cho chương trình phòng, chống lao đã thu hẹp, chủ yếu tập trung vào nhóm lao kháng thuốc hoặc đồng nhiễm lao/HIV. Trong khi đó, các bệnh viện thực hiện cơ chế tự chủ tài chính gặp nhiều áp lực khi triển khai các đợt khám lưu động tại vùng sâu, vùng xa và khu vực ven biển vì kinh phí lớn.

Nguồn nhân lực cũng là bài toán nan giải. Đội ngũ điều dưỡng thiếu hụt trong khi áp lực công việc ngày càng tăng, thu nhập chưa tương xứng khiến nhiều người chuyển việc hoặc ra nước ngoài làm việc, ảnh hưởng đến khả năng triển khai các hoạt động phát hiện bệnh tại cộng đồng.

Dù vậy, Bệnh viện Phổi Nghệ An vẫn duy trì nhiều đợt khám sàng lọc chủ động. Riêng trong tháng 6, bệnh viện tổ chức khám tại 29 trạm y tế, chụp X-quang phổi kỹ thuật số ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cho 6.548 người thuộc nhóm nguy cơ cao và xét nghiệm Mantoux cho 2.343 người nhằm phát hiện lao tiềm ẩn.

Qua sàng lọc, các bác sĩ phát hiện 160 trường hợp nghi lao trên phim X-quang, 12 trường hợp dương tính với vi khuẩn lao cùng 79 trường hợp lao tiềm ẩn cần được quản lý, điều trị dự phòng.

Tuy nhiên, kết quả này vẫn chưa phản ánh đầy đủ thực trạng bệnh trong cộng đồng. Năm 2025, Nghệ An ghi nhận 1.740 bệnh nhân lao; riêng 6 tháng đầu năm nay đã có 790 người nhập viện điều trị. Theo các bác sĩ, vẫn còn nhiều người mắc lao nhưng chưa được phát hiện vì bệnh diễn biến âm thầm hoặc chỉ tình cờ được phát hiện khi khám sức khỏe.

Một trong những "điểm nghẽn" hiện nay là khám sàng lọc lao chưa được đưa vào danh mục khám sức khỏe ban đầu và khám sức khỏe định kỳ một cách phổ biến.

Theo định hướng từ năm 2026, mỗi người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm. Ngành y tế kỳ vọng đây sẽ là cơ hội để phát hiện sớm bệnh lao cũng như nhiều bệnh lý nguy hiểm khác.

Các bác sĩ cũng khuyến cáo, bệnh lao hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ. Người bệnh cần tuân thủ dùng thuốc đủ thời gian, tái khám đúng hẹn và tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc. Việc điều trị không đầy đủ không chỉ làm tăng nguy cơ lao kháng thuốc mà còn kéo dài thời gian điều trị và làm gia tăng nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

Bệnh viện Phổi Nghệ An làm chủ kỹ thuật xét nghiệm hiện đại, rút ngắn thời gian chẩn đoán và điều trị

SKĐS - Xét nghiệm sinh học phân tử được đưa vào sử dụng giúp Bệnh viện Phổi Nghệ An phát hiện sớm bệnh lao và nhiều bệnh phổi nguy hiểm. Người bệnh không còn phải chờ đợi kéo dài, được chẩn đoán nhanh, điều trị ngay tại tỉnh, đỡ tốn kém và tránh được nhiều rủi ro không đáng có.