Nhiều chuyển biến tích cực trong phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/10, tại Khánh Hòa, Bộ Y tế phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương tổ chức Hội thảo "Định hướng nhiệm vụ, giải pháp tiến tới chấm dứt dịch bệnh AIDS tại Việt Nam trước năm 2030".
Hội thảo nhằm đánh giá kết quả 5 năm thực hiện Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 6/7/2021 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo công tác phòng, chống HIV/AIDS, tiến tới chấm dứt dịch bệnh AIDS tại Việt Nam trước năm 2030.
Đại diện Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Y tế và một số cơ quan trực thuộc; các ban, ngành Trung ương; Sở Y tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật và công an nhiều tỉnh, thành phố… tham dự.
Thông tin tại hội thảo, đại diện Vụ Y tế và Thể thao (Ban Tuyên giáo Trung ương) cho biết, sau 5 năm triển khai, Chỉ thị số 07-CT/TW đã góp phần đưa công tác phòng, chống HIV/AIDS vượt ra khỏi phạm vi y tế thuần túy, trở thành nhiệm vụ chính trị trọng yếu gắn với an sinh xã hội. Công tác điều trị HIV đạt kết quả tích cực, với tỷ lệ kiểm soát tải lượng virus dưới ngưỡng ức chế đạt 96,0%, vượt mục tiêu chiến lược 95%. Việc ứng dụng công nghệ số giúp tiếp cận sâu hơn vào các môi trường ẩn danh, bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ y tế bình đẳng và góp phần giảm kỳ thị…
Ông Phan Xuân Thủy, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Đông Hưng.
PGS.TS. Phạm Đức Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết đến nay, Việt Nam có 258.047 người nhiễm HIV còn sống, phân bố tại nhiều địa phương, vùng miền. Hệ thống y tế từ Trung ương đến địa phương đã nỗ lực triển khai công tác phòng, chống HIV/AIDS.
Việc thực hiện Chỉ thị số 07-CT/TW đã đạt được nhiều kết quả. Cụ thể, hơn 1.700 cơ sở y tế đã thực hiện xét nghiệm sàng lọc HIV cho hơn 2 triệu lượt người mỗi năm. Phát sinh phẩm tự xét nghiệm HIV tại 25/34 tỉnh, thành phố. Xét nghiệm khẳng định HIV được triển khai tại 34/34 tỉnh, thành phố; xét nghiệm nhiễm mới HIV được triển khai tại 30/34 tỉnh, thành phố.
PGS.TS. Phạm Đức Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), trình bày tại hội thảo. Ảnh: Đông Hưng.
Đối với người có hành vi nguy cơ cao lây nhiễm HIV, đã cung cấp bao cao su cho 1.439.241 lượt người, chất bôi trơn cho 481.564 lượt người và kim tiêm sạch cho 475.566 lượt người nghiện chích ma túy…
Tính đến ngày 14/6, toàn quốc có 514 cơ sở y tế triển khai điều trị HIV, bao gồm cả các trại giam. Có 191.706 bệnh nhân được theo dõi, điều trị bằng thuốc ARV.
Bộ Y tế cũng đã ban hành kế hoạch chuyển đổi số giai đoạn 2025-2030, đẩy mạnh cung cấp dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS trên các nền tảng số và triển khai chiến dịch 90 ngày làm sạch, làm giàu cơ sở dữ liệu.
Đã có 95,6% người nhiễm HIV sử dụng thuốc ức chế virus; 29,7% nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) sử dụng PrEP (thuốc dự phòng HIV); 96% người điều trị ARV có bảo hiểm y tế…
Cùng với xét nghiệm HIV và điều trị, công tác truyền thông cũng đạt nhiều kết quả. Hoạt động truyền thông hướng đến nhóm người có nguy cơ cao tại trường học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, khu công nghiệp và khu chế xuất. Các hoạt động cũng chú trọng lồng ghép nội dung giảm kỳ thị, phân biệt đối xử với người nhiễm HIV, đồng thời tăng cường vai trò của cộng đồng và các tổ chức…
Theo Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), dù đã đạt nhiều kết quả trong phòng, chống HIV/AIDS, công tác này vẫn còn nhiều thách thức như tình hình dịch diễn biến phức tạp; độ bao phủ của các hoạt động còn hạn chế so với yêu cầu để đạt mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS; nguồn viện trợ giảm; mô hình tài trợ thay đổi…
Các đại biểu dự hội thảo cùng đưa ra nhiều giải pháp thiết thực trong phòng, chống HIV/AIDS. Ảnh: Đông Hưng.
Tham luận của nhiều cơ quan, đơn vị tại hội thảo cũng chỉ ra một số khó khăn trong công tác phòng, chống HIV/AIDS hiện nay. Nhiều người còn thiếu thông tin về đường lây truyền HIV và khả năng điều trị. Xu hướng lây nhiễm HIV chuyển mạnh sang đường tình dục, gia tăng nhanh trong giới trẻ và nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới…
Các giải pháp cần triển khai mạnh mẽ
Để tiến tới chấm dứt dịch bệnh AIDS tại Việt Nam, Vụ Y tế và Thể thao (Ban Tuyên giáo Trung ương) đề xuất một số giải pháp như nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và hoàn thiện hành lang pháp lý; tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách và ban hành kịp thời các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Phòng, chống HIV/AIDS, bảo đảm đồng bộ, tương thích với các mục tiêu cốt lõi của Chiến lược quốc gia chấm dứt dịch bệnh AIDS trước năm 2030.
Bên cạnh đó, cần đổi mới tư duy tài chính, đẩy mạnh nội địa hóa và xã hội hóa nguồn lực; tăng tỷ trọng chi trả của Quỹ Bảo hiểm y tế đối với các dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh liên quan và thuốc ARV; phấn đấu đạt tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế 100% đối với người nhiễm HIV trong chuỗi điều trị.
Đồng thời, cần đột phá trong phương thức truyền thông số và triển khai các giải pháp phù hợp với từng nhóm đối tượng; lấy người bệnh làm trung tâm, chú trọng các nhóm có hành vi nguy cơ cao như giới trẻ, MSM và công nhân khu công nghiệp; đấu tranh xóa bỏ kỳ thị, phân biệt đối xử. Cùng với đó là tăng cường lồng ghép liên ngành và đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ…
Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cũng đề xuất nhiều giải pháp quan trọng như nâng cao chất lượng điều trị bằng thuốc ARV và hỗ trợ người bệnh tuân thủ điều trị; phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con; mở rộng xét nghiệm tại cộng đồng và cơ sở y tế, ưu tiên nhóm nguy cơ cao; ứng dụng phương pháp chẩn đoán nhiễm mới, dự báo dịch và kết nối điều trị sớm; nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong phòng, chống HIV/AIDS; đa dạng hóa mô hình PrEP và các biện pháp can thiệp giảm tác hại; huy động y tế tư nhân tham gia; đa dạng hóa nguồn tài chính và mở rộng chi trả bảo hiểm y tế cho điều trị ARV, PrEP…
UBND các tỉnh, thành phố đưa mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS vào kế hoạch của địa phương; chỉ đạo các sở, ngành, cơ sở y tế và chính quyền cấp xã triển khai đồng bộ, hiệu quả các biện pháp phòng, chống HIV/AIDS. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền tại cộng đồng, trường học và khu công nghiệp; lồng ghép nội dung phòng, chống HIV/AIDS với công tác phòng, chống ma túy, mại dâm và các chương trình an sinh xã hội.
Hiện nay, nhiều cơ sở y tế, địa phương làm tốt công tác dự phòng HIV. Ảnh: BTC hội thảo.
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp huy động các đoàn thể và tổ chức xã hội tham gia vận động giảm kỳ thị, phân biệt đối xử với người nhiễm HIV. Đồng thời, lồng ghép hoạt động hỗ trợ người nhiễm HIV với các chương trình an sinh xã hội, việc làm và sinh kế.
Phát biểu kết luận tại hội thảo, ông Phan Xuân Thủy, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh, sau 5 năm triển khai thực hiện Chỉ thị số 07-CT/TW, công tác phòng, chống HIV/AIDS ở nước ta đã có những chuyển biến tích cực, đạt được nhiều kết quả quan trọng. Nhận thức và trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và cả hệ thống chính trị đối với công tác phòng, chống HIV/AIDS tiếp tục được nâng lên. Các cấp ủy, chính quyền đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện công tác phòng, chống HIV/AIDS, đặt công tác này trong tổng thể nhiệm vụ bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội và phát triển kinh tế - xã hội. Sự phối hợp giữa ngành y tế với các ban, bộ, ngành, đoàn thể, địa phương và các tổ chức xã hội ngày càng chặt chẽ. Công tác phòng, chống HIV/AIDS đã chuyển mạnh theo hướng chủ động, dự phòng và dựa trên bằng chứng…
5 năm qua chúng ta đã đi được một chặng đường quan trọng, nhưng không được chủ quan. Những kết quả đạt được rất đáng ghi nhận, nhưng dịch HIV/AIDS vẫn còn đó; nguy cơ lây nhiễm mới vẫn tồn tại…Phải chuyển từ tâm thế duy trì kết quả sang tăng tốc để về đích.
Mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS trước năm 2030 là mục tiêu cụ thể, có tiêu chí rõ ràng và đo lường được. Để đạt mục tiêu đó, phải tiếp tục nỗ lực đạt các mục tiêu 95-95-95 (95% người nhiễm HIV biết tình trạng nhiễm HIV của mình; 95% người được chẩn đoán nhiễm HIV được điều trị bằng thuốc ARV; 95% người điều trị bằng thuốc ARV đạt tải lượng virus dưới ngưỡng ức chế). Đồng thời, bảo đảm các dịch vụ dự phòng, xét nghiệm, điều trị và chăm sóc HIV/AIDS được tiếp cận thuận lợi, liên tục và có chất lượng.
Chấm dứt dịch bệnh AIDS không chỉ là mục tiêu của ngành y tế mà còn là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội…
