Siết trách nhiệm nhà đầu tư, phát triển hạ tầng năng lượng
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc vừa thay mặt Chính phủ ký ban hành Nghị quyết số 361/NQ-CP ngày 10/11/2026, sửa đổi, bổ sung một số nội dung tại Nghị quyết số 328/NQ-CP ngày 13/10/2025 về Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Một trong những nhiệm vụ đáng chú ý là yêu cầu Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương theo thẩm quyền xây dựng chế tài nghiêm khắc đối với các nhà đầu tư đăng ký phát triển dự án năng lượng nhưng chậm hoặc không triển khai, làm ảnh hưởng đến an ninh năng lượng quốc gia trong giai đoạn 2026-2030.
Sửa đổi, bổ sung Chương trình hành động về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Nguồn: VGP
Đối với lĩnh vực than, Bộ Công Thương được giao chủ trì mở rộng tìm kiếm, thăm dò, nâng cao chất lượng đánh giá trữ lượng, tài nguyên; khẩn trương nghiên cứu công nghệ và phương pháp phù hợp để thăm dò bể than Sông Hồng.
Trong lĩnh vực điện, giai đoạn 2026-2027, Bộ Công Thương nghiên cứu, xây dựng lộ trình và hệ thống quy định pháp luật triển khai Thị trường chứng chỉ năng lượng tái tạo (REC). Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) có trách nhiệm xây dựng Đề án phát triển lưới điện thông minh tại Việt Nam giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Chính phủ cũng giao Bộ Công Thương xây dựng chiến lược quản lý, sử dụng, dự trữ và bảo vệ khoáng sản chiến lược phục vụ phát triển năng lượng; đồng thời phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan đầu tư hệ thống kho dự trữ quốc gia về dầu thô, xăng dầu, khí đốt và than, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh năng lượng.
Đẩy mạnh công nghệ xanh, ứng phó biến đổi khí hậu
Nghị quyết 361/NQ-CP đặt ra nhiều nhiệm vụ về tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Trong đó, Bộ NN&MT được giao khẩn trương xây dựng cơ chế trao đổi tín chỉ carbon, phát triển thị trường carbon trong nước và kết nối với thị trường quốc tế trong năm 2025-2026.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ KH&CN có trách nhiệm xây dựng chính sách ưu tiên phát triển công nghệ tiên tiến, hiệu quả cao, thân thiện với môi trường. Bộ Công Thương và Bộ KH&CN hoàn thiện khung khổ pháp lý, thúc đẩy công nghệ thu hồi, lưu giữ và tái sử dụng carbon, nhất là trong sản xuất điện sử dụng nhiên liệu hóa thạch.
Cùng với đó, cần mở rộng mô hình kinh tế tuần hoàn, tận dụng phế thải công nghiệp làm nhiên liệu sản xuất năng lượng; phát triển hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục và tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm môi trường tại các nhà máy điện. Chủ đầu tư nhà máy điện phải nâng cấp hệ thống xử lý khí thải, nước thải, bảo đảm đáp ứng quy định trong giai đoạn 2025-2030.
Đáng chú ý, Nghị quyết yêu cầu chủ đầu tư các dự án năng lượng thiết lập hệ thống quản trị, ứng phó rủi ro và chủ động triển khai giải pháp phòng, chống thiên tai, thích ứng biến đổi khí hậu ngay từ khâu lựa chọn địa điểm, thiết kế, xây dựng đến sản xuất, vận hành công trình.
Về khoa học, công nghệ và đào tạo nhân lực, Bộ KH&CN, Bộ Công Thương được giao xây dựng cơ chế tập trung đầu tư cho nghiên cứu và phát triển với tỷ lệ tối thiểu 2% GDP ngành năng lượng. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp tăng đầu tư nghiên cứu, thành lập các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, đổi mới sáng tạo và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia; thu hút 60-80 dự án chuyển giao công nghệ tiên tiến trong lĩnh vực năng lượng.
