Tính đến hết tháng 8/2009, trên toàn địa bàn TP. HCM, đã có 69 doanh nghiệp (DN) vi phạm việc trích nộp tiền BHXH cho người lao động với tổng số tiền lên đến 38,5 tỷ đồng, trong số đó có 54 DN của TP.HCM đã nợ, chây ì trong việc thanh toán các khoản Bảo hiểm xã hội(BHXH) cho người lao động với tổng số tiền 33 tỷ đồng.
 Người lao động cần được bảo đảm các quyền lợi chính đáng về BHXH. |
Khởi kiện vẫn chưa ăn thua
Theo ông Cao Văn Sang, Giám đốc BHXH TP.HCM cho biết, thành phố có 33.000 doanh nghiệp (DN) phải thu BHXH nhưng hiện nay vẫn còn khoảng 500 DN nợ tồn đọng BHXH trên 3 tháng, trong đó có đến 100 DN nợ BHXH đã kéo dài trên 1 năm với số nợ 88 tỷ đồng, đa số là các DN có vốn đầu tư nước ngoài.
Được biết, trong năm 2008, BHXH TP.HCM đã khởi kiện 8 doanh nghiệp nợ đọng quỹ BHXH với tổng số nợ hơn 19 tỷ đồng. Như vậy, từ năm 2008 đến tháng 8/2009 hệ thống BHXH TP đã khởi kiện 62 đơn vị vi phạm việc trích nộp BHXH với tổng số tiền nợ lên đến hơn 52,5 tỷ đồng. Tuy nhiên, số tiền thu hồi được sau khi các vụ án được giải quyết xong và hòa giải thành công mới chỉ được 10,8 tỷ (đạt tỉ lệ 21% trên số tiền nợ). Hiện đang còn 42 vụ kiện đang được giải quyết, xem xét ở các tòa án.
Mặc dù đã áp dụng nhiều hình thức xử lý với các DN trốn tránh trách nhiệm với người lao động, nhưng một khó khăn đối với việc xử lý DN vi phạm là theo đúng với các quy định luật pháp hiện hành, thì các đoàn thanh tra lao động chỉ có thể phạt các DN “chây ì” BHXH với mức phạt tối đa là 20 triệu đồng. Mức phạt này hoàn toàn chưa đủ sức răn đe các DN cố tình vi phạm, đã có rất nhiều DN đã đóng phạt để cố tình kéo dài, chậm thời gian nộp BHXH cho người lao động. Thậm chí có những nơi không chấp hành quyết định xử phạt nhưng cũng không bị cưỡng chế.
Vẫn còn nhiều vướng mắc
Hiện nay, các tỉnh lân cận như Bà Rịa - Vũng Tàu, Đồng Nai, Tây Ninh... đã nối bước TP. HCM, bắt đầu việc khởi kiện các DN còn nợ BHXH.
Tuy nhiên, ông Sang cho biết, dù biết kiện là thắng nhưng vẫn còn nhiều trở ngại về pháp lý cũng như cơ chế cần được sự tháo gỡ của các cấp thẩm quyền như thời gian giải quyết, xét xử quá dài. Chính DN nợ BHXH cũng lợi dụng điều này để họ làm ra lãi từ số nợ đó thậm chí để người chủ DN đủ thời gian để bỏ trốn về nước.
Mặt khác, hiệu quả của việc khởi kiện vẫn không đạt được như mong muốn, số tiền thu hồi còn quá ít, thậm chí số tiền trả nhỏ giọt, phần còn lại không biết bao giờ mới thu hồi hết. Có DN còn dùng chiêu phá sản để trốn nợ, khi đó không chỉ công nhân bị thiệt mà chính BHXH cũng phải chịu mất tiền án phí mà không thu hồi được nợ.
Phía nguyên đơn là BHXH không có thẩm quyền trong việc tạm hoãn xuất cảnh đối với chủ doanh nghiệp vi phạm vì BHXH kiện doanh nghiệp về mặt pháp nhân chứ không phải đối với cá nhân nên tòa án thành phố không thể can thiệp vào vấn đề này. Mặc dù lộ trình khởi kiện gặp rất nhiều khó khăn, nhưng BHXH sẽ kiên quyết khởi kiện đến cùng vì quyền lợi hợp pháp của người lao động và vì việc thu ngân sách Nhà nước. Ông Sang kiến nghị, cần thiết bổ sung khoản 4 với nội dung: “BHXH, người lao động tham gia BHXH có quyền được khởi kiện tại tòa án khi người sử dụng lao động có hành vi vi phạm pháp luật” vào điều 138 Luật BHXH.
Ngày 21/8, trong buổi làm việc với Bảo hiểm xã hội (BHXH) TP. Hồ Chí Minh về việc cơ quan này khởi kiện các doanh nghiệp chiếm dụng tiền BHXH, ông Huỳnh Thành Lập, Phó Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố cho rằng: Việc BHXH thành phố khởi kiện là đúng pháp luật, cần thiết và phải được tiếp tục nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người lao động và thu ngân sách Nhà nước.
Cùng chia sẻ với BHXH về những khó khăn trong việc “đòi nợ” doanh nghiệp, ông Bùi Hoàng Danh, Chánh án TAND thành phố cam kết: Đối với việc tạm đóng án phí, phía BHXH cần làm đơn gửi lên Tòa án cấp thành phố để Chánh án TAND gửi công văn chuyển xuống Tòa cấp quận, huyện để được giải quyết. TAND thành phố sẽ chỉ đạo TAND các quận, huyện sớm xử lý vụ kiện khi có đơn đề nghị của BHXH.
Thành Luân