Số bệnh nhân mắc cúm A có dấu hiệu gia tăng, trong đó người cao tuổi, đặc biệt là những người mắc bệnh nền như tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, là nhóm đáng lo ngại. Bệnh có thể gây biến chứng nặng, làm tăng nguy cơ suy hô hấp và kéo dài thời gian điều trị.
1. Nhiều ca cúm diễn biến nặng, nguy cơ biến chứng cao
Theo thống kê của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội, thời gian gần đây, các cơ sở y tế trên địa bàn tiếp nhận trung bình 200 - 300 trường hợp mắc cúm mỗi tuần. Đáng chú ý, người cao tuổi và người có bệnh lý nền là nhóm cần được theo dõi sát do cúm có thể khiến bệnh sẵn có trở nặng, làm quá trình điều trị phức tạp hơn.
Tại Bệnh viện Thanh Nhàn (Hà Nội), số bệnh nhân đến khám và nhập viện do cúm tăng rõ rệt trong khoảng hai tuần gần đây. Bệnh viện tiếp nhận cả người trẻ và người cao tuổi, trong đó có nhiều trường hợp mắc bệnh nền. Theo thống kê của bệnh viện, số bệnh nhân nhập viện do cúm có thể lên tới 20 trường hợp mỗi ngày. Trong đó, cúm A chiếm khoảng 90%, còn cúm B chiếm 10%.
Ở người cao tuổi, cúm có thể khởi phát với những biểu hiện như sốt, ho, mệt mỏi, đau nhức cơ thể. Tuy nhiên, bệnh không phải lúc nào cũng diễn biến nhẹ. Virus cúm có thể gây viêm phổi hoặc làm trầm trọng thêm các bệnh lý nền, đặc biệt ở người có sức khỏe suy giảm.
Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, thời gian gần đây, các bác sĩ tiếp nhận và điều trị một số trường hợp mắc cúm A diễn biến nặng. Điển hình là bệnh nhân H.X.T (72 tuổi), có tiền sử tăng huyết áp nhiều năm, đang duy trì điều trị bằng thuốc và từng bị tai biến mạch máu não.
Ths. BSNT Lê Thị Huyền, Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết: Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng sốt cao, ho khạc đờm, khó thở tăng dần và suy hô hấp. Kết quả xét nghiệm nhanh cho thấy bệnh nhân dương tính với cúm A. Qua thăm khám, các bác sĩ ghi nhận tình trạng viêm phổi nặng, tổn thương phổi ảnh hưởng đáng kể đến khả năng trao đổi khí. Bệnh nhân phải được hỗ trợ hô hấp với nồng độ oxy khoảng 40 - 50% để duy trì oxy máu.
Các xét nghiệm cho thấy phản ứng viêm và các chỉ số nhiễm khuẩn tăng cao. Bệnh nhân được điều trị cúm A, đồng thời điều trị tình trạng nhiễm khuẩn và hỗ trợ hô hấp tích cực.
Sau ba ngày điều trị, bệnh nhân đã hết sốt, huyết động tương đối ổn định. Tuy nhiên, tổn thương phổi vẫn còn nặng, bệnh nhân chưa thể tự duy trì hô hấp hiệu quả và tiếp tục phải thở máy không xâm nhập với nồng độ oxy hỗ trợ khoảng 40%.
Theo BS Huyền, một trong những yếu tố khiến quá trình điều trị gặp khó khăn là tiền sử tai biến mạch máu não, đặc biệt là đợt nhồi máu não gần đây, khiến khả năng ho và khạc đờm của bệnh nhân suy giảm. Trong khi đó, viêm phổi làm tăng tiết dịch đường hô hấp. Khi người bệnh không thể ho, khạc đờm hiệu quả, đờm dễ ứ đọng, gây khó khăn cho việc làm sạch đường thở, ảnh hưởng đến thông khí và làm tăng nguy cơ biến chứng hô hấp.
Bác sĩ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương thăm khám cho bệnh nhân cúm. Ảnh: BVCC.
2. Chủ động phòng cúm, không tự ý dùng thuốc Tamiflu
Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, lây truyền chủ yếu qua các giọt bắn và hạt khí dung khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Nguy cơ lây nhiễm cũng có thể tăng khi tiếp xúc với dịch tiết chứa virus. Bệnh có thể xuất hiện quanh năm, nhưng số ca mắc thường tăng vào một số thời điểm, trong đó có giai đoạn giao mùa.
Để chủ động phòng bệnh, người dân cần tiêm vaccine cúm hằng năm, đặc biệt là người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính và các nhóm có nguy cơ cao. Bên cạnh đó, cần duy trì thói quen vệ sinh tay, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, giữ nhà ở và nơi làm việc thông thoáng, hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp.
Người dân nên đeo khẩu trang đúng cách khi đến cơ sở y tế, sử dụng phương tiện giao thông công cộng, ở nơi đông người hoặc trong không gian kín, thông khí kém. Người có triệu chứng sốt, ho, đau họng, sổ mũi nên đeo khẩu trang khi tiếp xúc với người khác, hạn chế tiếp xúc gần, nghỉ ngơi và theo dõi sức khỏe.
Khi ho hoặc hắt hơi, cần dùng khăn giấy dùng một lần hoặc khuỷu tay áo che miệng, mũi; bỏ khăn giấy đã sử dụng đúng nơi quy định và rửa tay sau đó. Người dân cũng nên thường xuyên vệ sinh các bề mặt hay tiếp xúc, hạn chế đưa tay lên mắt, mũi, miệng và tăng cường thông khí trong không gian sinh hoạt.
Đáng chú ý, người dân không tự ý sử dụng thuốc kháng virus hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế. Thuốc kháng sinh không có tác dụng điều trị virus cúm; việc sử dụng thuốc kháng virus cần căn cứ vào tình trạng bệnh và đánh giá chuyên môn.
Nhóm có nguy cơ diễn biến nặng khi mắc cúm gồm người từ 65 tuổi trở lên, phụ nữ mang thai hoặc mới sinh, người mắc bệnh tim mạch, bệnh phổi mạn tính, suy thận, xơ gan, đái tháo đường và người suy giảm miễn dịch. Những trường hợp này nên liên hệ cơ sở y tế sớm khi có triệu chứng nghi cúm để được tư vấn, thăm khám và cân nhắc phương án điều trị phù hợp.
Đặc biệt, nếu người bệnh xuất hiện các dấu hiệu như khó thở, đau ngực, tím tái, lú lẫn, lơ mơ, không thể uống đủ nước hoặc các triệu chứng đang cải thiện nhưng đột ngột nặng trở lại, cần đến cơ sở y tế ngay.
Các bác sĩ nhấn mạnh, phát hiện sớm dấu hiệu chuyển nặng và điều trị kịp thời có ý nghĩa quan trọng, nhất là với người cao tuổi mắc bệnh nền. Chủ động tiêm vaccine, thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm và không chủ quan khi có triệu chứng sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng do cúm mùa.
Không tự ý dùng Tamiflu khi mắc cúm
Hiện nay, nhiều người có thói quen tự xét nghiệm cúm tại nhà và mua thuốc Tamiflu sử dụng mà chưa chú trọng theo dõi diễn biến bệnh. Tuy nhiên, việc điều trị cần căn cứ vào tình trạng bệnh và đặc điểm sức khỏe của từng người.
Tamiflu là thuốc kháng virus được sử dụng trong điều trị cúm. Thời điểm sử dụng và liều lượng cần được bác sĩ cân nhắc. Hiệu quả điều trị thường cao hơn khi thuốc được sử dụng sớm, lý tưởng trong vòng 48 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Tuy nhiên, người bệnh nặng hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao vẫn có thể được bác sĩ chỉ định điều trị sau thời điểm này. Đặc biệt, người suy thận cần được điều chỉnh liều theo chức năng thận.
Một vấn đề khác cần lưu ý là nguy cơ đồng thời mắc cúm A và sốt xuất huyết. Triệu chứng của hai bệnh có thể chồng lấp, gây khó khăn cho việc nhận diện nếu chỉ dựa vào biểu hiện bên ngoài.
Vì vậy, khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh, người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán và thực hiện các xét nghiệm cần thiết, trong đó có xét nghiệm sốt xuất huyết khi có chỉ định.
