Bệnh do virus Hanta là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây từ động vật gặm nhấm, đặc biệt là chuột, sang người. Điều đáng lo ngại là nhiều trường hợp ban đầu chỉ có biểu hiện giống cúm thông thường nên dễ bị bỏ qua.
Virus Hanta lây truyền như thế nào?
Virus Hanta tồn tại chủ yếu ở các loài gặm nhấm như chuột nhắt, chuột cống và một số động vật hoang dã khác. Chuột nhiễm bệnh thường không có biểu hiện bất thường nhưng có thể đào thải virus qua nước tiểu, phân và nước bọt.
Con người có nguy cơ nhiễm bệnh khi tiếp xúc với môi trường có chất thải của chuột nhiễm virus. Đây là con đường lây truyền phổ biến nhất.
Theo các chuyên gia truyền nhiễm, virus Hanta có thể lây sang người qua nhiều con đường như:
- Hít phải bụi chứa virus từ phân, nước tiểu hoặc nước bọt chuột đã khô.
- Tiếp xúc trực tiếp với bề mặt nhiễm chất thải của chuột rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng.
- Bị chuột mang mầm bệnh cắn.
- Ăn uống thực phẩm hoặc nước uống bị ô nhiễm bởi chất bài tiết của loài gặm nhấm.
Nguy cơ lây nhiễm đặc biệt cao ở những nơi có nhiều chuột trú ngụ như kho chứa đồ, nhà bỏ hoang, khu vực ẩm thấp, tàu thuyền, nông trại hoặc những nơi ít được vệ sinh thường xuyên.
Các hoạt động như quét dọn nhà kho, hút bụi, dọn chuồng trại hoặc tiếp xúc với ổ chuột có thể khiến virus phát tán vào không khí dưới dạng khí dung cực nhỏ. Khi hít phải, người bệnh có thể bị nhiễm virus mà không hề hay biết.
Dấu hiệu nhận biết sớm bệnh do virus Hanta
Một trong những khó khăn lớn nhất của bệnh do virus Hanta là triệu chứng giai đoạn đầu khá giống cảm cúm thông thường.
Sau khi nhiễm virus từ 1–8 tuần, người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như:
- Sốt cao đột ngột
- Đau đầu. Mệt mỏi
- Đau cơ, đặc biệt vùng lưng và đùi
- Buồn nôn, nôn
- Đau bụng
- Chán ăn
Nhiều người chủ quan cho rằng chỉ là cảm lạnh hoặc cúm thông thường nên không đi khám sớm.
Sau vài ngày, bệnh có thể chuyển nặng nhanh chóng với các triệu chứng nguy hiểm như: Ho khan; khó thở tăng dần; tức ngực; thở nhanh; tụt huyết áp; suy hô hấp cấp.
Một số trường hợp khác có biểu hiện tổn thương thận như:
Tiểu ít; phù; tăng huyết áp; tiểu máu; suy thận cấp.
Các chuyên gia cảnh báo, nếu người bệnh có tiền sử tiếp xúc môi trường nhiều chuột và xuất hiện sốt kèm khó thở hoặc suy thận, cần nghĩ đến nguy cơ nhiễm virus Hanta để được chẩn đoán sớm.
Virus Hanta vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây bệnh nặng với tỷ lệ tử vong cao nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Virus Hanta có nguy hiểm?
Virus Hanta có thể gây ra hai hội chứng nguy hiểm chính:
Hội chứng phổi do Hantavirus (HPS)
Đây là thể bệnh nặng thường gặp tại châu Mỹ. Người bệnh có thể suy hô hấp cấp rất nhanh do phổi bị tổn thương nặng. Tỷ lệ tử vong của hội chứng này khá cao nếu không được điều trị tích cực.
Hội chứng sốt xuất huyết kèm suy thận (HFRS)
Thể bệnh này thường gặp ở châu Á và châu Âu. Virus gây tổn thương mạch máu và thận, dẫn đến xuất huyết, tụt huyết áp, suy thận cấp.
Người bệnh nặng có thể phải lọc máu và hồi sức tích cực.
Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho virus Hanta. Việc điều trị chủ yếu là hỗ trợ hô hấp, tuần hoàn và xử trí biến chứng.
Do đó, phát hiện sớm đóng vai trò đặc biệt quan trọng giúp giảm nguy cơ tử vong.
Ai có nguy cơ cao nhiễm virus Hanta?
Một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao gồm:
- Người sống hoặc làm việc trong môi trường nhiều chuột.
- Công nhân kho bãi, nông trại.
- Người dọn dẹp nhà cũ, nhà hoang.
- Người làm việc trong môi trường vệ sinh kém.
- Người thường xuyên tiếp xúc với động vật gặm nhấm.
- Người đi du lịch, cắm trại ở khu vực hoang dã.
Đặc biệt, những nơi kín gió, lâu ngày không vệ sinh là môi trường thuận lợi để virus tồn tại và phát tán.
Làm thế nào để phòng ngừa virus Hanta?
Biện pháp quan trọng nhất là hạn chế tiếp xúc với chuột và chất thải của chuột.
- Giữ môi trường sạch sẽ.
- Dọn dẹp nhà cửa thường xuyên.
- Đậy kín thức ăn.
- Thu gom rác đúng cách.
- Bịt kín các khe hở chuột có thể xâm nhập.
Khi vệ sinh nơi có phân chuột, không nên quét hoặc hút bụi trực tiếp vì có thể làm virus phát tán vào không khí. Thay vào đó nên:
- Đeo khẩu trang, găng tay.
- Phun dung dịch khử khuẩn trước khi lau dọn.
- Dùng khăn ướt lau sạch khu vực ô nhiễm.
- Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với chuột. Không bắt chuột bằng tay trần và tránh tiếp xúc với xác động vật chết.
- Rửa tay thường xuyên. Sau khi dọn dẹp hoặc tiếp xúc môi trường nghi có chuột, cần rửa tay bằng xà phòng sạch.
Khi nào cần đi khám ngay?
Người dân cần đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu sau: sốt cao kéo dài; khó thở; đau ngực; mệt lả; tiểu ít; phù; có tiền sử tiếp xúc môi trường nhiều chuột trước đó.
Việc khai báo đầy đủ yếu tố dịch tễ giúp bác sĩ định hướng chẩn đoán nhanh hơn và xử trí kịp thời.
