Tự ý sử dụng corticoid kéo dài, bệnh nhân bất ngờ được phát hiện nhiễm khuẩn huyết từ vết loét bệnh gút
Nhiều người nghĩ rằng hạt tophi ở bệnh gút chỉ gây đau, biến dạng khớp và ảnh hưởng đến sinh hoạt. Tuy nhiên, nếu hạt tophi bị loét, chảy mủ kéo dài mà không được điều trị đúng cách có thể trở thành "cửa ngõ" để vi khuẩn xâm nhập vào máu, gây nhiễm khuẩn huyết và nhiều biến chứng nguy hiểm.
Đó là trường hợp của bệnh nhân nam, 34 tuổi, nhập Bệnh viện Phổi 74 trong tình trạng sốt, đau tức ngực, ho và khó thở khoảng một tuần. Với các triệu chứng này, các bác sĩ nghĩ nhiều đến viêm phổi mắc phải cộng đồng.
Tuy nhiên, qua thăm khám toàn diện, bệnh nhân được ghi nhận có nhiều hạt tophi lớn tại các khớp do mắc gút mạn tính nhiều năm. Một số hạt tophi đã loét, chảy mủ, rò dịch và có mùi hôi. Người bệnh cũng có biểu hiện hội chứng Cushing do tự sử dụng corticoid kéo dài.
Bệnh nhân có nhiều hạt tophi kích thước lớn tại các khớp bàn ngón tay, đầu gối do gút mạn tính. Đây là yếu tố nguy cơ dẫn đến loét và bội nhiễm nếu không được điều trị đúng cách (nguồn Bệnh viện Phổi 74)
Các xét nghiệm cho thấy tình trạng viêm nặng với chỉ số viêm như: bạch cầu, CRP và procalcitonin tăng cao. Nuôi cấy bệnh phẩm từ hạt tophi loét và cấy máu đều phát hiện vi khuẩn tụ cầu (Staphylococcus aureus) nhạy cảm methicillin (MSSA), khẳng định bệnh nhân mắc nhiễm khuẩn huyết. Soi vi khuẩn lao trực tiếp dịch rò âm tính.
Hạt tophi vỡ loét, rò ngoài da, "cửa ngõ" để vi khuẩn xâm nhập
Bệnh nhân được chỉ định chụp X-quang và cắt lớp vi tính ngực, ghi nhận tổn thương vùng đỉnh phổi phải, trung thất trên và nhiều vị trí ở hệ cơ xương.
Ths.BS Nguyễn Thị Việt Chinh, Phó trưởng Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Phổi 74 cho biết, ban đầu, các tổn thương này gợi ý viêm phổi hoặc khối trung thất, nhưng sau khi có kết quả vi sinh, các bác sĩ xác định đây là các ổ nhiễm khuẩn thứ phát do vi khuẩn lan theo đường máu.
Các hạt tophi bị loét, chảy mủ kéo dài là nguồn gốc gây nhiễm khuẩn huyết do tụ cầu vàng ở người bệnh. (nguồn: Bệnh viện Phổi 74)
Theo Ths.BS Nguyễn Thị Việt Chinh, đây là trường hợp điển hình cho thấy việc thăm khám toàn diện có vai trò quyết định trong chẩn đoán.
"Không phải mọi trường hợp sốt, đau ngực và tổn thương phổi đều có ổ nhiễm khuẩn nguyên phát tại phổi. Ở những người mắc gút mạn tính có hạt tophi loét hoặc chảy mủ, bác sĩ cần nghĩ đến khả năng nhiễm khuẩn từ tổn thương ngoài da rồi lan vào máu. Việc phát hiện đúng nguồn gốc nhiễm khuẩn giúp lựa chọn kháng sinh phù hợp và hạn chế các biến chứng nặng.", Ths.BS Nguyễn Thị Việt Chinh, Phó trưởng Khoa Nội tổng hợp nói.
Các bác sĩ cũng cho biết: Hạt tophi bị loét không chỉ gây đau và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống mà có thể trở thành "cửa ngõ" để vi khuẩn xâm nhập vào máu, gây nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi, viêm xương khớp, viêm trung thất, viêm nội tâm mạc và nhiều ổ áp xe ở các cơ quan khác.
X-quang ngực ghi nhận tổn thương vùng đỉnh phổi phải và trung thất trên, ban đầu hướng đến chẩn đoán viêm phổi, u phổi. Hình ảnh cắt lớp vi tính ngực cho thấy tổn thương vùng khớp ức – đòn phải lan vào trung thất trên cùng nhiều ổ viêm tại hệ cơ xương, phù hợp với nhiễm khuẩn lan tỏa theo đường máu (nguồn: Bệnh viện Phổi 74).
Lạm dụng corticoid làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn
Qua khai thác bệnh sử, bệnh nhân đã tự sử dụng corticoid trong thời gian dài mà không được theo dõi y tế.
Theo Ths.BS Nguyễn Thị Việt Chinh, việc lạm dụng corticoid có thể làm suy giảm miễn dịch, khiến các hạt tophi dễ loét, vết thương chậm lành và làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn nặng.
"Người bệnh gút tuyệt đối không nên tự ý sử dụng corticoid kéo dài khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Khi hạt tophi xuất hiện tình trạng loét, chảy dịch, chảy mủ hoặc kèm sốt kéo dài, đau ngực, khó thở, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời", BS Chinh khuyến cáo.
5 dấu hiệu cảnh báo người bệnh gút cần đến bệnh viện ngay
• Hạt tophi loét, chảy dịch hoặc chảy mủ.
• Sốt trên 38°C kéo dài hoặc rét run.
• Đau tức ngực, khó thở.
• Đau tăng nhiều tại khớp hoặc vùng quanh hạt tophi.
• Mệt mỏi nhiều, ăn uống kém hoặc có biểu hiện nhiễm trùng toàn thân.
Khi xuất hiện các dấu hiệu trên, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được khám, làm các xét nghiệm cần thiết nhằm phát hiện sớm nhiễm khuẩn huyết và các ổ nhiễm khuẩn thứ phát.
Ca bệnh trên là lời nhắc nhở rằng người mắc gút không chỉ cần kiểm soát acid uric máu mà còn phải theo dõi sát các hạt tophi. Khi hạt tophi bị loét, chảy mủ hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng, cần đi khám sớm để tránh những biến chứng nguy hiểm.
Việc điều trị gút cần được theo dõi lâu dài bởi bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc, đặc biệt là corticoid. Phát hiện sớm, điều trị đúng và chăm sóc tốt các tổn thương ngoài da sẽ góp phần phòng ngừa nhiễm khuẩn huyết và bảo vệ sức khỏe lâu dài.