Nhật Bản đã được bảo vệ bằng hệ thống cảnh báo hiện đại nhất

Trước khả năng đối phó của Nhật Bản với các thảm họa khủng khiếp vừa qua,  giới quan sát khẳng định quần đảo Nhật Bản được bảo vệ ở mức tốt nhất có thể nhờ một hệ thống cảnh báo vô cùng tân tiến.

Ba phút, đó là thời gian mà giới chức Nhật Bản cần để đưa ra các cảnh báo đầu tiên về sóng thần, sau khi trận động đất vô cùng khủng khiếp vừa xảy ra. Như vậy, các cư dân đã biết ngay sẽ có những đợt sóng thần cao 10 mét tràn vào ven bờ phía Thái Bình Dương. Các lệnh di tản cũng được đưa ra ngay lập tức. Các chuyến tàu, trong đó có các tàu cao tốc cũng đã được dừng lại tức thì. Nhiều thiệt hại đã tránh được. Vài phút sau khi trận động đất xảy ra, trên truyền hình, cũng như trên internet, một tấm bản đồ hiện ra thường trực, với các dấu hiệu chỉ rõ những vùng bị sóng thần đe dọa. Được biết, hệ thống cảnh báo động đất mới của Nhật đã được xây dựng từ năm 2006, cho phép có được các thông tin về cơn động đất, một phút trước khi nó xảy ra. Cơ quan khí tượng Nhật sở hữu trực tiếp 600 máy đo cường độ động đất, và nhận được thông tin từ 3.600 máy đo do chính quyền địa phương và Viện địa cầu học và dự báo thảm họa quốc gia phụ trách. Hệ thống đo đạc này cho phép Cơ quan khí tượng Nhật có thể đưa ra các báo động kịp thời và liên tục về diễn biến của cơn động đất. Tùy theo mức độ của chấn động mà các bộ phận ngưng tự động sẽ được khởi động để làm dừng các thang máy, các dây chuyền sản xuất hay các phương tiện giao thông. Được truyền qua các đài phát thanh và truyền hình, các báo động này có thể giúp cho các cư dân của khu vực liên quan có các hành động tự bảo vệ cần thiết, như: tìm các nơi trú ẩn tạm thời (dưới bàn, dưới khung cửa…), đóng vòi khí đốt, mở cửa sổ…

* Hơn 70 lưu học sinh, tu nghiệp sinh Việt Nam đã chia thành những nhóm nhỏ tập trung ở thành phố Sendai, nơi chịu ảnh hưởng nặng nề của động đất và sóng thần, để chuẩn bị sơ tán đến Osaka và Tokyo. * Tính đến nay có 4 trong 6 lò phản ứng của Fukushima I (Dai-ichi) bị hư hại. Lần lượt đã có các vụ nổ hydro xảy ra tại các lò này, riêng lò số 4 còn có cháy. Chính phủ Nhật Bản tuyên bố mức độ phóng xạ đã tăng cao đến mức có thể gây ảnh hưởng đến sức khoẻ con người.

Tuy nhiên, trên thực tế, đối với các trận động đất cường độ lớn, các thông tin cảnh báo có tác động rất ít. Phần lớn các cư dân tại Sendai, nơi vừa bị thảm họa, đã không đủ thời gian để tìm nơi trú ẩn. Mặc dù sẵn sàng đối phó với động đất và sóng thần, nhưng Nhật Bản đã không chuẩn bị đối phó trước sự ập đến dồn dập của nhiều thảm họa, đặc biệt là thảm họa phóng xạ hạt nhân. Ông Patrick Lagadec, Giám đốc nghiên cứu tại Đại học Bách khoa Pháp, chuyên gia về các thảm họa từ hai mươi năm nay, đã cho biết, đây là lần đầu tiên một đất nước phải đối phó với một loạt thảm họa như vậy, tiếp theo động đất, sóng thần, là nguy cơ phóng xạ hạt nhân, rồi đến các tác động về mặt kinh tế và xã hội. Ông Patrick Lagadec nhận xét với hình ảnh ví von “Chúng ta đang ở trong một cơn bão với các đợt rung chuyển tán ra mọi hướng. Và tất cả các hiện tượng này đều ở mức độ vô cùng nghiêm trọng”. Cũng theo chuyên gia người Pháp này, chúng ta đã không còn ở trong lôgic các thảm họa quen thuộc, với cách xử trí phân lập từng mặt một để xử lý riêng rẽ. Thực tế này vượt ra ngoài cách quan niệm vốn có của chúng ta. Các “tai biến” mang tính hệ thống, và truyền rất nhanh từ qui mô địa phương đến tầm quốc gia và toàn cầu. Điều này đòi hỏi các nghiên cứu liên ngành và sự liên kết, cũng như sự tham gia trực tiếp của các chính phủ, các doanh nghiệp.

Cho đến nay, phản ứng của xã hội Nhật Bản trước các thảm họa kinh hoàng kể trên là hết sức bình tĩnh và kỷ luật. Để đối phó với tình trạng thiếu điện, ngay từ sáng 15/3, trên mặt phố, các máy điện tử công nghệ cao quảng cáo dùng nhiều điện đã được thay thế bằng các máy móc nhỏ bé dùng pin và điện nạp. Khách hàng xếp hàng dài để mua rađiô cỡ nhỏ và những đèn bỏ túi có công suất lớn để sử dụng trong trường hợp xảy ra động đất lần nữa. Một chút lo ngại bắt đầu thấy được tại Tokyo, khi các nhu yếu phẩm, như sữa, trứng, rau quả, … tại nhiều cửa hàng đã được mua hết sạch.    

 

   Nguyễn Liên (từ Tokyo)