Phụ cấp và thu nhập thấp khó 'giữ chân' bác sĩ
Theo thống kê của Bộ Y tế, từ đầu năm 2021 đến giữa năm 2022, cả nước có gần 10.000 nhân viên y tế nghỉ việc, trong đó nhiều nhất là ở TP Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đồng Nai, Bình Dương, An Giang, Đà Nẵng. Một trong những nguyên nhân là áp lực kinh tế, thu nhập thấp, không tương xứng với tính chất, áp lực công việc cũng như điều kiện làm việc khắc nghiệt của ngành y tế.
Hiện nay, các mức phụ cấp cho nhân viên y tế căn cứ theo Quyết định 73/2011/QĐ-TTg ngày 28/12/2011 của Thủ tướng Chính phủ. Từ ngày 1/7/2024, lương cơ sở tăng lên 2.340.000 đồng nhưng các khoản phụ cấp dành cho nhóm đối tượng này lại không có sự điều chỉnh tương ứng.
Bộ Y tế đang dự thảo Nghị định quy định chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với viên chức, người lao động công tác tại các cơ sở y tế công lập, trong đó Bộ Y tế đề xuất tăng tiền phụ cấp mổ, trực cho nhân viên y tế gấp 2 - 3 lần.
Ví dụ như, tiền trực của bác sĩ tại bệnh viện hạng I là 115.000 đồng/ca trực kéo dài tới 24 giờ, cộng thêm 15.000 đồng tiền ăn. Tại một bệnh viện tuyến trung ương, một ca mổ bình thường kéo dài từ 4 - 6 giờ, bác sĩ chính chỉ được hỗ trợ 280.000 đồng, bác sĩ phụ mổ hoặc phụ gây mê hồi sức nhận mức phụ cấp 200.000 đồng.
Thậm chí có những ca phẫu thuật phức tạp, kéo dài, các ca ghép tạng đòi hỏi ngoài việc phải có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao, bác sĩ chính phải có sức khoẻ để "chịu đựng" cường độ làm việc vô cùng lớn, nhưng họ cũng chỉ nhận được hỗ trợ vài trăm nghìn đồng.
Mức phụ cấp này đang trở nên quá "lỗi thời", không còn phù hợp với khối lượng công việc, những cống hiến của nhân viên y tế cũng như sự thay đổi nhanh chóng của đời sống kinh tế- xã hội.
Trong bối cảnh lạm phát và chi phí sinh hoạt tăng cao, mức phụ cấp hiện tại không đủ để hỗ trợ nhân viên y tế, đặc biệt là những người làm việc tại các trạm y tế xã, vùng sâu, vùng xa. Nhiều ý kiến cho rằng, sau hơn một thập kỷ, việc điều chỉnh phụ cấp là cần thiết để động viên và giữ chân nhân lực y tế.
Với đồng lương và phụ cấp như hiện nay, cuộc sống của cán bộ y tế ở thành thị và các thành phố lớn rất khó khăn, nhân viên y tế cơ sở cũng vô cùng vất vả, nhất là những người công tác tại khu vực nông thôn, miền núi. Họ không chỉ phải đối mặt với điều kiện làm việc thiếu thốn; môi trường làm việc tiềm ẩn nhiều nguy cơ lây nhiễm bệnh tật; một người phải đảm nhận nhiều nhiệm vụ, từ khám chữa bệnh, tiêm chủng, đến phòng chống dịch bệnh... Đây là những lý do khiến nhiều nhân viên y tế, đặc biệt là y bác sĩ trẻ, có xu hướng chuyển đổi công việc hoặc rời bỏ ngành, gây ra tình trạng thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng.
Kỳ vọng từ việc điều chỉnh phụ cấp
Có những ca ghép tạng kéo dài nhiều giờ đồng hồ, bác sĩ phụ mổ chỉ nhận được phụ cấp 200.000 đồng.
Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định một số chế độ phụ cấp đặc thù đối với công chức, viên chức, người lao động trong các cơ sở y tế công lập, chế độ phụ cấp chống dịch; chế độ hỗ trợ nhân viên y tế thôn, tổ dân phố và cô đỡ thôn, bản. Cụ thể:
- Bệnh viện hạng I, hạng đặc biệt; Viện Pháp y tâm thần Trung ương; Viện pháp Y tâm thần Trung ương Biên Hòa tăng 210.000 đồng so với hiện hành.
- Bệnh viện hạng II; Viện Pháp y quốc gia; Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực; Trung tâm điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người (đối với trực điều phối lấy, ghép, vận chuyển, bảo quản mô, bộ phận cơ thể người) tăng 165.000 đồng so với hiện hành.
- Các bệnh viện còn lại và các cơ sở khác tương đương; Trung tâm Pháp y cấp tỉnh; Trung tâm điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người (đối với trực tư vấn, vận động hiến tặng mô, bộ phân cơ thể người) tăng 120.000 đồng so với hiện hành.
- Trạm y tế xã, trạm y tế quân dân y tăng 45.000 đồng so với quy định hiện hành.
- Mức hỗ trợ tiền ăn tăng 25.000 đồng so với hiện hành.
Kinh phí để thực hiện chế độ phụ cấp trực tại cơ sở khám chữa bệnh được lấy từ nguồn ngân sách nhà nước giao cho đơn vị theo phân cấp ngân sách nhà nước hiện hành, nguồn thu sự nghiệp của đơn vị được để lại theo quy định, và nguồn thu hợp pháp khác của đơn vị (nếu có).
Các chuyên gia và đại diện công đoàn ngành y tế cho rằng, việc điều chỉnh phụ cấp không chỉ cải thiện đời sống của nhân viên y tế mà còn góp phần giữ chân người lao động, nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, đặc biệt tại các địa phương khó khăn.
Điều chỉnh phụ cấp cho nhân viên y tế sau 14 năm là một nhu cầu cấp thiết, nhằm đảm bảo công bằng và động viên đội ngũ y tế tiếp tục cống hiến. Hy vọng rằng, những đề xuất này sẽ sớm được triển khai để hỗ trợ nhân viên y tế, đặc biệt là ở các tuyến cơ sở, góp phần xây dựng một hệ thống y tế vững mạnh hơn.
