Bên cạnh việc tuân thủ điều trị bằng thuốc, đo huyết áp tại nhà và duy trì lối sống lành mạnh đóng vai trò quan trọng giúp người bệnh kiểm soát huyết áp, hạn chế nguy cơ biến chứng.
1. Tăng huyết áp nguy hiểm như thế nào?
Tăng huyết áp là tình trạng áp lực máu tác động lên thành động mạch thường xuyên ở mức cao. Bệnh có tỷ lệ mắc ngày càng tăng, đặc biệt ở người cao tuổi, người thừa cân, béo phì và những người có lối sống ít vận động.
Theo ngưỡng chẩn đoán thường được áp dụng tại cơ sở y tế, một người được xác định mắc tăng huyết áp khi huyết áp đo tại phòng khám có huyết áp tâm thu từ 140 mmHg trở lên và/hoặc huyết áp tâm trương từ 90 mmHg trở lên. Việc chẩn đoán cần dựa trên các lần đo đúng quy trình, không nên kết luận chỉ từ một kết quả đo đơn lẻ, trừ những tình huống đặc biệt cần xử trí ngay.
Điều đáng lo ngại là tăng huyết áp thường không có triệu chứng rõ ràng. Nhiều người vẫn sinh hoạt bình thường, không cảm thấy đau đầu, chóng mặt hay mệt mỏi nên không biết mình mắc bệnh. Tuy nhiên, nếu huyết áp tăng kéo dài và không được kiểm soát, áp lực lên thành mạch có thể gây tổn thương nhiều cơ quan đích.
Ở tim, tăng huyết áp làm tăng gánh nặng hoạt động, lâu ngày có thể dẫn đến phì đại cơ tim, suy tim và bệnh mạch vành. Ở não, bệnh làm tăng nguy cơ đột quỵ do tắc hoặc vỡ mạch máu não. Tại thận, huyết áp cao kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ, dẫn đến suy giảm chức năng thận. Ngoài ra, bệnh còn có thể gây tổn thương võng mạc, ảnh hưởng đến thị lực.
Vì vậy, phát hiện sớm, theo dõi thường xuyên và kiểm soát huyết áp đúng cách là việc làm cần thiết để phòng ngừa biến chứng.
2. Những biện pháp giúp kiểm soát huyết áp
Bên cạnh việc dùng thuốc theo chỉ định, thay đổi lối sống là nền tảng quan trọng trong kiểm soát tăng huyết áp. Người bệnh có thể chủ động thực hiện các biện pháp sau:
- Kiểm soát cân nặng: Thừa cân, béo phì làm tăng nguy cơ tăng huyết áp và các bệnh chuyển hóa. Giảm cân hợp lý, đặc biệt ở người có mỡ bụng, có thể giúp cải thiện chỉ số huyết áp và giảm gánh nặng cho tim.
- Tăng cường vận động thể lực: Nên duy trì hoạt động thể chất đều đặn, phù hợp với tuổi và tình trạng sức khỏe. Người trưởng thành có thể hướng tới ít nhất 150 phút vận động aerobic cường độ vừa mỗi tuần, kết hợp các bài tập tăng sức mạnh cơ theo khả năng. Người có bệnh tim mạch hoặc bệnh nền cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu chương trình tập luyện.
- Ăn uống lành mạnh, giảm muối: Ưu tiên rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá và các sản phẩm từ sữa ít béo. Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh, dưa muối, thực phẩm nhiều muối và chất béo bão hòa. Không nên thêm nhiều muối, nước mắm hoặc gia vị mặn khi chế biến món ăn.
- Hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá: Uống nhiều rượu bia có thể làm tăng huyết áp và ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị. Thuốc lá gây tổn thương mạch máu, làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch và đột quỵ. Vì vậy, người bệnh cần hạn chế rượu bia và chủ động cai thuốc lá.
- Ngủ đủ giấc, giảm căng thẳng: Giấc ngủ kém, thiếu ngủ kéo dài và căng thẳng thường xuyên có thể ảnh hưởng bất lợi đến huyết áp. Nên duy trì giờ ngủ ổn định, thư giãn sau giờ làm việc và hạn chế thức khuya. Người thường xuyên ngáy to, ngừng thở khi ngủ hoặc buồn ngủ ban ngày nên đi khám để được đánh giá nguy cơ ngưng thở khi ngủ.
- Tuân thủ điều trị và tái khám: Người bệnh cần uống thuốc đúng liều, đúng thời điểm theo chỉ định; không tự ý ngừng thuốc khi huyết áp đã trở về mức mục tiêu. Việc tái khám giúp bác sĩ đánh giá hiệu quả điều trị, điều chỉnh thuốc khi cần thiết và phát hiện sớm tổn thương cơ quan đích.
Nên duy trì hoạt động thể chất đều đặn, phù hợp với tuổi và tình trạng sức khỏe. Ảnh DK
Tăng huyết áp là bệnh mạn tính cần được kiểm soát lâu dài. Người bệnh nên chủ động đo huyết áp, lưu lại kết quả và trao đổi thường xuyên với bác sĩ để xây dựng mục tiêu điều trị phù hợp. Nếu huyết áp tăng rất cao, đặc biệt từ 180/120 mmHg trở lên, cần nghỉ ngơi và đo lại sau ít nhất một phút.
Nếu chỉ số vẫn ở mức này, cần liên hệ cơ sở y tế để được hướng dẫn; nếu kèm đau ngực, khó thở, yếu liệt, méo miệng, nói khó hoặc thay đổi thị lực, phải gọi cấp cứu ngay. Kiểm soát huyết áp tốt không chỉ giúp phòng ngừa biến chứng mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.
