Cảnh giác với chiêu trò lừa đảo ngay tại nhà
Theo chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu, hiện nay, kẻ gian đang lợi dụng tâm lý lo lắng bệnh tật, mong muốn có thêm thu nhập và lòng tốt của người cao tuổi để thực hiện nhiều chiêu trò lừa đảo tinh vi. Bên cạnh những chiêu trò lừa đảo online, lừa đảo trực tiếp ngay tại nhà bằng cách giả danh.
Kẻ gian đang lợi dụng tâm lý lo lắng bệnh tật, mong muốn có thêm thu nhập và lòng tốt của người cao tuổi để thực hiện nhiều chiêu trò lừa đảo tinh vi. Bên cạnh những chiêu trò lừa đảo online, lừa đảo trực tiếp ngay tại nhà bằng cách giả danh nhân viên công ích, cán bộ cũng là một trong những chiêu trò lừa đảo nguy hiểm nhất đối với người cao tuổi.
Nhiều hình thức lừa đảo nhắm vào người cao tuổi.
Các đối tượng thường sử dụng một số kịch bản quen thuộc. Phổ biến nhất là giả danh nhân viên "kiểm tra kỹ thuật khẩn cấp" như điện, nước, internet. Một người đứng nói chuyện, đánh lạc hướng gia chủ, trong khi đồng bọn lén lút đột nhập để trộm cắp tài sản.
Một chiêu trò khác là yêu cầu người dân nộp tiền mặt tại chỗ với lý do "thu phí", "ký giấy tờ", "xử lý hồ sơ", thậm chí đưa ra các giấy tờ, hợp đồng giả để tạo lòng tin. Không ít trường hợp nạn nhân vừa mất tiền, vừa đối mặt nguy cơ mất tài sản lớn hơn.
Khác với lừa đảo qua mạng, hình thức này mang lại rủi ro kép: vừa mất tài sản, vừa đe dọa trực tiếp đến an ninh, an toàn thân thể của người cao tuổi tại nhà riêng.
Chuyên gia Ngô Minh Hiếu cảnh báo, người dân cần đặc biệt cảnh giác khi có người lạ xuất hiện đột ngột, không có lịch hẹn hay thông báo trước. Các đối tượng thường tạo áp lực, thúc giục xử lý gấp, đe dọa cắt điện, nước hoặc gây hậu quả nếu không hợp tác ngay.
Yêu cầu thanh toán tiền mặt tại chỗ, thu các khoản phí "lạ" không có trong hóa đơn, hoặc xuất trình giấy tờ, thẻ nhân viên sơ sài, không cho kiểm tra kỹ cũng là những dấu hiệu điển hình của hành vi lừa đảo.
Trước nguy cơ trên, chuyên gia khuyến cáo người dân thực hiện 3 bước cơ bản.
Thứ nhất, không mở cửa ngay, quan sát qua mắt thần hoặc camera và giữ nguyên tắc "cửa đóng then cài".
Thứ hai, yêu cầu người lạ chờ bên ngoài và chủ động gọi điện đến tổng đài, đơn vị chính thức để xác minh thông tin.
Thứ ba, kiên quyết từ chối mọi giao dịch, không đưa tiền mặt, không ký bất kỳ giấy tờ nào khi chưa rõ ràng.
Cơ quan chức năng cũng khuyến nghị người dân chủ động nhắc nhở người thân, hàng xóm, nhất là người cao tuổi, nâng cao cảnh giác để không trở thành nạn nhân của các chiêu trò lừa đảo ngày càng tinh vi.
Ngoài ra, chuyên gia Ngô Minh Hiếu cũng khuyến cáo hiện nay, kẻ gian đang lợi dụng tâm lý lo lắng bệnh tật, mong muốn có thêm thu nhập và lòng tốt của người cao tuổi để thực hiện nhiều chiêu trò lừa đảo tinh vi. Bên cạnh chiêu trò lừa đảo qua điện thoại (voice phising/vishing), lừa đảo qua tin nhắn là một trong những hình thức phổ biến nhất.
Đây là chiêu trò lừa đảo lợi dụng sự thiếu hiểu biết về an ninh mạng và thói quen sử dụng Internet đơn giản của người cao tuổi. Kẻ gian tấn công thông qua các kênh giao tiếp hàng ngày như SMS, Zalo.
Người cao tuổi cần cảnh giác với các đường link lạ, có ký tự bất thường, không phải tên miền quen thuộc như ".vn" hay ".com.vn". Việc bị yêu cầu cung cấp thông tin nhạy cảm như mật khẩu, mã OTP với lý do "xác thực", "nhận thưởng" hay "bảo mật tài khoản" đều là dấu hiệu lừa đảo rõ ràng.
Ngoài ra, cần lưu ý các trường hợp yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản không quen biết, dù người gọi tự xưng là người thân. Những cuộc gọi video bất thường, hình ảnh mờ, giọng nói không khớp khẩu hình, hay cuộc gọi bị ngắt kết nối đột ngột cũng là dấu hiệu cho thấy nguy cơ bị lừa đảo.
Phòng chống lừa đảo cho người cao tuổi: Bộ quy tắc 5 Không – 3 Nên
Để xây dựng một "tường lửa" tâm lý vững chắc cho người cao tuổi, các chuyên gia an ninh mạng và ngân hàng quốc tế đã đúc kết bộ quy tắc hành động đơn giản nhưng hiệu quả. Đây là kim chỉ nam giúp người cao tuổi định thần và xử lý đúng đắn.
Để xây dựng một "tường lửa" tâm lý vững chắc cho người cao tuổi, các chuyên gia an ninh mạng và ngân hàng quốc tế đã đúc kết bộ quy tắc hành động đơn giản nhưng hiệu quả. Đây là kim chỉ nam giúp người cao tuổi định thần và xử lý đúng đắn trong mọi tình huống nghi ngờ.
5 điều tuyệt đối không làm
Theo cảnh báo, người cao niên tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân qua điện thoại hoặc tin nhắn, bao gồm mã OTP, mật khẩu, mã PIN, số thẻ ngân hàng hay hình ảnh giấy tờ tùy thân. Dù người gọi tự xưng là công an, tòa án, ngân hàng hay người quen, cũng không chuyển tiền chỉ qua một cuộc gọi.
Bên cạnh đó, không bấm vào các đường link lạ được gửi qua tin nhắn, kể cả những nội dung hứa hẹn trúng thưởng, hoàn tiền hay hỗ trợ tài chính. Việc ký vào bất kỳ giấy tờ nào khi chưa hiểu rõ nội dung cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro, nhất là các "hợp đồng", "đơn xác nhận" được đưa ra trong tình huống gấp gáp.
Đặc biệt, khi nghi ngờ bị lừa đảo, người cao niên không nên im lặng vì tâm lý xấu hổ. Việc thông báo kịp thời cho gia đình hoặc cơ quan công an sẽ giúp ngăn chặn thiệt hại và bảo vệ người khác.
3 việc nên làm để chủ động phòng ngừa
Các chuyên gia khuyến nghị, khi nhận được cuộc gọi hoặc tin nhắn có dấu hiệu bất thường, người cao niên nên dừng lại từ 5–10 phút để suy nghĩ, tránh quyết định vội vàng. Hai là việc lưu sẵn số điện thoại của con cháu, công an địa phương, tổng đài ngân hàng sẽ giúp dễ dàng kiểm tra, xác minh thông tin khi cần thiết. Cuối cùng, việc kiểm tra tài khoản ngân hàng và sổ tiết kiệm định kỳ cũng là cách phát hiện sớm các giao dịch bất thường, kịp thời xử lý nếu có rủi ro xảy ra.
Mọi việc khẩn cấp liên quan đến pháp luật và tiền bạc đều không bao giờ được giải quyết chỉ bằng điện thoại. Đây được xem là "câu thần chú" giúp người cao niên phá giải hầu hết các chiêu trò lừa đảo qua điện thoại và mạng xã hội hiện nay.
Việc nâng cao cảnh giác, chia sẻ thông tin phòng chống lừa đảo trong gia đình và cộng đồng được xem là giải pháp quan trọng để bảo vệ người cao tuổi trước những thủ đoạn ngày càng tinh vi của tội phạm công nghệ.
