Tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng tiếp tục diễn biến phức tạp, với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Các đối tượng lợi dụng AI, công nghệ Deepfake, DeepVoice, mạng xã hội, ngân hàng số và thanh toán điện tử để tạo dựng lòng tin, đánh vào tâm lý chủ quan của người dân nhằm chiếm đoạt tài sản.
Trước tình hình này, lực lượng Công an cảnh báo 25 kịch bản lừa đảo phổ biến, tập trung vào 5 nhóm thủ đoạn chính mà người dân cần cảnh giác.
Mạo danh cơ quan, tổ chức
Một trong những thủ đoạn phổ biến là giả danh Công an, Viện kiểm sát, Tòa án, ngân hàng, nhà trường, bệnh viện, cơ quan bảo hiểm xã hội, điện lực, viễn thông... để tiếp cận nạn nhân.
Các đối tượng có thể sử dụng cuộc gọi, tin nhắn hoặc tài khoản mạng xã hội giả mạo, thậm chí giả danh tin nhắn Brandname, yêu cầu người dân cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP hoặc chuyển tiền với các lý do như “xác minh thông tin”, “xử lý vi phạm”, “thanh toán nợ cước”, “nhận hoàn tiền”, “nộp phạt nguội”...
Đáng lưu ý, cơ quan chức năng không yêu cầu người dân cung cấp mật khẩu, mã OTP hoặc chuyển tiền vào tài khoản cá nhân để phục vụ việc xác minh, điều tra.
Lợi dụng AI, Deepfake, DeepVoice để giả người quen
Sự phát triển của AI khiến việc giả mạo hình ảnh, khuôn mặt và giọng nói ngày càng tinh vi. Các đối tượng có thể sử dụng công nghệ Deepfake, DeepVoice để tạo video, hình ảnh hoặc giọng nói giả mạo người thân, bạn bè, lãnh đạo cơ quan nhằm vay tiền hoặc yêu cầu chuyển khoản khẩn cấp.
Một số trường hợp còn chủ động gọi điện, trò chuyện để thu thập mẫu giọng nói, hình ảnh hoặc thông tin cá nhân, phục vụ việc tạo nội dung giả mạo sau đó.
Khi nhận được yêu cầu chuyển tiền bất thường, đặc biệt là yêu cầu chuyển gấp, người dân cần xác minh trực tiếp bằng một kênh liên lạc khác, không chỉ dựa vào hình ảnh hoặc giọng nói trong cuộc gọi.
Lừa đảo đầu tư, việc làm
Các đối tượng thường đăng quảng cáo tuyển “việc nhẹ, lương cao”, tuyển cộng tác viên bán hàng, làm nhiệm vụ trực tuyến hoặc mời gọi đầu tư chứng khoán, tiền số, ngoại hối với cam kết lợi nhuận cao.
Ban đầu, nạn nhân có thể được hướng dẫn thực hiện các giao dịch nhỏ và cho rút tiền để tạo lòng tin. Sau đó, đối tượng dụ nạn nhân nạp số tiền ngày càng lớn với các lý do như nâng cấp tài khoản, đóng phí, nộp thuế hoặc muốn rút lợi nhuận. Khi nạn nhân chuyển khoản, các đối tượng tìm cách chiếm đoạt và cắt liên lạc.
Người dân cần đặc biệt cảnh giác với những lời mời đầu tư có lợi nhuận bất thường hoặc yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân.
Lừa đảo trong mua bán trực tuyến
Trong các giao dịch mua bán trên mạng, đối tượng có thể giả danh người mua hoặc người bán để yêu cầu đặt cọc, chuyển tiền trước hoặc cung cấp thông tin tài khoản.
Một thủ đoạn khác là sử dụng biên lai, hình ảnh chuyển khoản giả để thông báo đã thanh toán, sau đó yêu cầu người bán giao hàng hoặc hoàn lại tiền.
Người dân cần kiểm tra trực tiếp biến động số dư tài khoản, không căn cứ vào ảnh chụp màn hình hoặc biên lai do bên giao dịch cung cấp để xác nhận việc thanh toán.
Đánh cắp dữ liệu, chiếm quyền điều khiển thiết bị
Các đối tượng phát tán đường link giả mạo, mã QR không rõ nguồn gốc, ứng dụng chứa mã độc hoặc yêu cầu cài đặt phần mềm điều khiển từ xa dưới nhiều lý do.
Khi người dùng truy cập, cài đặt hoặc cấp quyền, đối tượng có thể đánh cắp thông tin cá nhân, chiếm quyền tài khoản mạng xã hội, tài khoản ngân hàng hoặc tiếp tục sử dụng những dữ liệu này để thực hiện các hành vi lừa đảo khác.
Người dân tuyệt đối không truy cập các đường link đáng ngờ, quét mã QR không rõ nguồn gốc hoặc cài đặt ứng dụng theo hướng dẫn của người lạ.
Công an cảnh báo 25 kịch bản lừa đảo phổ biến hiện nay, tập trung vào 5 nhóm thủ đoạn chính mà người dân cần đặc biệt lưu ý. (Nguồn Công an TP Hà Nội)
Để phòng ngừa lừa đảo trên không gian mạng, lực lượng Công an khuyến cáo người dân không cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu, mã OTP cho người khác; không chuyển tiền khi chưa xác minh chính xác danh tính và mục đích của người nhận.
Người dân cũng cần thận trọng trước các cuộc gọi, tin nhắn, đường link, mã QR và lời mời đầu tư, tuyển dụng trên mạng; không cài đặt ứng dụng hoặc phần mềm theo yêu cầu của người lạ.
Đặc biệt, trước những yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp từ người thân, bạn bè hoặc lãnh đạo, cần chủ động xác minh lại bằng cách gọi điện trực tiếp hoặc sử dụng một kênh liên lạc khác. Không nên chỉ dựa vào hình ảnh, video hoặc giọng nói để xác định danh tính, bởi công nghệ AI có thể bị lợi dụng để tạo nội dung giả mạo.
Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn hoặc không may trở thành nạn nhân của hành vi lừa đảo, người dân cần nhanh chóng thông báo cho cơ quan Công an nơi gần nhất và liên hệ ngân hàng để được hướng dẫn, hỗ trợ xử lý, hạn chế thiệt hại.