Điều đáng lo ngại là nhiều trường hợp ban đầu biểu hiện không rõ ràng, nhưng diễn tiến nhanh chóng và có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện, xử trí kịp thời.
Cứu sống bệnh nhân chấn thương sọ não nặng
Mới đây, các bác sĩ tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Sơn La đã phẫu thuật thành công một ca chấn thương sọ não nặng, mang lại cơ hội sống cho người bệnh trong tình trạng nguy kịch.
Bệnh nhân nam, 42 tuổi, nhập viện sau tai nạn sinh hoạt do ngã đập đầu xuống nền cứng. Sau chấn thương, bệnh nhân rơi vào trạng thái bất tỉnh, kích thích, được sơ cứu tại tuyến trước rồi chuyển lên tuyến tỉnh.
Kết quả chụp cắt lớp vi tính cho thấy bệnh nhân có tụ máu ngoài màng cứng và dưới màng cứng vùng thái dương phải, gây chèn ép não nghiêm trọng, kèm theo vỡ xương thái dương và tổn thương ổ mắt. Người bệnh được chẩn đoán chấn thương sọ não kín, hôn mê sâu và chỉ định phẫu thuật cấp cứu.
Các bác sĩ đã tiến hành mở sọ, lấy khối máu tụ, cầm máu và giải áp não. Sau hơn một giờ phẫu thuật, khối máu tụ được loại bỏ hoàn toàn, áp lực nội sọ được giải phóng.
Sau 4 ngày điều trị tích cực, bệnh nhân tỉnh táo, đạt 15 điểm theo thang điểm. Thang điểm Glasgow, tự thở, giao tiếp được và phục hồi dần chức năng vận động. Hiện người bệnh đã qua giai đoạn nguy kịch, tiếp tục được theo dõi và phục hồi chức năng.
Trường hợp này là minh chứng rõ ràng cho tầm quan trọng của việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời trong chấn thương sọ não.
Không phải tất cả các trường hợp va đập đầu đều biểu hiện chấn thương sọ não ngay lập tức
Triệu chứng thường gặp của chấn thương sọ não
Biểu hiện của chấn thương sọ não rất đa dạng, phụ thuộc vào mức độ tổn thương, vị trí chấn thương, độ tuổi và tình trạng sức khỏe của người bệnh.
Các dấu hiệu thường gặp bao gồm:
- Rối loạn ý thức: Hôn mê, lú lẫn, mất định hướng, mất trí nhớ tạm thời sau chấn thương
- Dấu hiệu thần kinh khu trú: Co giật, yếu hoặc liệt một bên cơ thể
- Bất thường đồng tử: Giãn hoặc mất phản xạ ánh sáng ở một hoặc hai bên
- Triệu chứng toàn thân: Đau đầu, buồn nôn, nôn, ù tai, nhìn mờ, nhạy cảm với ánh sáng
- Rối loạn tâm thần - hành vi: Dễ kích thích, lo âu, trầm cảm, thay đổi tính cách
- Suy giảm nhận thức: Giảm trí nhớ, khó tập trung, khó tìm từ
- Rối loạn giấc ngủ: Ngủ quá nhiều, mất ngủ hoặc ngủ không sâu
- Rối loạn nội tiết: Có thể gặp trong các trường hợp tổn thương vùng não liên quan
Ở những trường hợp nặng, chấn thương sọ não có thể gây rối loạn hoạt động điện của não, dẫn đến co giật hoặc động kinh.
Điều trị chấn thương sọ não như thế nào?
Việc điều trị chấn thương sọ não phụ thuộc vào mức độ tổn thương.
- Đối với chấn thương nhẹ:
Người bệnh thường chỉ cần nghỉ ngơi, theo dõi và hạn chế các hoạt động đòi hỏi sự tập trung như xem tivi, sử dụng điện thoại, máy tính, đọc sách. Trong một số trường hợp, người bệnh cần tạm nghỉ học hoặc nghỉ làm để đảm bảo phục hồi hoàn toàn.
- Đối với chấn thương trung bình và nặng:
Điều trị thường bao gồm nhiều biện pháp phối hợp: Điều trị nội khoa bằng thuốc; Hồi sức tích cực theo dõi áp lực nội sọ; Phục hồi chức năng. Một số trường hợp cần phẫu thuật để lấy khối máu tụ. cầm máu, giảm áp lực nội sọ, xử trí vỡ hoặc lún xương sọ...
Tuy nhiên, không phải tất cả các trường hợp chấn thương sọ não nặng đều cần phẫu thuật. Việc quyết định phương pháp điều trị cần có sự đánh giá và chỉ định của bác sĩ chuyên khoa thần kinh.
Cách xử trí và cấp cứu tại chỗ
Việc sơ cứu đúng cách có vai trò đặc biệt quan trọng, giúp giảm nguy cơ biến chứng và tăng cơ hội sống cho nạn nhân.
Nguyên tắc chung là đảm bảo an toàn và hạn chế di chuyển không cần thiết.
- Khi phát hiện nạn nhân bị va đập đầu, cần nhanh chóng gọi người hỗ trợ và liên hệ cấp cứu.
- Không tự ý di chuyển nạn nhân nếu không cần thiết.
- Đặt nạn nhân nằm ở nơi thoáng khí.
- Nếu không có chấn thương cột sống hoặc chảy máu vùng đầu cổ, có thể kê chân cao khoảng 20 cm để chống sốc, giữ ấm cơ thể.
- Ưu tiên kiểm tra hô hấp và tuần hoàn.
- Nếu nạn nhân ngừng thở hoặc ngừng tim, cần tiến hành hô hấp nhân tạo và ép tim ngoài lồng ngực.
- Nếu có chảy máu vùng đầu, cần băng ép cầm máu ngay bằng vật liệu sạch. Ghi nhận tình trạng ý thức của nạn nhân ngay từ đầu để cung cấp thông tin cho nhân viên y tế.
Trong trường hợp nghi ngờ tổn thương nặng:
Đặt nạn nhân nằm nghiêng để tránh tắc nghẽn đường thở do đờm, dãi hoặc máu. Giữ cố định đầu và cổ, tránh gập cột sống. Nhanh chóng chuyển nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất có chuyên khoa thần kinh
Lưu ý khi theo dõi sau chấn thương
Không phải tất cả các trường hợp va đập đầu đều biểu hiện ngay lập tức. Một số triệu chứng có thể xuất hiện muộn sau vài giờ đến vài ngày.
Do đó, người bệnh cần được theo dõi chặt chẽ trong ít nhất 48 giờ. Nếu xuất hiện các dấu hiệu sau, cần đưa đến bệnh viện ngay:
- Nôn nhiều lần
- Đau đầu tăng dần
- Sốt hoặc hạ thân nhiệt
- Chảy máu tai, mũi hoặc miệng
- Lơ mơ, nói sảng, không đáp ứng
- Tay chân lạnh, yếu hoặc co giật
Đặc biệt, không tự ý cho người bệnh dùng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Chế độ ăn nên nhẹ, dễ tiêu như cháo, súp; tránh sử dụng rượu bia hoặc các chất kích thích.
Chủ động phòng ngừa chấn thương sọ não
Để giảm nguy cơ chấn thương sọ não, người dân cần:
- Đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn khi tham gia giao thông
- Tuân thủ luật an toàn giao thông
- Cẩn trọng khi lao động, sinh hoạt, đặc biệt ở môi trường có nguy cơ cao
- Lắp đặt các thiết bị an toàn trong gia đình, nhất là với trẻ nhỏ và người cao tuổi
Tóm lại: Chấn thương sọ não là tình trạng nguy hiểm, có thể để lại hậu quả nặng nề nếu không được xử trí kịp thời. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường, sơ cứu đúng cách và đưa người bệnh đến cơ sở y tế nhanh nhất là yếu tố quyết định đến khả năng sống còn và phục hồi.
Mỗi người cần trang bị kiến thức cơ bản về sơ cứu và nâng cao ý thức phòng ngừa để bảo vệ bản thân và cộng đồng trước nguy cơ chấn thương sọ não.
