Nhận biết sớm các triệu chứng của bệnh sởi để chủ động phòng dịch

1. Vì sao bệnh sởi lây lan nhanh?

Sởi là bệnh truyền nhiễm do virus gây ra, có khả năng lây lan rất mạnh. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nếu chưa có miễn dịch, nhưng phổ biến nhất là trẻ nhỏ chưa tiêm vaccine hoặc chưa tiêm đủ mũi.

Phần lớn người bệnh hồi phục sau 1 - 2 tuần, song sởi có thể gây biến chứng nặng như viêm phổi, viêm não, thậm chí tử vong. Nhận biết sớm các triệu chứng không chỉ giúp người bệnh được điều trị kịp thời mà còn giúp cắt đứt chuỗi lây nhiễm trong gia đình, trường học và cộng đồng.

Virus sởi lây chủ yếu qua các giọt bắn và hạt khí dung khi người bệnh nói chuyện, ho, hắt hơi. Ít gặp hơn, bệnh có thể lây khi tiếp xúc trực tiếp hoặc qua đồ vật nhiễm virus. Virus có thể tồn tại trong không khí hoặc trên bề mặt đến 2 giờ sau khi người bệnh rời đi. Nếu không có biện pháp phòng ngừa, một người mắc sởi có thể lây cho khoảng 20 người khác.

Người bệnh có khả năng lây từ khoảng 4 ngày trước đến 4 ngày sau khi nổi ban. Như vậy, trẻ có thể đã lây cho bạn bè khi chỉ mới có biểu hiện giống cảm sốt thông thường. Đây chính là lý do sởi dễ bùng phát thành dịch ở trường học và khu dân cư.

1.1 Giai đoạn khởi phát dễ nhầm với cảm cúm

Sau khi nhiễm virus khoảng 10 - 14 ngày, người bệnh bắt đầu có triệu chứng. Những ngày đầu, bệnh thường biểu hiện như một đợt cảm cúm, với các dấu hiệu:

• Sốt cao, có thể lên 39 - 40 độ C.
• Ho, chảy nước mũi.
• Mắt đỏ, chảy nước mắt, sợ ánh sáng (viêm kết mạc).
• Mệt mỏi, quấy khóc, biếng ăn...

Một dấu hiệu giúp bác sĩ nhận biết sởi từ giai đoạn này là những chấm nhỏ màu trắng xám trên nền niêm mạc đỏ ở mặt trong má, ngang răng hàm, gọi là hạt Koplik. Các hạt này thường xuất hiện 1 - 2 ngày trước khi nổi ban và biến mất nhanh, nên cha mẹ khó tự phát hiện.

1.2 Giai đoạn phát ban

Khoảng 3 - 5 ngày sau khi bắt đầu sốt, trẻ nổi ban. Ban sởi là những nốt đỏ, phẳng hoặc hơi gồ lên, xuất hiện đầu tiên ở sau tai, chân tóc, trán, má. Sau đó, ban lan dần xuống cổ, thân mình và cuối cùng đến tay chân. Các nốt có thể dính lại thành mảng. Trong những ngày ban mọc, trẻ thường vẫn sốt cao.

Ban sởi thường kéo dài khoảng một tuần. Khi bay, ban nhạt màu dần theo đúng thứ tự đã mọc, để lại những vết thâm trên da giống "vằn da hổ" rồi mờ đi sau vài ngày. Thường khi ban bắt đầu bay, trẻ cũng hết sốt và ăn uống khá hơn.

1.3 Biến chứng của bệnh sởi

Biến chứng có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng thường gặp hơn ở:

• Trẻ dưới 1 tuổi, chưa đến tuổi tiêm vaccine.
• Trẻ suy dinh dưỡng.
• Phụ nữ mang thai chưa có miễn dịch.
• Người suy giảm miễn dịch...

Các biến chứng hay gặp gồm viêm phổi, viêm tai giữa, tiêu chảy, viêm loét giác mạc; nặng hơn, sởi có thể gây viêm não, để lại di chứng thần kinh hoặc tử vong.

2. Cần làm gì khi nghi mắc sởi?

Khi trẻ hoặc người thân có biểu hiện sốt kèm ho, chảy mũi, mắt đỏ, nhất là khi xung quanh đang có người mắc sởi, cần thực hiện các việc sau:

Đi khám sớm: Nên gọi điện báo trước cho cơ sở y tế để được hướng dẫn, tránh ngồi chờ lâu ở khu đông người. 

Cách ly người bệnh: Cho trẻ nghỉ học, ở phòng riêng thông thoáng, hạn chế tiếp xúc với người khác, nhất là trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai. 

Thực hiện biện pháp phòng lây: Người bệnh và người chăm sóc đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng.

Báo cho nhà trường và người tiếp xúc: Thông báo cho trường học và những người đã tiếp xúc gần để họ kiểm tra tình trạng tiêm chủng và theo dõi sức khỏe.

Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu bệnh sởi. Việc điều trị chủ yếu là hạ sốt, bù nước, dinh dưỡng đầy đủ, vệ sinh mắt, mũi, họng và theo dõi phát hiện sớm biến chứng. Cha mẹ không nên tự ý dùng kháng sinh, kiêng gió, kiêng tắm hay kiêng ăn quá mức cho trẻ. Trẻ cần được tắm rửa bằng nước ấm, ăn uống đủ chất để nhanh hồi phục.

Khi trẻ có các dấu hiệu sau: Khó thở, thở nhanh; sốt cao không hạ; li bì, co giật; tiêu chảy, nôn nhiều; bỏ ăn, bỏ bú; mắt đau, nhìn mờ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời.

Bệnh sởi đang gia tăng: Những điều cha mẹ cần biết để bảo vệ trẻ

SKĐS - Những năm gần đây, số ca mắc bệnh sởi đang có xu hướng gia tăng tại nhiều địa phương, gây lo ngại cho cộng đồng, đặc biệt là các bậc phụ huynh có con nhỏ.