 Chuột C3H/He đông lạnh. |
Nhân bản chuột thành công lần đầu tiên xảy ra vào năm 1998 nhờ áp dụng phương pháp nhân bản cừu Dolly, đã khiến cho GS. Teruhiko Wakayama trở thành "huyền thoại nhân bản" của lịch sử y học loài người. Tuy nhiên, kỳ tích này của GS. Wakayama cũng đã đụng chạm đến thành kiến bất di bất dịch lâu nay là không thể nhân bản vô tính từ một cơ thể đông lạnh mà không được bảo quản tính chất toàn vẹn của tế bào. Và như vậy, giáo sư có thể làm sống lại rất nhiều ảo tưởng mặc dù không mong muốn, chẳng hạn như có thể làm cho loài voi ma-mút khổng lồ đã tuyệt chủng có khả năng "tái xuất giang hồ"! Nếu thật vậy thì những công lao và của cải đã đổ ra để tạo dựng các khu bảo tồn cơ thể đông lạnh đã trở thành hữu ích thật sự. Và nếu ảo tưởng này biến thành hiện thực thì nhân bản vô tính từ vật thể đông lạnh sẽ mở ra một triển vọng cực kỳ mới lạ.
Cho đến tận bây giờ, các nhà khoa học vẫn phải thừa nhận là các mảnh nước đá được tạo ra khi đông lạnh tế bào có thể làm rách màng tế bào và gây hư hại bộ máy vi thể của nhân tế bào. Do vậy, khi rã đông thì các chất liệu sinh học không còn sử dụng được nữa. Như vậy, việc nhân bản vô tính mặc dù nguyên tắc khá đơn giản: đưa nhân tế bào được cho vào trong noãn bào không nhân, nhưng thật ra lại đòi hỏi chất liệu phải ở trong trạng thái hoàn toàn nguyên vẹn... Vì vậy, người ta thường sử dụng các chất bảo vệ lạnh để ngăn chặn sự hình thành các mảnh nước đá này tại các phòng thí nghiệm sinh sản để bảo vệ tinh trùng và phôi đông lạnh. Nhưng các nhà khoa học Nhật Bản lại không thoả mãn với việc nhân bản chuột đông lạnh được bảo vệ bằng các chất này mà họ muốn nhân bản từ một con chuột "tự nhiên"!
Để đánh giá tính khả thi của thử nghiệm này, nhà di truyền học đã sử dụng các tế bào từ chuột C3H/He, được đông lạnh trong tủ đá 16 năm. Như đã tiên liệu, các mô tế bào đã bị rối loạn tổ chức, không một tế bào còn sống hoặc còn nguyên vẹn. Như vậy, với phương pháp nhân bản cổ điển: đồng hoá màng của noãn bào không nhân với màng của tế bào cho bằng một dòng điện yếu, thì không thể thực hiện được. Nhà di truyền học Teruhiko Wakayama đã phải thay bằng phương pháp khác, đó là tiêm trực tiếp nhân của tế bào cho vào trong noãn bào không nhân.
 Chú chuột nhân bản từ chuột đông lạnh. |
Lần này thì họ đã thành công một cách ngoạn mục: 13 con chuột con đã chào đời! Thành công này đã gây ra sự quan tâm đối với Alice Jouneau thuộc Viện Phát triển Sinh học Inra, người đã thực hiện thành công việc nhân bản bò đầu tiên vào năm 1998. Theo TS. A.Jouneau, điều khiến ông kinh ngạc nhất đó là sự mạnh mẽ của bộ gen bởi vì bất chấp sự không toàn vẹn của tế bào hay nhân tế bào mà chỉ cần duy nhất phân tử ADN. Phân tử ADN đã tồn tại được trong sự đông lạnh mà không cần bảo vệ. Và như vậy sẽ không có gì đáng ngạc nhiên nếu như các nhà nghiên cứu thực hiện việc nhân bản voi ma-mút được chôn vùi trong lớp địa tầng băng giá của vùng Siberi... Sẽ không còn xa nữa khi những con voi khổng lồ ma-mút xuất hiện... Thành công của Teruhico Wakayama khiến chúng ta có thể tin tưởng như vậy.
BS. NGUYỄN VĂN THÔNG (Theo Science&Vie, 2009)