Để tồn tại nhà siêu mỏng, siêu méo, lỗi không chỉ ở những hộ dân sở hữu các căn nhà kiểu ấy, mà trước hết thuộc về những chủ dự án, những người quản lý kiến trúc, quy hoạch của thành phố. Trong “tối hậu thư” nêu trên còn có đoạn: “Để bảo đảm mỹ quan đô thị, đối với các dự án đầu tư xây dựng đường giao thông mới, UBND thành phố chỉ xem xét phê duyệt khi có quy hoạch hai bên tuyến đường kèm theo.” Nhiều người cho rằng, nếu ngay từ đầu cơ quan chức năng của thành phố đã có quy định này thì đâu đến nỗi xảy ra “cuộc chiến”. Rõ ràng, nhà chức trách đã không lường hết hậu quả nảy sinh từ một vấn đề chuyên môn có vẻ đơn giản. Đó là, khi quy hoạch một đường phố mới theo tiêu chí văn minh, hiện đại phải cắt vào các khu vực dân cư đã có, không thể tránh được những “đầu thừa đuôi thẹo” phát sinh, cần phải được giải quyết triệt để theo đúng Luật Xây dựng (Luật đã quy định: diện tích thửa đất dưới 15m2 hoặc từ 15 - 40 m2 có chiều sâu dưới 3m thì tuyệt đối không được cấp phép xây dựng). Luật ra đời đã lâu, nhưng thực hiện thì chưa nghiêm và nhiều khi lại vận dụng… sai!
 Phát sinh nhà siêu mỏng từ vận dụng luật sai. |
Thực ra, thời gian qua Hà Nội cũng có biện pháp khuyến khích hộ dân có diện tích đất nhỏ hẹp còn sót lại hợp khối trong vòng 30 ngày và chống tái lấn chiếm. Song biện pháp này không phải ở đâu cũng làm được vì các hộ khó thoả thuận với nhau về giá cả, thường là hộ có mặt đường “hét” quá cao, hộ bên trong nản lòng mà phải bỏ cuộc. Thời hạn để cưỡng chế, phá dỡ các loại nhà “siêu” đã đến gần, hy vọng là đợt này mọi chuyện sẽ được giải quyết ổn thoả. Với các dự án mở đường sắp tới không thể để lặp lại sự bất cập vừa qua, mà cần áp dụng các giải pháp mới tạo ra tính khả thi cao hơn. Chẳng hạn: các chủ đầu tư và cơ quan chức năng khi tiến hành giải phóng mặt bằng, với những hộ không bị thu hồi hết diện tích, tiến hành lập phương án phát sinh, mua lại toàn bộ số diện tích còn lại đó; hoặc chính quyền đứng ra đền bù khi chưa có dự án để lấy một quỹ đất gọi là quỹ đất dự trữ phát triển. Ưu điểm của các giải pháp này không chỉ làm đẹp cho đô thị mà còn có thể kiềm chế được giá đất cứ ngày càng lên “chót vót” như hiện nay.
Hãy học các nước ở châu Á đáp ứng tốt với quá trình đô thị hoá như Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore…Và chẳng phải nhìn đâu xa, Hà Nội hãy học Đà Nẵng trong việc triệt tiêu nhà siêu mỏng, siêu méo. Ngay từ khâu quy hoạch đã giải toả thêm 60 - 90 mét hai bên đường để xây dựng lại theo quy hoạch và bán đấu giá cho các tổ chức, cá nhân có nhu cầu cũng như bố trí làm nhà tái định cư.
Phạm Quang