Hàng ngàn hộ dân trên địa bàn huyện Krông Pa (Gia Lai) đang khắc khoải vì bị Nhà máy Chế biến nông sản xuất khẩu Phú Túc nợ tiền bán mì (sắn) dây dưa nhiều tháng liền khiến cuộc sống bị đảo lộn, nhiều gia đình lâm vào cảnh nợ nần.
“Đòi tiền mà quá… ăn xin!”
Gần một tuần qua, hàng trăm hộ dân ở thị trấn Phú Túc và các xã thuộc huyện Krông Pa kéo đến nhà máy để đòi tiền. Bà Vũ Thị Tý, nhà ở đội 3, thôn Kiến Xương, xã Chư Gu cho biết, nhà bà có 2ha mì. Từ đầu tháng 2/2011 bà thuê 4 công nhổ được 40 tấn mì tươi bán cho nhà máy với giá 2,6 triệu đồng/tấn. Nhà máy ghi phiếu nợ của bà 104 triệu đồng, hẹn một tuần sau trả. Nhưng đến nay, đã gần 3 tháng, tuần nào bà cũng lên đòi nhưng chỉ nhận được câu trả lời “Công ty chưa gửi tiền vào, chừng nào có tiền chúng tôi báo”. Thế rồi chẳng thấy họ báo bao giờ! Trong khi đó, cái ăn cái uống, nhu cầu mua sắm của 4 khẩu trong gia đình bà thì chẳng thể dừng được. Đã vậy gần đây, chả ngày nào nhà bà không phải tiếp người đến đòi nợ, nào tiền công cày, công nhổ mì, tiền xe… và lần nào bà cũng xấu hổ khất hẹn người ta. Bà đã phải bấm bụng “bán non” một phiếu cân mì 10 tấn với giá 20,5 triệu đồng, trong khi giá thực tế thanh toán với nhà máy là 26 triệu đồng. Số tiền này giờ cũng chẳng còn nên bà Tý ngao ngán: “Nếu nhà máy không trả, chắc chắn tôi sẽ lại phải bán phiếu non để lấy tiền trả nợ và trang trải cuộc sống”.
 Người dân bức xúc ngăn không cho đoàn xe chở bột mỳ ra khỏi nhà máy.Ảnh: Đức Phương |
Nhiều nhà buôn nhập hàng cho nhà máy với số lượng lớn cũng đang lâm vào cảnh lao đao vì chưa được thanh toán tiền. Bà Nguyễn Thị Len, ở tổ 10, thị trấn Phú Túc phải ngậm đắng nuốt cay khi khoảng 560 triệu đồng tiền bán mì của bà vẫn đang nằm ở nhà máy. Mỗi lần tới nhà máy hỏi tiền, bà Len kể, ông Nguyễn Hữu Bảo - quyền Giám đốc nhà máy đều nói: “Cứ yên tâm, chúng tôi sẽ hết sức cố gắng”.
Quá bức xúc vì không đòi được tiền, hàng trăm hộ dân ở thị trấn Phú Túc và nhiều xã trồng mì bán cho nhà máy đã tập trung ở trụ sở nhà máy để gây sức ép đòi tiền. Ông Trương Văn Trượng, ở tổ 12, thị trấn Phú Túc ngồi bệt trên manh chiếu bên cạnh khu nhà hành chính của nhà máy bức xúc: “Nhà máy còn nợ tôi 103 triệu đồng kể từ ngày 17/2/2011. Người dân chúng tôi lên nhà máy đòi tiền thì lãnh đạo trốn hết, không ra gặp dân. Đi đòi tiền mà quá đi ăn xin!”.
“Bệnh” chây ì mạn tính của nhà máy
Không phải đến niên vụ 2010-2011 này, chuyện chây ì trả nợ nông dân trồng mì trên địa bàn huyện Krông Pa mới xảy ra. Điều này đã xuất hiện từ khi nhà máy bắt đầu đi vào hoạt động năm 2005. Gần như năm nào cũng vậy, nhà máy chỉ sòng phẳng được lúc đầu vụ. Còn sau đó, họ cứ khất lần khất lượt, dây dưa không chịu trả. Đỉnh điểm cho sự chây ì của nhà máy là niên vụ 2006-2007. Theo báo cáo của UBND huyện Krông Pa, đến tháng 4/2007, số tiền mà nhà máy nợ người dân lên đến 8,4 tỷ đồng. UBND tỉnh Gia Lai đã phải lập một đoàn kiểm tra hoạt động mua và thanh toán tiền mua mì của nhà máy. Sau đó, đoàn kiểm tra đã kiến nghị UBND tỉnh ra quyết định buộc phải trả nợ cho dân thì nhà máy mới chịu trả.
 Ngao ngán chờ đợi nhà máy trả tiền. |
Những tưởng sau lần ấy, nhà máy sẽ rút kinh nghiệm và có giải pháp thỏa đáng hơn trong việc mua và thanh toán tiền cho những hộ trồng mì. Tuy nhiên, đâu lại vào đấy, rất nhiều nông dân khắp huyện Krông Pa bán mì cho nhà máy từ đầu tháng 2/2011 đến nay vẫn chưa nhận được tiền, hoặc có nhận cũng rất ít.
Làm việc với chúng tôi chiều 29/4, ông Ngô Ngọc Hoàng -Trưởng phòng Tổ chức hành chính nhà máy cho rằng, ông không biết số tiền nhà máy nợ người dân là bao nhiêu. Lý do của sự nợ nần dây dưa kể trên là do “bột mì của nhà máy chủ yếu bán xuất khẩu cho Trung Quốc, nhưng thời gian qua do đường biển gặp trục trặc nên hàng của công ty đến chậm. Vả lại quy trình thanh toán tiền của bạn hàng Trung Quốc với nhà máy nhanh nhất cũng phải sau 1 tháng kể từ lúc xuất hàng đi, do đó có sự chậm trễ trả tiền mua nguyên liệu mì tươi với nông dân cũng là điều dễ hiểu”. Ông Hàng cũng cho biết thêm: “Hiện lãnh đạo nhà máy đi công tác chưa về. Nhưng chúng tôi sẽ cố gắng để sớm trả nợ cho bà con”.
“Căn bệnh” mua nhanh trả chậm của nhà máy liên tục tái diễn, trở thành một thứ “bệnh” mạn tính. Vì thế các cơ quan chức năng trên địa bàn huyện Krông Pa cần phải vào cuộc quyết liệt hơn, tránh để người dân phải chịu thiệt.
Bài và ảnh: Trần Đức Phương