Nhà khảo cổ nghiệp dư phát hiện kho tiền bạc thời La Mã lớn nhất nước Đức

Một ngày cuối tháng 9, nhà khảo cổ nghiệp dư Oliver Riedl dùng máy dò kim loại rà soát dấu hiệu cổ vật dưới lòng một cánh đồng ở gần thị trấn Wesseling, phía nam thành phố Cologne (Đức). 

Sau khi tìm thấy vài đồng tiền bạc cổ trên mặt đất, thiết bị dò kim loại cầm tay của ông Riedl vẫn liên tục phát ra những tín hiệu dồn dập. Nhận thấy bên dưới lòng đất có thể còn cất giấu một tài sản lớn hơn nhiều, nhà khảo cổ này đã nhanh chóng thông báo cho chính quyền địa phương để xin hỗ trợ. 

Nhận được tin báo, nhóm chuyên gia khảo cổ đã lập tức có mặt tại hiện trường để tiến hành khai quật. Kết quả thu được vượt ngoài mong đợi, khi họ phát hiện tổng cộng 934 đồng tiền bạc denarii thời La Mã cổ đại với tổng trọng lượng lên tới 3,1 kg.

Cơ quan quản lý di tích khảo cổ địa phương cho biết, đây là kho báu tiền xu bạc lớn nhất từ thời Hoàng đế La Mã Hadrian từng được khai quật trên lãnh thổ nước Đức. Toàn bộ số đồng tiền xu bạc có in hình nổi chân dung vị hoàng đế này đã chính thức được trưng bày công khai trước công chúng tại Bảo tàng LVR - LandesMuseum ở thành phố Bonn. 

Theo đánh giá từ Cơ quan Bảo tồn Di tích Khảo cổ Rhineland thuộc Bảo tàng LVR, bộ sưu tập đắt giá trên nhiều khả năng đã được chủ nhân cố tình chôn giấu vào khoảng quý 2 của thế kỷ thứ 2 sau Công nguyên (CN).

"Đương nhiên chúng ta chỉ có thể suy đoán về động cơ, nhưng rất có thể ai đó đã muốn cất giữ số tiền này an toàn. Dù sao thì thời đó làm gì đã có ngân hàng", ông Erich Classen, nhà khảo cổ học bang kiêm Giám đốc Cơ quan Bảo tồn Di tích Khảo cổ Rhineland, nhận định.

Chuyên gia này cũng cho biết, lý do kho báu không bao giờ được đào lên có thể do chủ sở hữu đã đột ngột qua đời trước khi kịp quay lại lấy, hoặc chưa kịp truyền lại bí mật về vị trí cất giấu cho người khác. 

Việc phát hiện các cổ vật thời La Mã không phải là điều hiếm gặp, song những kho báu có quy mô đồ sộ từ thế kỷ thứ 2 sau CN như phát hiện ở Wesseling lại cực kỳ hiếm hoi.

Dù rất khó để quy đổi chính xác giá trị thực tế của lượng tiền xu này ở thời điểm chúng bị chôn giấu, các tài liệu ghi chép lịch sử về mức lương của quân lính La Mã đã cung cấp một điểm tham chiếu quan trọng. 

"Vào thời đó, một người lính thông thường trong quân đoàn kiếm được 300 denarii/năm. Tuy nhiên, khoảng một nửa số đó bị giữ lại để chi trả cho lương thực và trang thiết bị", nhà khảo cổ và chuyên gia tiền cổ Rahel Otte phân tích. "Do đó, một người lính sẽ phải tiết kiệm toàn bộ thu nhập khả dụng của mình trong khoảng 6 năm để tích lũy được số tiền tương đương số tiền vừa được khai quật tại Wesseling". 

Danh tính thực sự của người đã gom góp được tài sản khổng lồ trên hiện vẫn còn là một ẩn số. Về mặt lịch sử, khu vực Cologne từng nằm dưới sự kiểm soát của Đế chế La Mã trong suốt khoảng thời gian dài từ năm 39 trước CN đến năm 459 sau CN. 

Sự hiện diện của người La Mã tại đây bắt nguồn từ chiến dịch của Tướng Marcus Vipsanius Agrippa nhằm bảo vệ ranh giới đế chế dọc theo dòng sông Rhine, bằng cách thành lập một đồn bốt quân sự mà sau này phát triển thành đô thị Colonia Agrippina, chính là thành phố Cologne ngày nay.