Tình trạng này có thể xuất phát từ thói quen sinh hoạt, rối loạn giấc ngủ, bệnh lý thể chất, tâm thần kinh hoặc tác dụng phụ của một số loại thuốc.
1. Các rối loạn giấc ngủ
Buồn ngủ quá mức vào ban ngày có thể là dấu hiệu cho thấy một người đang gặp phải một số rối loạn giấc ngủ. Trong đó, thường gặp là:
- Hội chứng ngưng thở khi ngủ: Người bệnh xuất hiện những đợt ngừng thở lặp đi lặp lại trong lúc ngủ, sau đó có thể tỉnh giấc hoặc giật mình để lấy lại hơi thở. Tình trạng này khiến giấc ngủ bị gián đoạn nhiều lần, làm giảm chất lượng nghỉ ngơi vào ban đêm. Vì vậy, dù dành đủ thời gian trên giường, người bệnh vẫn có thể mệt mỏi, uể oải và buồn ngủ nhiều vào ngày hôm sau.
- Hội chứng chân không yên: Người bệnh thường xuất hiện cảm giác khó chịu, bứt rứt ở chân, kèm theo thôi thúc phải cử động chân, đặc biệt khi nghỉ ngơi hoặc về đêm. Các triệu chứng này có thể gây khó ngủ hoặc làm giấc ngủ bị gián đoạn, từ đó dẫn đến mệt mỏi và buồn ngủ vào ban ngày.
Ngoài ra, một số tình trạng như mộng du hoặc động kinh về đêm cũng có thể làm giấc ngủ bị gián đoạn, khiến người bệnh không đạt được chất lượng giấc ngủ cần thiết và dễ buồn ngủ vào ban ngày.
2. Bệnh lý có thể gây buồn ngủ ban ngày
Nhiều bệnh lý thể chất có thể ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến chất lượng giấc ngủ, từ đó dẫn đến tình trạng buồn ngủ vào ban ngày.
Chẳng hạn, các bệnh lý gây đau hoặc khó chịu kéo dài như thoái hóa khớp, viêm khớp có thể khiến người bệnh khó đi vào giấc ngủ, thường xuyên tỉnh giấc hoặc ngủ không sâu. Tương tự, một số bệnh lý đường tiêu hóa như trào ngược dạ dày - thực quản cũng có thể gây khó chịu về đêm, ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Bận rộn, áp lực công việc, học tập hoặc thói quen thức khuya dễ gây buồn ngủ vào ngày. Ảnh: ST
Ở người mắc bệnh mạn tính hoặc các bệnh lý nghiêm trọng, trong đó có ung thư, tình trạng đau đớn, mệt mỏi, lo lắng hoặc tác dụng phụ của quá trình điều trị cũng có thể làm thay đổi chất lượng giấc ngủ. Khi giấc ngủ ban đêm không bảo đảm, người bệnh dễ cảm thấy buồn ngủ, thiếu năng lượng vào ban ngày.
Các vấn đề về tâm thần kinh cũng có thể liên quan đến tình trạng buồn ngủ ban ngày. Căng thẳng kéo dài, lo âu quá mức do áp lực công việc, học tập hoặc những khó khăn trong cuộc sống có thể khiến người bệnh khó ngủ, ngủ không sâu hoặc thường xuyên thức giấc.
Trầm cảm cũng thường đi kèm với những thay đổi về giấc ngủ. Một số người bị mất ngủ, trong khi những người khác có thể ngủ nhiều nhưng vẫn cảm thấy mệt mỏi, thiếu năng lượng và buồn ngủ vào ban ngày. Vì vậy, khi tình trạng buồn ngủ kéo dài kèm theo khí sắc giảm, mất hứng thú, mệt mỏi hoặc các biểu hiện bất thường khác về tâm lý, cần được thăm khám để xác định nguyên nhân.
3. Thiếu ngủ - nguyên nhân phổ biến nhưng dễ bị bỏ qua
Thiếu ngủ là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây buồn ngủ ban ngày nhưng thường không được quan tâm đúng mức. Người trưởng thành nhìn chung cần khoảng 7-9 giờ ngủ mỗi đêm, tuy nhiên nhu cầu ngủ có thể khác nhau ở từng người.
Cuộc sống bận rộn, áp lực công việc, chăm sóc con cái và gia đình hoặc thói quen thức khuya để làm việc, xem phim, sử dụng điện thoại, lướt mạng xã hội có thể khiến thời gian dành cho giấc ngủ bị rút ngắn.
Nếu thiếu ngủ kéo dài, cơ thể không có đủ thời gian phục hồi, dẫn đến mệt mỏi, giảm khả năng tập trung, phản xạ chậm và buồn ngủ vào ban ngày. Về lâu dài, thiếu ngủ còn có thể ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe chuyển hóa và tim mạch, đồng thời liên quan đến nguy cơ mắc một số bệnh mạn tính.
4. Rối loạn nhịp sinh học
Đồng hồ sinh học, hay nhịp sinh học, giúp điều chỉnh chu kỳ ngủ - thức của cơ thể. Khi nhịp sinh học bị xáo trộn, một người có thể khó ngủ vào ban đêm, ngủ không đúng thời điểm hoặc buồn ngủ quá mức vào ban ngày.
5. Buồn ngủ nhiều do tác dụng phụ của thuốc
Một số loại thuốc có thể gây buồn ngủ, an thần hoặc làm giảm mức độ tỉnh táo. Một số nhóm thuốc thường gặp gồm: Thuốc kháng histamine, thường được sử dụng để điều trị dị ứng; Thuốc an thần, thuốc ngủ; Một số thuốc chống trầm cảm; Một số thuốc điều trị tăng huyết áp; Một số thuốc giảm đau opioid.
Không phải tất cả thuốc thuộc các nhóm trên đều gây buồn ngủ và mức độ ảnh hưởng cũng khác nhau ở từng người. Vì vậy, nếu nhận thấy tình trạng buồn ngủ bất thường sau khi bắt đầu sử dụng thuốc, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ để được đánh giá.
Tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi liều dùng, đặc biệt với các thuốc điều trị bệnh mạn tính hoặc thuốc tác động lên thần kinh.
Tóm lại: Buồn ngủ nhiều vào ban ngày có thể chỉ là hậu quả của việc ngủ không đủ, nhưng cũng có thể là dấu hiệu của rối loạn giấc ngủ hoặc bệnh lý cần được điều trị. Nếu tình trạng kéo dài, xuất hiện thường xuyên, ảnh hưởng đến khả năng làm việc, học tập, lái xe hoặc sinh hoạt, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân. Đặc biệt, trường hợp buồn ngủ kèm ngáy to, có những cơn ngừng thở khi ngủ, khó thở về đêm, đau đầu buổi sáng hoặc các biểu hiện bất thường khác cần được đánh giá sớm.
