Vì sao Trung Bộ mưa lớn diện rộng dù không có bão
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, đợt không khí lạnh cường độ mạnh gây nhiệt giảm sâu ở miền Bắc những ngày qua có nhiều điểm khác biệt. Do khối khí lạnh có cường độ mạnh, di chuyển nhanh và liên tục được bổ sung, nhiều khu vực biển cũng ghi nhận gió đông bắc mạnh tới cấp 7-8, giật cấp 9-10.
Dọc vùng biển ven bờ từ Thanh Hóa đến phía đông Khánh Hòa, gió mạnh cấp 5-6, giật cấp 7-8. Diễn biến này cho thấy phạm vi tác động rộng và cường độ đáng kể của đợt không khí lạnh.
Không khí lạnh cũng gây ra đợt mưa lớn tại Trung Bộ. Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết, không khí lạnh mạnh tràn xuống miền Trung trùng với thời điểm xuất hiện đới gió đông trên cao, đưa lượng ẩm lớn vào đất liền. Kết hợp với địa hình chắn gió của Trung Bộ đã tạo điều kiện hình thành mưa lớn kéo dài trên diện rộng.
Miền Trung mưa lớn những ngày qua. Ảnh: PV
Riêng khu vực Bạch Mã (TP. Huế) ghi nhận lượng mưa trên 800 mm. Đây là nơi hội tụ rõ cả 3 yếu tố gồm không khí lạnh mạnh, gió đông và địa hình thuận lợi cho hội tụ ẩm, khiến mưa đặc biệt lớn.
Ông Bùi Văn Chanh, Trưởng Phòng Dự báo khí tượng thủy văn tại Đài Khí tượng thủy văn Trung Bộ cho rằng đợt mưa ở Trung Bộ có cường độ ít gặp. Theo số liệu quan trắc, áp suất khí quyển tại vùng trung tâm của áp cao lạnh lục địa sáng 8-11 đạt 1.056mb. Cùng với trường gradient khí áp dày, điều này cho thấy đợt không khí lạnh tràn xuống từ phía Bắc có cường độ mạnh, kèm theo bình lưu nhiệt lớn.
Khi ảnh hưởng đến Bắc Bộ, nhiệt độ thấp nhất giảm sâu, phổ biến 13,5 - 16,5 độ C, vùng núi có nơi dưới 10 độ C, như Pha Đin 8 độ C, Sa Pa 6,2 độ C. Khi không khí lạnh ảnh hưởng đến các tỉnh từ Nghệ An đến Quảng Trị, nền nhiệt cũng giảm mạnh, trời chuyển rét.
Hiện nay không khí lạnh đã bắt đầu suy yếu, mưa ở các tỉnh phía Bắc giảm. Tuy nhiên các tỉnh Nam Trung Bộ vẫn chịu ảnh hưởng của trường gió đông nên mưa lớn còn xảy ra. Từ chiều 13/11, mưa ở khu vực này giảm dần.
Tháng 11 đang là tháng cao điểm mùa mưa ở Trung Bộ, đặc biệt là khu vực từ Quảng Trị trở vào Khánh Hòa. Vì vậy đợt mưa vừa qua không phải là đợt mưa trái quy luật. Từ nay đến cuối năm, các tỉnh Trung Bộ vẫn nằm trong mùa mưa bão, nên khả năng xuất hiện các đợt mưa, bão, áp thấp nhiệt đới ảnh hưởng đến khu vực vẫn còn. Tuy nhiên các dự báo hiện nay cho thấy hoạt động này có xu hướng thấp hơn so với trung bình nhiều năm.
Mùa đông ấm hơn nhưng vẫn có rét đậm, rét hại
Theo cơ quan khí tượng, với trạng thái El Nino rất mạnh hiện nay, nhiệt độ trong 3 tháng chính đông gồm tháng 12/2026, tháng 1 và tháng 2/2027 được dự báo có xu hướng cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 1-2 độ C. Vì vậy, mùa đông năm nay được nhận định có khả năng ấm hơn thông thường.
Không khí lạnh có khả năng hoạt động yếu hơn trung bình nhiều năm. Dự báo các đợt rét đậm, rét hại có thể xuất hiện muộn hơn quy luật khí hậu. Số ngày rét đậm, rét hại tại Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ phổ biến thấp hơn trung bình nhiều năm cùng thời kỳ. Tuy nhiên, vẫn có thể xảy ra những đợt rét đậm, rét hại trong các tháng chính đông, khiến nhiệt độ giảm sâu trong thời gian ngắn, đặc biệt tại khu vực miền núi và vùng núi cao phía Bắc.
Về tác động của El Nino đến thời tiết mùa đông năm nay, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết, hiện tượng này ảnh hưởng đến hoàn lưu khí quyển quy mô lớn, qua đó tác động đến hoạt động của gió mùa Đông Á và gió mùa đông bắc ở Việt Nam.
Trong những năm El Nino, gió mùa đông bắc thường có xu hướng hoạt động yếu hơn, số đợt không khí lạnh có thể ít hơn. El Nino chủ yếu làm thay đổi điều kiện hoàn lưu khí quyển nền và xác suất xuất hiện các hình thái thời tiết. Trong khi đó, diễn biến cụ thể của từng đợt không khí lạnh phụ thuộc vào quá trình hình thành, phát triển, di chuyển của khối khí lạnh và sự tương tác với các hệ thống khí quyển khác. Do đó, cơ quan này nhận định, chưa đủ cơ sở khoa học để khẳng định mưa lớn và gió mạnh tại Trung Bộ là hệ quả trực tiếp của El Nino.
Cơ quan khí tượng thủy văn khuyến cáo người dân cần theo dõi thường xuyên thông tin dự báo, cảnh báo thời tiết nhằm chủ động ứng phó, hạn chế thiệt hại do thời tiết nguy hiểm gây ra.
