Đạo diễn Nguyễn Văn Bộ, Chánh văn phòng Hội NSSK có mặt suốt tại 3/5 trại sáng tác đã và đang kết thúc nắm khá rõ chất lượng kịch bản sân khấu (SK). Liệu mở nhiều trại SK có thể có nhiều vở diễn giá trị? Chúng tôi tìm đến ông ngõ hầu rõ thêm vấn đề khá mới và nhạy cảm này...
Mọi năm chỉ có 2 trại sáng tác, sao năm nay Hội NSSK mở những 5 trại, thưa ông?
Nhiệm kỳ mới của BCH Hội NSSK với hướng đi mới , tập trung vào khâu kịch bản để tìm “nguyên liệu”, chủ động xây dựng một hệ thống kịch mục ổn định, thoát cảnh ăn đong như nhà máy đầu tư cho nông dân tạo vùng nguyên liệu theo kế hoạch sản xuất. Chúng ta cần xây dựng kịch mục có định hướng chứ không thể mãi chờ kịch bản hay như há miệng chờ sung rụng được.
Được biết mỗi trại 15 người với 5 trại trong năm, tổng cộng phải có 75 tác giả, liệu có đủ nhân sự tham gia hay rồi lại là chuyện đánh trống ghi tên với bệnh thành tích?
Tiền của dân không thể thành quỹ từ thiện đem ban phát được nên chúng tôi đầu tư cho tác phẩm chứ không đầu tư cho tác giả! Ban Sáng tác do nhà văn Chu Lai làm trưởng ban, xem xét đề cương thấy khả thi mới tham mưu cho Hội mời tác giả dự trại. Đề cương thiếu khả thi hoặc kịch bản cũ gửi đến đều không được chấp nhận mà không ngại... “mất tình”! Sự thẳng thắn và minh bạch này thực sự kích thích được những tác giả tâm huyết và chắc chắn tìm được kịch bản có chất lượng!
5 trại sáng tác chắc hẳn là tốn kém kinh phí lắm?
Liệu cơm gắp mắm chấp nhận tốn để có kịch bản hay miễn là không kém! Tiết kiệm kinh phí đi lại nên tác giả miền Bắc dự trại ở Tam Đảo và Đại Lải. Tác giả TP. HCM dự trại ở Vũng Tàu. Tác giả miền Đông, miền Tây Nam Bộ và tác giả miền Trung dự trại ở Đà Lạt. Tuy nhiên, đề tài về Bác Hồ có 5 đề cương, chúng tôi chọn một tác giả phía Bắc, một ở miền Trung mời đến Vũng Tàu ngồi viết. Đặc biệt, Hội phối hợp với Tổng cục Chính trị, tập trung vào đề tài “Anh bộ đội Cụ Hồ và chiến tranh cách mạng” mời các tác giả nổi tiếng trong cả nước gửi đề cương và chọn được 15 tác giả mời đến Nha Trang sáng tác...
Nhiều người nghi ngờ kịch bản từ trại sáng tác thường chả mấy khi lên sàn diễn mà thường đắp chiếu để đấy! Liệu có lãng phí khi tiền dân như ông nói bỏ ra chỉ để có những tập giấy nhốt trong tủ?
Đó là thực tế! Chỉ đầu tư cho những đề cương khả thi thành kịch bản và sau đó coi như xong cũng là đầu tư nửa vời. Năm nay chúng tôi chọn mỗi trại 3 kịch bản xuất sắc và các ủy viên BCH phân tích, tranh luận, bỏ phiếu, tìm một kịch bản xuất sắc nhất để Hội bỏ kinh phí ra đầu tư dàn dựng. Tiền của dân phải để tác phẩm tốt đến với dân và giữ được khuynh hướng SK chính thống bên cạnh một số vở SK thị trường hiện nay cốt mua vui cho khán giả tiêu bữa cơm chiều!
Nghĩa là bên cạnh dòng sân khấu hướng tới nhu cầu giải trí của khán giả, Hội SK dùng kinh phí từ ngân sách nhà nước để định hướng SK qua khâu đầu tiên là SK những kịch bản nghiêm túc, có chiều sâu về nghệ thuật và tư tưởng? Nhưng liệu có... lực bất tòng tâm?
Có thực tâm ắt sẽ có lực! Trại Vũng Tàu có 3 kịch bản (KB) Kịch nói có nhiều tìm tòi sáng tạo như “Bác không phải là vua”, “Bản Rondo”, “Bốn người cha”. Trại Đà Lạt có kịch nói “Phía sau hoàng hôn”, KB tuồng “Triết vương Trịnh Tùng”, KB cải lương “ Đi tìm lời giải oan”. Xin lỗi không thể nói tên tác giả bởi các kịch bản trên được gửi đến 21 ủy viên BCH thẩm định không ghi tên tác giả để đảm bảo khách quan và bình đẳng giữa tác giả mới viết và tác giả có tên tuổi.
Thế còn trại Nha Trang trong nửa cuối tháng 7 với đề tài người lính cách mạng?
Trại Nha Trang lần này có sự quan tâm đặc biệt của Tổng cục Chính trị với sự thực hiện của Cục Tuyên huấn và Nhà hát kịch Quân đội. Hôm 17/7 khai mạc có mặt cả Thứ trưởng Bộ VH-TT-DL Lê Tiến Thọ và Trung tướng Phó chủ nhiệm TCCT Nguyễn Tuấn Dũng. Các tác giả còn được tổ chức đi thực tế, thăm và làm việc với Bộ tư lệnh Vùng 4 Hải quân, Lữ đoàn phòng thủ biển và Sư đoàn phòng không 377. Trực tiếp xuống tàu, quan sát hoạt động của rada, chứng kiến tên lửa phòng không lắp vào bệ phóng và đặc biệt được gặp gỡ, trò chuyện với các cán bộ chiến sĩ, ngọn lửa trong các tác giả chắc chắn sẽ bùng lên những cảm hứng sáng tạo mới. Thay mặt Hội NSSK và các tác giả, qua báo SK&ĐS xin cảm ơn sự hợp tác có hiệu quả của TCCT. Sau đợt sáng tác này, SK quân đội sẽ chọn ra 4 kịch bản xuất sắc để tiếp tục đầu tư. Hy vọng sẽ có 2-3 kịch bản lên sàn diễn của các đơn vị trong và ngoài quân đội.
Liệu còn mô típ cũ như chiến tranh súng đạn ùng oàng, kẻ hèn nhát thành người chức danh giàu có, người dũng cảm chịu thiệt trong thời bình? Đề tài người lính liệu có khô, thưa ông?
Đề tài chiến tranh cách mạng mãi là mỏ để khai thác, song người lính Cụ Hồ hôm nay trong cơ chế thị trường với nhiệm vụ làm kinh tế và giữ gìn chủ quyền quốc gia đã thực sự hút hồn các tác giả.
Đại tá Quý Hải đã 78 tuổi vẫn miệt mài với “Đảo chìm” kể về mối tình giữa anh sĩ quan hải quân với cô cử nhân sinh vật biển trong bối cảnh xây dựng lại nhà tạm của đảo thành pháo đài phòng thủ và nghiên cứu khoa học. Chuyện tình yêu của họ khá hấp dẫn song cũng toát lên trách nhiệm lớp trẻ với nhiệm vụ bảo vệ và xây dựng tổ quốc đầy cảm động.
Nhà báo Lê Quý Hiền viết “Nước Việt ngàn năm” cũng về biển đảo để kỷ niệm ngàn năm Thăng Long. Với anh, ngàn năm Thăng Long không chỉ là chuyện lịch sử mà ngàn năm Thăng Long có cả ngày hôm nay với việc gìn giữ chủ quyền. Bất cứ ai, từ người dân binh thời Nguyễn đến người lính hôm nay vì chủ quyền dân tộc đều đáng được tôn vinh. Tác phẩm là kết quả những đợt đi thực tế nhiều ngày tại Bộ Tư lệnh Hải quân và UBND huyện đảo Hoàng Sa.
Đề tài biển đảo còn có nhà viết kịch Đăng Chương với “Còn hay mất” tập trung vào hình tượng người lính trong thời cơ chế thị trường vốn được anh ấp ủ suốt 4 năm nay. Trường Sa là bối cảnh kịch đầy bão tố, sóng gió nhưng khoảng lặng bình yên có đươc trong tâm hồn người lính đảo lại bắt đầu từ đất mẹ và chính điểm tựa ấy nâng người lính bay lên.
Nhà văn Chu Lai nhìn người lính từ góc khuất tâm hồn với cách khai thác đến tận cùng xung đột nội tâm, lách đến tận cùng cái ác đối lập với cái thiện trong kịch bản “Ngôi nhà ma ám”. Những tình huống kịch dồn dập và phong phú với sự va đập của những tính cách khiến kịch bản có tính hấp dẫn và chiều sâu nhất định
Nhà văn Xuân Đức tìm về hàng rào Macnamara và thấy trong đó những cuộc tình đặc biệt của nữ cán bộ nằm vùng với chiến sĩ quân báo, của một đảng viên trẻ trong chi bộ mật yêu chính con gái xã trưởng ngụy mà mình làm thuê trong “Cuộc tình mùa biển động”. Những tình yêu ngang trái và khốc liệt ấy đặt trong tình huống một sĩ quan CIA lọt vào huyện ủy chỉ đạo chi bộ mật song tình yêu thật sự đã tìm được bến đỗ bình yên, lật tẩy kẻ giấu mặt bằng chính tình người, lòng yêu tổ quốc.
Và còn nhiều KB khác nữa mà mỗi KB là một sự trăn trở đau đáu, khai thác, mổ xẻ hiện thực một cách có trách nhiệm để rồi phẩm chất anh bộ đội Cụ Hồ hiện ra ngời sáng hơn.
Mới có 3/5 trại được tổ chức nhưng xem ra nguyên liệu cho SK 2010 khá phong phú. Ông có tin SK sẽ khởi sắc từ sự đột phá này?
Không nên nói trước điều chưa xảy ra nhưng SK 2010 có quyền hy vọng về chất lượng sáng tác như một tín hiệu của sự khởi sắc.
Xin cảm ơn ông!
Lưu Thủy (Thực hiện)