Một nghiên cứu quy mô lớn vừa đưa ra lời cảnh báo đáng chú ý về tyrosine, một dưỡng chất vô cùng quen thuộc trong các loại thực phẩm chức năng giúp tăng cường tập trung và giảm căng thẳng. Theo đó, hoạt chất này có thể liên quan đến nguy cơ giảm tuổi thọ ở nam giới.
Để đi đến kết luận này, các nhà khoa học từ Đại học Hong Kong (Trung Quốc) và Đại học Georgia (Mỹ) đã tiến hành phân tích chuyên sâu dữ liệu di truyền cùng tình trạng sức khỏe của hơn 270.000 người tham gia dự án UK Biobank.
Kết quả được công bố trên tạp chí Aging cho thấy, những người đàn ông sở hữu nồng độ tyrosine trong máu cao thường có tuổi thọ ngắn hơn người bình thường khoảng gần một năm. Đáng chú ý, tác động tiêu cực này biểu hiện rõ rệt ở nam giới hơn nữ giới.
Tyrosine, một dưỡng chất vô cùng quen thuộc trong các loại thực phẩm chức năng giúp tăng cường tập trung và giảm căng thẳng, có thể liên quan đến nguy cơ giảm tuổi thọ ở nam giới. Ảnh minh họa: Shutterstock
Về mặt sinh học, tyrosine vốn là một axit amin không thiết yếu nhưng lại đóng vai trò then chốt trong quá trình sản xuất các chất dẫn truyền thần kinh quan trọng như dopamine, norepinephrine và epinephrine.
Nhờ khả năng thúc đẩy sự tỉnh táo, cải thiện tâm trạng và tăng cường phản ứng trước áp lực, L-tyrosine đã trở thành một thành phần phổ biến trong các sản phẩm bổ sung dành cho người lao động trí óc cường độ cao, vận động viên hoặc những ai thường xuyên đối mặt với stress.
Thậm chí, trên thị trường hiện nay, nhiều sản phẩm còn được nhà sản xuất kết hợp hoạt chất này với sâm Ấn Độ (ashwagandha) hay nấm linh chi nhằm quảng bá rộng rãi công dụng nâng cao nhận thức và tư duy.
Để đảm bảo tính khách quan, nhóm nghiên cứu đã áp dụng song song hai phương pháp tiếp cận chủ chốt. Đầu tiên là phân tích quan sát thực tế để đánh giá mối tương quan giữa nồng độ tyrosine trong máu với nguy cơ tử vong.
Tiếp theo, họ sử dụng phương pháp ngẫu nhiên hóa Mendelian (Mendelian randomization) – một kỹ thuật tận dụng các biến thể di truyền quy định mức tyrosine tự nhiên của cơ thể suốt đời nhằm loại bỏ tối đa các yếu tố gây nhiễu từ chế độ ăn uống, lối sống hay các bệnh lý nền kèm theo.
Sau khi bóc tách và loại bỏ những ảnh hưởng chồng chéo với phenylalanine (axit amin tiền chất chuyển hóa trực tiếp thành tyrosine), các chuyên gia khẳng định chỉ riêng tyrosine vẫn thể hiện mối liên hệ độc lập đối với việc rút ngắn tuổi thọ, đặc biệt là ở cánh mày râu.
Lý giải sâu hơn về hiện tượng này, các nhà nghiên cứu lưu ý rằng nam giới vốn có nồng độ tyrosine tự nhiên cao hơn nữ giới, và đây có thể là một trong những mảnh ghép giải thích cho khoảng cách về tuổi thọ trung bình giữa hai giới.
Đồng thời, một số cơ chế sinh học tiềm năng cũng được đề xuất bao gồm tình trạng kháng insulin, các đường lối phản ứng với stress mãn tính của cơ thể và sự tương tác phức tạp với hormone giới tính.
Tuy nhiên, cộng đồng chuyên gia cũng đặc biệt nhấn mạnh các phát hiện này chưa phải là bằng chứng khẳng định tyrosine trực tiếp gây hại cho sức khỏe.
Tyrosine được tìm thấy trong nhiều thực phẩm giàu protein, đặc biệt là thịt, cá, trứng, sữa, phô mai. Ảnh minh họa: iStock
Trên thực tế, hàm lượng hoạt chất này trong máu chịu chi phối bởi rất nhiều yếu tố ngoài chế độ dinh dưỡng, chẳng hạn như chức năng gan, tốc độ chuyển hóa nội sinh và thể trạng tổng thể của mỗi người. Bên cạnh đó, tyrosine vẫn là một dưỡng chất thiết yếu giúp não bộ và các cơ quan trong cơ thể vận hành một cách bình thường.
Chính vì vậy, kết quả nghiên cứu không hề khuyến cáo mọi người phải cắt giảm hay ngừng tiêu thụ các thực phẩm giàu protein như thịt, trứng, sữa hay các loại đậu. Thay vào đó, hàm lượng tyrosine tăng cao mãn tính trong cơ thể chỉ nên được nhìn nhận như một dấu hiệu cảnh báo cho thấy hệ chuyển hóa đang hoạt động kém hiệu quả.
Thay vì hoang mang lo lắng thái quá về một loại axit amin đơn lẻ, các nhà khoa học khuyên chúng ta nên tập trung duy trì một lối sống lành mạnh và khoa học. Việc chủ động kiểm soát cân nặng, rèn luyện thể thao đều đặn, ngủ đủ giấc và quản lý tốt các bệnh lý mãn tính như đái tháo đường hay tăng huyết áp mới chính là nền tảng vững chắc nhất để kéo dài tuổi thọ.
Trong thời gian tới, các nghiên cứu tiếp theo sẽ cần được triển khai để làm rõ liệu việc điều chỉnh thực đơn hằng ngày hay các biện pháp can thiệp y tế khác có thể hạ thấp nồng độ tyrosine một cách an toàn cho nhóm đối tượng có nguy cơ cao hay không.
