Cơn sốt pickleball đang càn quét khắp các sân chơi thể thao, thu hút hàng vạn người ở mọi lứa tuổi tham gia nhờ sự mới mẻ và tính kết nối cao. Tuy nhiên, đi kèm với sự bùng nổ này là một thực tế đáng báo động khi liên tiếp ghi nhận các trường hợp người chơi bất ngờ ngừng tim, đột tử ngay trên sân đấu, trong đó phần lớn nạn nhân rơi vào độ tuổi trung niên. Thực trạng này gióng lên hồi chuông cảnh báo đỏ, buộc cộng đồng phải nhìn nhận lại mức độ an toàn và áp lực vận động thực sự của bộ môn vẫn thường được gắn mác là "nhẹ nhàng" này.
Để có góc nhìn y khoa chính xác, PGS.TS. BS Võ Tường Kha – Phó chủ tịch Hội Khoa học Thể thao Việt Nam, Bộ môn Y học thể thao, Trường Đại học Y dược, Đại học Quốc gia Hà Nội đã đưa ra những phân tích từ góc nhìn y khoa về cơ chế nguy hiểm và giải pháp phòng ngừa đột tử trên sân pickleball.
Bản chất vận động của pickleball và cái bẫy từ sự nhẹ nhàng
Nhiều người thường lầm tưởng pickleball là môn thể thao ít tốn sức hơn tennis hay cầu lông vì kích thước sân nhỏ hơn. Tuy nhiên, dưới góc độ y học thể thao, đây lại là bộ môn thiên về tốc độ, sự linh hoạt và khả năng phản xạ cực cao.
Trông nhẹ nhàng nhưng pickleball tiềm ẩn áp lực vận động cực lớn.
Đặc thù của pickleball đòi hỏi người chơi phải liên tục thực hiện các pha di chuyển lắt léo, thay đổi hướng đột ngột và bứt tốc trong không gian hẹp. Đặc biệt, kỹ thuật thi đấu bắt buộc người chơi luôn phải hạ thấp trọng tâm tư thế để đỡ và đón bóng. Sự kết hợp giữa cường độ vận động ngắt quãng liên tục này tạo ra áp lực cực lớn lên hệ tim mạch, khiến nhịp tim và huyết áp tăng giảm đột ngột. Khi trận đấu kéo dài nhiều giờ đồng hồ, nó trở thành một "bài test" khắc nghiệt đối với sức bền tim mạch của người chơi.
Những tín hiệu cầu cứu bị phớt lờ
Theo PGS.TS. BS Võ Tường Kha, nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng đột tử khi chơi thể thao thường xuất phát từ việc người chơi không kiểm soát được cường độ vận động phù hợp với tình trạng sức khỏe hiện tại, đặc biệt là những người có bệnh lý nền tiềm ẩn.
Khi bước vào độ tuổi trung niên, cơ thể có thể đã mang sẵn các bất ổn về tim mạch, huyết áp nhưng chưa được tầm soát. Việc đột ngột đẩy cơ thể vào trạng thái vận động cường độ cao mà không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về thể lực rất dễ kích hoạt các biến cố tim mạch nghiêm trọng. Nguy hiểm hơn, người chơi thường có tâm lý chủ quan và bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo sớm của cơ thể trong lúc trận đấu diễn ra như:
- Cảm thấy chóng mặt, choáng váng đầu óc.
- Đau tức ngực, khó thở hoặc hụt hơi bất thường.
- Tim đập nhanh liên hồi, cảm giác hồi hộp trống ngực.
Hầu hết các ca chuyển nặng là do người chơi cố tình "chơi cố", phớt lờ những tín hiệu cầu cứu này để hoàn thành séc đấu. Chuyên gia khuyến cáo, ngay khi xuất hiện bất kỳ biểu hiện khác thường nào, người chơi phải lập tức dừng vận động để nghỉ ngơi, theo dõi và cần đến sự tư vấn của các bác sĩ chuyên ngành cấp cứu, tim mạch, hô hấp hoặc y học thể thao.
Việc chủ quan trước cường độ vận động, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi, có thể làm gia tăng nguy cơ đột quỵ hoặc đột tử trong khi chơi.
Quy trình sơ cứu quyết định sự sống còn
Khi một người chơi rơi vào trạng thái ngừng tim hoặc ngất xỉu trên sân, cơ hội sống sót của họ được tính bằng từng giây. PGS.TS. BS Võ Tường Kha nhấn mạnh thời gian vàng để cấp cứu những trường hợp này là cực kỳ ngắn, chỉ diễn ra trong vòng vài phút đầu tiên. Sự can thiệp tại chỗ kịp thời và đúng cách đóng vai trò quyết định đến khả năng giữ lại mạng sống và giảm thiểu tối đa di chứng não cho bệnh nhân trước khi xe cấp cứu đến.
Quy trình sơ cứu khẩn cấp tại sân cần thực hiện ngay lập tức bao gồm:
- Ổn định vị trí: Đặt nạn nhân nằm yên tĩnh tại chỗ trên mặt phẳng cứng, tư thế đầu thấp và nghiêng sang một bên.
- Tạo sự thông thoáng: Nới rộng quần áo, dây lưng của nạn nhân; yêu cầu đám đông lùi lại để giữ không gian thoáng khí.
- Gọi trợ giúp: Ngay lập tức gọi cấp cứu y tế (115) hoặc lực lượng y tế gần nhất.
- Hồi sức tim phổi (CPR): Tiến hành ép tim ngoài lồng ngực liên tục và đúng kỹ thuật.
- Sử dụng máy AED: Nếu tại sân có trang bị máy khử rung tim tự động (AED), hãy nhanh chóng triển khai sử dụng theo hướng dẫn để sốc điện kịp thời cho nạn nhân.
