Nguy cơ bùng nổ cuộc chiến tiền tệ toàn cầu

Nguy cơ bùng nổ cuộc chiến tiền tệ toàn cầu đang đe dọa sức khoẻ nền kinh tế thế giới - Đó là nhận định của các chuyên gia tài chính IMF và WB. Ông Dominique Strauss-Kahn, Giám đốc điều hành IMF cảnh báo rằng, đồng bản tệ quốc gia có thể trở thành thứ vũ khí chính trị lợi hại của các nhà cầm quyền.

Người ta đặt câu hỏi phải chăng thế giới đang ở trong trạng thái chiến tranh. Vũ khí ở đây không phải là các tên lửa đạn đạo mà cả hành tinh vốn lo sợ suốt nhiều thập kỷ nay. Mới đây, các nhà quan sát chăm chú theo dõi diễn biến tình hình khi Hoa Kỳ  buộc Bắc Kinh phải nâng cao tỷ giá đồng nhân dân tệ. Bắc Kinh hứa sẽ suy nghĩ, song vẫn chưa thông qua biện pháp cụ thể nào. Vấn đề ở chỗ: "Bắc Kinh cho rằng, việc củng cố đồng nhân dân tệ có thể làm giảm khối lượng hàng xuất khẩu, gây ra suy thoái kinh tế dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng trong lĩnh vực xã hội. Tiếp đó, tại Hội nghị thượng đỉnh EU-Trung Quốc ở Brussels, Liên minh châu Âu đòi Bắc Kinh phải tiếp tục nâng giá nhân dân tệ. Đáp lại, Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo khẳng định việc phá giá đồng nhân dân tệ có thể gây ra cuộc khủng hoảng mới và kêu gọi các bên đối tác không gây sức ép vào Trung Quốc. Bộ trưởng Tài chính EU Jean-Claude Junker thẳng thừng tuyên bố: "Đồng nhân dân tệ vẫn chưa được định giá đúng mức".

Tuy nhiên, các vấn đề trong lĩnh vực tiền tệ không hạn chế chỉ bởi đồng tiền của Trung Quốc. Đã hai năm liền, Thụy Sĩ ra sức kiềm chế quá trình tăng giá đồng franc. Lần đầu tiên trong 6 năm qua, Nhật Bản đã áp dụng  gói biện pháp tài chính để đối phó với việc thắt chặt tiền tệ. Kết quả là tỷ giá đồng yên đã giảm 4%. Brasil đã tăng gấp đôi mức thuế về các khoản đầu tư nước ngoài với mục đích ngưng quá trình tăng cao tỷ giá đồng tiền quốc gia. Và bản thân Mỹ, một mặt cáo buộc Trung Quốc không cho tăng giá nhân dân tệ, nhưng mặt khác đã mở máy in thêm đô-la để đồng tiền quốc gia của mình giảm giá càng nhiều càng tốt nhằm tạo thuận lợi cho xuất khẩu hàng hoá. Chính phủ Singapore và Colombia cũng thực hiện những biện pháp can thiệp tiền tệ. 

Trong bản báo cáo mới nhất, IMF đã hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu cho năm tới. Lý do là kinh tế Hoa Kỳ, châu Âu và Nhật Bản vẫn chưa thực sự bình phục, riêng Trung Quốc còn quá lệ thuộc vào khu vực xuất khẩu. IMF cho rằng hai cường quốc kinh tế châu Á là Ấn Độ và Trung Quốc nên cân bằng lại cơ cấu kinh tế để giới hạn mức độ lệ thuộc vào nhập khẩu của Nhật Bản, châu Âu và Mỹ.

Bộ trưởng Tài chính Brazil Guido Mantega nhận định theo ý tưởng của các giới cầm quyền, việc làm phá giá đồng tiền nhằm thúc đẩy tính cạnh tranh cho nền kinh tế và các sản phẩm nội địa.  Cuộc chiến tiền tệ quốc tế là một mối nguy hiểm lớn. Bước đi tiếp theo có thể xuất hiện những hàng rào thương mại. Kết quả là, lưu lượng thương mại quốc tế sẽ giảm, gây xu thế suy thoái và những ảnh hưởng mới trong nền kinh tế thế giới. Tuy nhiên, theo Tiến sĩ kinh tế học Vladimir Evstigneev, Trường cao học Kinh tế thì còn sớm để nói về "cuộc chiến tiền tệ". "Khó đồng ý với sự khẳng định được nêu. Các nước đang phát triển đấu tranh giành vị trí cho mình trên vũ đài thế giới, va chạm lẫn nhau, đó là điều ngẫu nhiên, nhất là đối với một quốc gia lớn như Brazil. Vấn đề ở chỗ, nâng cao khả năng cạnh tranh không phải là nhiệm vụ duy nhất mà chính sách phá giá tiền tệ muốn giải quyết. Nếu chỉ vì mục đích như vậy thì quả thật thế giới sẽ liên tục ở trong trạng thái chiến tranh tiền tệ. Mặt khác, chính sách phá giá tiền tệ còn giải quyết vấn đề như tính ổn định các hệ thống đồng tiền quốc gia, vấn đề lạm phát, vấn đề sự hấp dẫn của thị trường tài chính dân tộc. Chính những nhiệm vụ tài chính và kinh tế vĩ mô thuần túy này cộng lại sẽ quan trọng hơn nhiều so với vấn đề bảo đảm khả năng cạnh tranh".

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Timothy Geithner cảnh báo, vấn đề phá giá tiền tệ "vốn là vấn đề đa phương", cần có một nỗ lực hợp tác để giải quyết theo một cơ chế hiệu quả, nhằm thúc đẩy các nước có thặng dư tài khoản vãng lai lớn phải từ bỏ chính sách định hướng xuất khẩu. Ông cũng đề nghị IMF tăng cường vai trò chủ đạo trong việc giám sát các hoạt động tiền tệ toàn cầu và thúc đẩy "một sự cân bằng hợp tác trong chính sách" giúp duy trì tăng trưởng.

Hương Linh