Bệnh diễn tiến nhanh, nguy cơ tử vong chưa đầy 24 giờ
Bệnh não mô cầu xâm lấn do vi khuẩn Neisseria meningitidis, một tác nhân chỉ tồn tại ở người, gây ra. Đây là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính có thể gây nhiễm trùng huyết và tổn thương não nghiêm trọng. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tỷ lệ tử vong có thể lên đến hơn 50%.
Các chuyên gia trao đổi tại hội nghị.
Trong số các bệnh nhân sống sót, hơn 10% phải đối mặt với những di chứng nặng nề như mất thính lực, suy giảm nhận thức, động kinh hoặc tàn tật do hoại tử chi. Ngay cả khi được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, vẫn có 5–10% bệnh nhân tử vong, thường chỉ trong vòng 24–48 giờ sau khi khởi phát triệu chứng.
Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới, cứ 6 người mắc viêm màng não mô cầu thì có 1 người tử vong, và 1 trong 5 người sống sót phải đối mặt với các biến chứng nghiêm trọng.
Trước những diễn biến đáng lưu ý của bệnh não mô cầu trong thời gian gần đây, Trung tâm Đào tạo Nhân lực Y tế theo nhu cầu xã hội – Đại học Y Dược TP.HCM đã phối hợp với Pfizer Việt Nam tổ chức Hội nghị khoa học "Tối ưu hóa dự phòng bệnh lý não mô cầu xâm lấn".
Chương trình nhằm cập nhật kiến thức và nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ y tế trong công tác dự phòng bệnh não mô cầu xâm lấn – một bệnh truyền nhiễm cấp tính lây qua đường hô hấp, có thể gây tử vong nhanh chóng trong vòng 24 giờ nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Nhóm trẻ nhỏ, thanh thiếu niên và người cao tuổi cần được quan tâm
Thông tin tại chương trình cho thấy, bệnh não mô cầu xâm lấn có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến nhất ở trẻ dưới 1 tuổi, thanh thiếu niên từ 16 đến 23 tuổi, người cao tuổi và những người có hệ miễn dịch suy giảm.
Tại Việt Nam, số trường hợp mắc bệnh được ghi nhận cao ở nhóm trẻ dưới 5 tuổi và nhóm thanh thiếu niên; trong nhóm trẻ dưới 5 tuổi, trẻ dưới 1 tuổi là nhóm có số ca cao nhất. Đặc biệt, 81% số ca ở trẻ dưới 1 tuổi được ghi nhận trong 6 tháng đầu đời.
Nguy cơ mắc bệnh cũng cao hơn ở những người sống trong môi trường tập thể đông đúc như trường học, doanh trại quân đội, hoặc những người đi du lịch đến các khu vực đang có nhiều ca mắc bệnh.
Các chuyên gia tại hội nghị nhận định, với mức độ nguy hiểm, khả năng gây tử vong nhanh và nguy cơ để lại di chứng nặng nề, bệnh não mô cầu xâm lấn cần được chủ động phòng ngừa từ sớm.
TS.BS. Nguyễn An Nghĩa, Phó trưởng khoa Nhiễm – Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 - TP. HCM chia sẻ tại hội nghị.
TS.BS. Nguyễn An Nghĩa, Phó trưởng khoa Nhiễm – Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 - TP. HCM, chia sẻ, theo hướng dẫn dự phòng bệnh não mô cầu của Hội Y học dự phòng Việt Nam, để phòng bệnh do não mô cầu, cần chủ động tiêm vắc xin phòng ngừa sớm.
"Các nhóm nguy cơ cao cần được ưu tiên gồm trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 1 tuổi, thanh thiếu niên, người lớn tuổi, người có bệnh nền, và những người sống hoặc làm việc tại nơi tập trung đông người như trường học, nhà dưỡng lão..."- TS.BS Nguyễn An Nghĩa nói.
Dịch tễ thay đổi theo khu vực và thời gian
Các chuyên gia cho hay, từ góc độ dịch tễ, vi khuẩn não mô cầu có 12 nhóm huyết thanh. Khoảng 95% trường hợp được báo cáo trên toàn cầu là do 5 nhóm huyết thanh A, C, W, Y và B gây bệnh. Tuy nhiên, phân bố nhóm huyết thanh có thể thay đổi theo vùng địa lý và theo thời gian.
Tại Úc, dữ liệu giai đoạn 2008–2018 cho thấy nhóm B từng chiếm ưu thế đến năm 2015, trong khi nhóm W bắt đầu tăng đáng kể từ năm 2014. Đến năm 2017, nhóm B và W gây ra số ca bệnh xâm lấn tương đương nhau. Dữ liệu này cho thấy giám sát dịch tễ liên tục có vai trò quan trọng trong việc theo dõi xu hướng bệnh.
PGS.TS.BS. Cao Hữu Nghĩa, Chủ nhiệm Bộ môn Khoa học Y sinh, Viện Pasteur TP. HCM chia sẻ. tại hội nghị.
PGS.TS.BS. Cao Hữu Nghĩa, Chủ nhiệm Bộ môn Khoa học Y sinh, Viện Pasteur TP. HCM, chia sẻ: Dịch tễ bệnh não mô cầu không cố định mà có thể thay đổi theo thời gian, khu vực, nhóm tuổi và nhóm huyết thanh lưu hành. Điều này cho thấy bệnh não mô cầu cần được nhìn nhận như một vấn đề dịch tễ động; vì vậy, bao phủ rộng là chìa khóa để bảo vệ tốt hơn.
Để chủ động phòng, chống bệnh do não mô cầu, Bộ Y tế đề nghị người dân nâng cao ý thức phòng bệnh, chủ động thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng:
- Thực hiện tốt vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch; súc miệng và họng bằng các dung dịch sát khuẩn mũi họng; đeo khẩu trang tại nơi công cộng và trên các phương tiện giao thông công cộng; hạn chế tiếp xúc với người mắc bệnh.
- Thực hiện tốt vệ sinh môi trường, tăng cường thông khí tại nơi ở, học tập và làm việc; lau sạch bề mặt, dụng cụ tiếp xúc hàng ngày (tay nắm cửa, mặt bàn, đồ chơi...) bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa thông thường.
- Ăn uống đủ chất, rèn luyện thân thể để nâng cao sức đề kháng.
- Khi có các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh như sốt cao, đau đầu, buồn nôn, cổ cứng, nổi ban xuất huyết, người dân cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để khám và điều trị kịp thời. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế biến chứng nặng và tử vong do bệnh.
