Người từ 60 tuổi mất gần 5 năm sống khỏe mạnh vì bệnh tật

Thông tin này đã được đưa ra tại Diễn đàn Kinh tế Bạc 2026 do Liên minh Toàn cầu về Già hóa (GCOA) và Hội Già hóa Khỏe mạnh Malaysia (MHAS) đồng tổ chức, diễn ra ngày 11-12/11 tại Trung tâm Hội nghị Kuala Lumpur, Malaysia.

Đầu tư cho tuổi thọ khỏe mạnh là chiến lược phát triển kinh tế

Đây là lần đầu tiên diễn đàn được tổ chức tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương, quy tụ các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và chuyên gia hàng đầu nhằm thảo luận về giải pháp biến tuổi thọ ngày càng tăng thành động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Ông Michael Hodin, Tổng Giám đốc Liên minh Toàn cầu về Già hóa, nhận định tuổi thọ cao là một trong những thành tựu lớn của nhân loại, trong đó châu Á – Thái Bình Dương là khu vực chứng kiến tốc độ chuyển dịch nhân khẩu học nhanh chóng.

Tuy nhiên, theo ông, việc những năm tháng sống thêm có thực sự khỏe mạnh và năng động hay không phụ thuộc rất lớn vào các quyết sách của chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng ngay từ hôm nay. Các quốc gia cần coi đầu tư cho tuổi thọ khỏe mạnh là chiến lược phát triển kinh tế, chứ không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành y tế.

Các nghiên cứu toàn cầu cho thấy khoảng cách giữa tuổi thọ và số năm sống khỏe mạnh đang ngày càng nới rộng. Nghiên cứu về Gánh nặng Bệnh tật Toàn cầu, công bố trên tạp chí The Lancet Public Health vào tháng 7/2026, cho biết người dân hiện sống trung bình 10,7 năm trong tình trạng sức khỏe kém, tăng so với 8,8 năm vào năm 1990. Khoảng cách này gia tăng tại 203/204 quốc gia và vùng lãnh thổ được khảo sát.

Tại châu Á – Thái Bình Dương, tình trạng này cũng diễn ra ngay cả ở những quốc gia có hệ thống y tế phát triển. Singapore hiện dẫn đầu thế giới về tuổi thọ và số năm sống khỏe mạnh, nhưng khoảng cách giữa hai chỉ số vẫn tiếp tục gia tăng khi người dân sống lâu hơn.

Tính trên toàn khu vực, một người bước sang tuổi 60 có thể mất gần 5 năm sống khỏe mạnh, tương đương khoảng một phần tư quãng đời còn lại, do bệnh tật và suy giảm khả năng lao động.

Bệnh mạn tính là nguyên nhân chủ yếu. Các bệnh lý tim mạch, đột quỵ, tiểu đường và ung thư hiện chiếm gần 9/10 số ca tử vong tại khu vực Tây Thái Bình Dương. Đáng lo ngại, nhiều bệnh lý tiến triển âm thầm trong nhiều năm mà không có triệu chứng rõ ràng.

Tại Malaysia, Khảo sát Sức khỏe và Bệnh tật Quốc gia năm 2023 ghi nhận khoảng 1/3 người trưởng thành có cholesterol máu cao, nhưng hơn một nửa trong số này không biết mình mắc tình trạng đó.

Tiến sĩ Maria Borentain, Phó Chủ tịch Toàn cầu kiêm Trưởng bộ phận Phát triển Lâm sàng Tim mạch và Thận của Bayer, cho rằng thách thức thực sự của già hóa không đơn thuần là kéo dài tuổi thọ mà là duy trì sức khỏe trong suốt những năm tháng đó.

Theo bà, phát hiện sớm các bệnh lý tim mạch, thận, tiểu đường và ngăn ngừa đột quỵ có ý nghĩa quan trọng, giúp người dân duy trì khả năng lao động, sinh hoạt độc lập, giảm nguy cơ nhập viện và gánh nặng cho gia đình.

Cứ 4 người trưởng thành có 1 người bị đột quỵ

Đột quỵ được các chuyên gia xác định là một trong những thách thức sức khỏe nghiêm trọng tại châu Á. Năm 2020, khu vực này chiếm 61% tổng số ca tử vong do đột quỵ trên toàn cầu, tương đương khoảng 4,1 triệu người. Con số này được dự báo tăng lên 69%, tương đương khoảng 6,6 triệu ca tử vong mỗi năm vào năm 2050.

Theo thống kê được trình bày tại diễn đàn, cứ 4 người trưởng thành trên thế giới sẽ có một người bị đột quỵ trong đời. Tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây đột quỵ tại châu Á, tiếp theo là các yếu tố như tiểu đường.

Đáng chú ý, đột quỵ đang có xu hướng trẻ hóa. Tại Malaysia, trung bình cứ khoảng 13 phút lại có một người bị đột quỵ, trong đó khoảng 40% bệnh nhân dưới 60 tuổi. Nhiều người đang ở độ tuổi lao động, là trụ cột kinh tế của gia đình.

Nguy cơ đột quỵ vẫn còn sau khi người bệnh vượt qua cơn đột quỵ đầu tiên. Theo các số liệu được chia sẻ tại diễn đàn, khoảng 10-16% bệnh nhân có thể bị đột quỵ tái phát trong vòng một năm. Những lần đột quỵ tiếp theo làm gia tăng nguy cơ tử vong, tàn phế, suy giảm vận động và nhận thức của người bệnh.

Tiến sĩ Maria Borentain cho biết khoảng 20-30% người từng bị đột quỵ có thể gặp biến cố lần nữa. Riêng ở nhóm đột quỵ thiếu máu cục bộ không do tim, cứ 5 người sống sót có một người tái phát trong vòng 5 năm.

Bà dẫn chứng một thử nghiệm lâm sàng quốc tế quy mô lớn về phương pháp tiếp cận mới trong phòng ngừa đột quỵ thứ phát, được công bố trên tạp chí New England Journal of Medicine vào tháng 4/2026. Nghiên cứu có sự tham gia của hơn 12.000 bệnh nhân tại 37 quốc gia, trong đó có hơn 3.500 người thuộc khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Các chuyên gia nhấn mạnh việc kiểm soát yếu tố nguy cơ, tuân thủ điều trị và theo dõi sức khỏe lâu dài đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa đột quỵ tái phát.

Trên 40 tuổi cần quan tâm đến huyết áp, cholesterol và đường huyết

Theo các số liệu được trình bày tại diễn đàn, đột quỵ gây thiệt hại cho kinh tế toàn cầu hơn 890 tỷ USD mỗi năm và dự kiến tăng lên 2.310 tỷ USD vào năm 2050.

Đến năm 2050, gần 1,3 tỷ người tại châu Á – Thái Bình Dương, tương đương cứ 4 người có một người, sẽ ở độ tuổi trên 60. Đây là sức ép lớn đối với hệ thống y tế, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng các chính sách thích ứng với già hóa dân số.

Khép lại phiên thảo luận, Giáo sư Nathan Vytialingam, Chủ tịch Hội Già hóa Khỏe mạnh Malaysia, nhấn mạnh mỗi người cần chủ động chăm sóc sức khỏe ngay từ hôm nay, đặc biệt là khám định kỳ, nắm rõ các chỉ số sức khỏe, bảo vệ thị lực và sức khỏe tim mạch.

Ông khuyến nghị người trên 40 tuổi cần quan tâm đến 3 chỉ số quan trọng gồm huyết áp, cholesterol và đường huyết; đồng thời khuyến khích các gia đình đồng hành cùng cha mẹ trong việc theo dõi và chăm sóc sức khỏe.

Theo các chuyên gia, sống thọ là thành tựu đáng quý, nhưng mục tiêu quan trọng hơn là giúp mỗi người duy trì sức khỏe, khả năng tự chủ và chất lượng cuộc sống trong những năm tháng tuổi già.

Thùy Dương