Nước đậu đen rang cung cấp một số dưỡng chất có nguồn gốc từ hạt đậu đen.
Nước đậu đen rang chủ yếu chứa nước, các chất chống oxy hóa hòa tan từ vỏ như anthocyanin và polyphenol, cùng một lượng nhỏ vitamin nhóm B và các khoáng chất như kali, magie, sắt, kẽm ngấm ra từ hạt
Có thể dùng để nấu ăn hoặc thưởng thức như một thức uống bổ dưỡng. Màu sẫm của nước đậu đen đến từ sắc tố anthocyanin được chiết xuất từ đậu đen trong quá trình nấu.
1. Lý do người cao tuổi nên uống nước đậu đen rang
Người trên 60 tuổi chỉ nên uống khoảng 2 - 3 cốc và dùng 2 - 3 lần mỗi tuần.
Theo BS. Nguyễn Yên Thao, nguyên Phó trưởng khoa, Khoa Bệnh nghề nghiệp, Trung tâm Y tế môi trường lao động, việc bổ sung nước đậu đen rang vào chế độ ăn là một trong số những giải pháp dinh dưỡng đơn giản giúp người sau tuổi 60 duy trì sức khỏe.
Quá trình rang giúp tiền xử lý nhiệt đối với protein, đường và lipid, khiến các chất này dễ dàng hòa tan, chuyển hóa và thân thiện hơn với hệ tiêu hóa. Đồng thời, việc rang còn giúp phá vỡ thành tế bào cứng của hạt đậu, tạo điều kiện để các hợp chất chống oxy hóa mạnh mẽ như anthocyanin được giải phóng với nồng độ cao hơn vào nước.
Uống nước đậu đen rang giúp bổ sung magie tự nhiên, hỗ trợ làm dịu thần kinh nhờ kích hoạt thụ thể GABA, làm dịu não bộ và giảm căng thẳng và cải thiện chất lượng giấc ngủ do khoáng chất này giúp ức chế hormone cortisol gây căng thẳng, giúp dễ đi vào giấc ngủ sâu hơn cho người trên 60 tuổi.
Thức uống này không chỉ mang lại hương vị thơm bùi, đậm đà và hấp dẫn hơn hẳn vị nhạt, hơi mùi tinh bột của đậu chưa rang mà còn hoàn toàn không chứa caffeine, giúp người dùng dễ dàng duy trì thói quen uống hàng ngày vào mọi thời điểm.
Đậu đen rang chứa nhiều chất chống oxy hóa như anthocyanin bảo vệ tế bào và giảm viêm; hỗ trợ tim mạch và huyết áp thông qua việc cung cấp kali, magie và chất xơ giúp giảm cholesterol xấu, bảo vệ thành mạch và ngăn ngừa lão hóa...
Bên cạnh đó, nước đậu đen ninh cả vỏ còn cung cấp magie dạng hữu cơ giúp cơ thể hấp thụ một cách êm dịu, hỗ trợ ngủ ngon và an toàn cho dạ dày, đồng thời giúp thanh nhiệt, giải độc và hỗ trợ tiêu hóa ở mức độ vừa phải.
2. Những rủi ro khi người cao tuổi lạm dụng hoặc uống nước đậu đen rang sai cách
Mặc dù nước đậu đen rang tốt cho sức khỏe của người cao tuổi nhưng nếu lạm dụng và dùng sai cách có thể gây ra những rủi ro như suy giảm tiêu hóa và đầy bụng vì người cao tuổi có hệ tiêu hóa suy yếu, đường ruột kém hấp thu. Việc uống nước đậu đen chứa lượng protein cao khiến dạ dày quá tải, gây ra chứng đầy bụng, khó tiêu, đau bụng, thậm chí mệt mỏi và khó ngủ.
Đậu đen chứa nhiều acid phytic (phytate). Chất này kết hợp với các khoáng chất thiết yếu như sắt, kẽm, canxi và phốt pho, làm giảm khả năng hấp thu của cơ thể. Với người trên 60 tuổi, tình trạng này kéo dài dễ thúc đẩy loãng xương và thiếu máu.
Cần lưu ý, nước đậu đen rang thay nước lọc hằng ngày có thể gây ảnh hưởng đến thận do nước đậu đen có tác dụng lợi tiểu mạnh, nếu uống thay nước lọc hằng ngày, thận của người cao tuổi phải làm việc liên tục để bài tiết, gây nguy hiểm cho người có sẵn bệnh lý về thận. Chỉ nên uống với lượng vừa phải, khoảng 2 - 3 cốc (tương đương 100 - 250 ml mỗi lần) và dùng 2 - 3 lần mỗi tuần.
Nước đậu đen có tính mát, nếu uống sai thời điểm (như khi bụng đói, lúc sáng sớm hoặc trời lạnh) hoặc dùng đậu rang chưa kỹ dễ gây kích ứng tiêu hóa, đi ngoài phân lỏng.
3. Cách nấu và thời điểm sử dụng nước đậu đen rang hiệu quả
Để cơ thể hấp thu tối đa dưỡng chất mà không gây áp lực cho hệ tiêu hóa, nên áp dụng đúng phương pháp chế biến và thời điểm thưởng thức:
Cách chế biến: Nên lựa chọn đậu đen xanh lòng mẩy tròn, rửa sạch, rang với lửa nhỏ cho đến khi thơm và nứt vỏ. Sau đó, hãm với nước sôi hoặc đun sôi trong 10 phút, chắt lấy phần nước để uống và có thể ăn cả hạt. Nên ninh nhừ hoặc nấu chín mềm thay vì rang quá cứng.
Thời điểm uống lý tưởng: Sau bữa sáng khoảng 30 phút giúp bù nước và hấp thu khoáng chất tối ưu; buổi chiều từ 15h - 17h giúp giải nhiệt và giảm căng thẳng. Tránh uống sau 19h để không bị ảnh hưởng giấc ngủ do tiểu đêm.
Lưu ý: Không thêm đường vào nước đậu đen (đặc biệt với người đái tháo đường), uống cách thời điểm dùng thuốc khoảng 4 tiếng, không uống sát giờ đi ngủ và hạn chế dùng chung với trà đặc hay cà phê.